opgave 1Tekst 1 Proloog
In een hedendaagse bewerking van de tragedie ‘Trojaanse vrouwen’ door Judith Herzberg
worden de regels 32-33 als volgt weergegeven:
“Helena om wie het allemaal begon, wordt terecht ook als gevangene beschouwd. Drie jaar
lang was zij de vrouw van de Griekse koning Menelaos.”
Herzberg vertelt vervolgens uitvoerig over de schaking door Paris.
11p
Leg uit wat de reden is dat Herzberg hier uitvoeriger is dan Euripides.
In de regels 48-50 probeert Athene Poseidon gunstig te stemmen.
21p
Welke factor is daarbij, blijkens de reactie van Poseidon, doorslaggevend? Beantwoord de
vraag in het Nederlands.
Regel 60 πυρὶ κατῃθαλωµένην
31p
Citeer uit regel 1-25 het tekstelement dat dezelfde situatie beschrijft.
Regel 72 ἔπερσάν γ’ Ἴλιον τῷ σῷ σθένει
42p
Citeer uit de regels 1-29 twee tekstelementen die inhoudelijk naar τῷ σῷ σθένει verwijzen.
Regel 73 σφε
51p
Wie wordt / worden hiermee bedoeld?

Ajax

Cassandra

de Grieken

de Trojanen
Regel 86 θεούς τε τοὺς ἄλλους σέβειν
62p
Citeer uit de regels 1-33 twee tekstelementen die duidelijk maken dat de Grieken op dit
punt verkeerd gehandeld hadden.
In de regels 87-94 reageert Poseidon op de woorden van Athene in de regels 77-86.
72p
Citeer het Griekse tekstelement uit de regels 77-86 waarop Poseidon reageert met:
ταράξω πέλαγος Αἰγαίας ἁλός (regel 88).
Regel 95-97
84p
a. Leg uit dat deze regels bij het Atheense publiek in 415 v. Chr. associaties kunnen hebben
opgeroepen met de actuele politieke situatie van die tijd.
b. Welke waarschuwing bevatten in dat geval de regels 95-97?
De Franse schrijver Sartre heeft een bewerking van de tragedie ‘Trojaanse vrouwen’
gemaakt, waarbij hij het verhaal vrij nauwkeurig volgt. Hij voegt echter aan het eind van
het stuk een epiloog van Poseidon toe. De laatste woorden van deze epiloog luiden:
“Pallas! Pallas Athene! Aan ’t werk! (Een bliksem. Een pauze). Nu wordt er afgerekend.
Stompzinnige stervelingen, voer maar oorlog, verwoest de velden, verniel de steden, schend
de tempels en de graven, en martel de overwonnenen … Jullie gaan eraan. Allemaal.”
92p
a. Citeer uit de regels 87-97 het Griekse tekstelement dat vergelijkbaar is met ‘Pallas!
Pallas Athene! Aan ’t werk!’
b. Citeer uit de regels 87-97 een Grieks tekstelement dat vergelijkbaar is met ‘Jullie gaan
eraan’.
opgave 2Tekst 2 Hekabe bevindt zich op het toneel met het koor. Cassandra is zojuist door Talthybios
De regels 608-609 luiden in de vertaling van Courteaux & Claes:
“In tijden van verdriet is het een troost te weeklagen
en in rouwgezang de smarten te bewenen.”
102p
a. Citeer het Griekse tekstelement waarvan ‘in tijden van verdriet’ de weergave is.
b. Citeer het Griekse tekstelement waarvan ‘een troost’ de weergave is.
Regel 611

112p
Citeer het Griekse tekstelement uit het vervolg (t/m regel 619) dat dit concretiseert.
Regel 612-613 ὁρῶ t/m ἀπώλεσαν
123p
a. Wat bedoelt Hekabe in deze situatie concreet met τὰ δὲ δοκοῦντ’? Beantwoord de vraag
in het Nederlands.
b. Leg uit dat de toeschouwer / lezer die zich de woorden van Athene uit de proloog
(tekst 1) herinnert, de uitspraak van Hekabe in de regels 612-613 anders kan opvatten.
Betrek in je antwoord zowel de uitspraak van Hekabe als de woorden van Athene.
Deze woorden worden door Courteaux & Claes als volgt vertaald:
“Zo-even sleepten ze Cassandra van me weg.”
De vertalers hebben ervoor gekozen het passief om te zetten in het actief. Afgezien van die
omzetting hebben zij een aantal woorden uit het Griekse origineel in hun vertaling niet
weergegeven.
132p
Citeer twee Griekse woorden die niet in de vertaling zijn weergegeven.
Regel 619 νοσεῖς δὲ χἄτερα
141p
Wat wordt hier concreet mee bedoeld? Beantwoord de vraag in het Nederlands en baseer je
antwoord op het vervolg.
Regel 632-633
151p
Noteer het chiasme uit deze regels.
In de tragedie ‘Iphigeneia in Aulis’ laat Euripides Iphigeneia zeggen:
“Dit licht hier is voor mensen het fijnste om te zien, dat daar beneden is niets. Wie bidt om
te sterven is gek. Onwaardig leven is beter dan met ere sterven.”
162p
a. Citeer het Griekse tekstelement uit de regels 628-637 dat inhoudelijk overeenkomt met
‘dat daar beneden is niets’.
b. Citeer het Griekse tekstelement uit de regels 628-637 waarin het tegenovergestelde van
‘Onwaardig leven is beter dan met ere sterven’ wordt beweerd.
172p
Citeer het Griekse tekstelement uit het vervolg (t/m regel 646) waarmee Andromache deze
algemene uitspraak toespitst op Polyxena.
182p
Welk onbedoeld gevolg blijken de in regel 646 genoemde inspanningen van Andromache te
hebben? Beantwoord de vraag in het Nederlands.
Regel 646-655 (t/m

In deze passage gebruikt Andromache opvallend vaak dezelfde werkwoordstijd.
192p
a. Om welke werkwoordstijd gaat het?
b. Leg uit waarom Andromache / Euripides dit doet. Betrek in je antwoord de inhoud van
deze regels.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
Regel 650 τούτου
201p
Wat wordt met τούτου bedoeld?

een slechte reputatie hebben

geen slechte reputatie hebben

naar buiten gaan

niet naar buiten gaan
212p
Verdedig de stelling dat de omschrijving Ἀχιλλέως παῖς dramatischer is dan het noemen
van de naam Neoptolemus.