bronnen

Eindexamen grieks vwo 2006, tijdvak 1

opgave 1Tekst 1 Gesprek tussen Nestor en Telemachus

regel 193 ἀκούετε νόσφιν ἐόντες
11p
Noteer de naam van de plek waar dit gebeurd is.
21p
Met κεῖνος in regel 195 en κεῖνος in regel 197 worden achtereenvolgens bedoeld:
A Aegisthus, Aegisthus
B Aegisthus, Orestes
C Orestes, Aegisthus
D Orestes, Orestes
In de regels 193-198 schetst Nestor een situatie die vergelijkbaar is met de situatie
op Ithaca.
31p
Citeer uit de regels 202-209 het Griekse woord dat in de situatie op Ithaca inhoudelijk
vergelijkbaar is met Αἴγισθον (regel 198).
Regel 199 φίλος
Als vocativus zou Homerus ook φίλε kunnen gebruiken.
42p
Leg uit waarom hij dat op deze plaats in het vers niet heeft gedaan. Ga bij je antwoord in op
zowel φίλε als φίλος.
Regel 203-204 καί οἱ ᾿Αχαιοὶ οἴσουσι κλέος εὐρὺ καὶ ἐσσομένοισιν ἀοιδήν
Nestor voorziet zulke gevolgen ook, wanneer Telemachus actie gaat ondernemen.
51p
Citeer uit de regels 193-200 het Griekse tekstelement waarin hij dat duidelijk maakt.
Regel 218
62p
Leg uit waarom je hier kunt spreken van dramatische ironie.
Regel 201 en regel 225 zijn voorbeelden van formules zoals ἀοιδοί die gebruikten.
72p
a. Leg uit wat in dit verband met formules wordt bedoeld.
b. Leg uit wat het praktische voordeel voor de ἀοιδοί was om dergelijke formules te
gebruiken.
81p
Op welk verzoek van Nestor reageert Telemachus in de regels 226-228 helemaal niet?
Beantwoord de vraag door het noteren van de desbetreffende regelnummers.
In regel 230 reageert Athene verwijtend op de woorden van Telemachus uit het
voorafgaande.
91p
Leg op basis van het vervolg uit wat Athene Telemachus precies verwijt.

opgave 2Tekst 2 Odysseus en Telemachus doden de vrijers

Vanaf regel 9 past Homerus vertraging toe.
102p
a. Noteer het nummer van de laatste regel van de vertraging.
b. Leg uit waarom je kunt spreken van vertraging in de betreffende regels. Ga bij je
antwoord in op de inhoud van de Griekse tekst.
Regel 18 βλημένου
Sommige uitgevers van de tekst hebben βλημένου veranderd in βλημένῳ.
112p
Leg uit op grond van welk argument ze voor βλημένῳ hebben gekozen.
Regel 27 Ξεῖνε, κακῶς ἀνδρῶν τοξάζεαι
κακῶς wordt door Homerus bijna nooit in een ethische betekenis gebruikt, maar heeft
vrijwel altijd betrekking op de voor- of nadelen die een handeling voor een persoon heeft.
121p
Welke van de volgende drie vertalingen geeft κακῶς, in het licht van bovenstaande
opmerking, het best weer?
A Vreemdeling, mannen schieten is een gevaarlijke sport! (J. van Gelder)
B Vreemdeling, schieten op mensen is erg! (H.J. de Roy van Zuydewijn)
C Vreemdeling, wat schandalig! Schieten op mensen. (I. Dros)
131p
Leg op basis van οὐκ ἐθέλοντα (regel 31) uit dat de vrijers de woorden van Odysseus in de
regels 5-7 niet goed hebben begrepen.
In regel 34 wordt Odysseus terecht πολύμητις genoemd. Hij heeft de strijd tegen de vrijers
namelijk zorgvuldig en slim voorbereid. Dit blijkt uit de regels 21-33.
141p
Leg dit uit.
Penelope heeft eerder in de Odyssee aan Eurymachus verteld wat Odysseus tegen haar zei,
toen hij naar Troje vertrok:
“Leg hier in huis veel zorg aan de dag voor mijn vader en moeder,
zoals je nu doet en meer zelfs, wanneer ik eenmaal ver weg ben.
Maar nadat je je zoon tot volwassen man hebt zien groeien,
trouw dan met hem die je daartoe verkiest en ga het paleis uit.”
Odyssee 18, 267-270
152p
Leg uit in welk opzicht het verwijt dat Odysseus de vrijers maakt in regel 38 in strijd is met
wat hij tegen Penelope heeft gezegd toen hij naar Troje vertrok. Ga bij je antwoord in op
zowel regel 38 als op het hierboven gegeven citaat.
De verteller geeft in de regels 31-41 een eigen oordeel over de vrijers.
161p
Citeer het desbetreffende Griekse woord.

opgave 3Tekst 3 Odysseus en Penelope herenigd

Regel 93 τάφος δέ οἱ ἦτορ ἵκανεν
171p
Citeer het Griekse tekstelement uit het vervolg (t/m regel 110) dat hiermee inhoudelijk
overeenkomt.
Regel 106-107 οὐδέ t/m ἐναντίον
Penelope overdrijft in deze regels. Dit blijkt uit een Grieks tekstelement uit de regels 85-96.
182p
Citeer het desbetreffende Griekse tekstelement.
Regel 113 μητέρ'
191p
Citeer het Griekse tekstelement uit het vervolg (t/m regel 120) dat hiermee een tegenstelling
vormt.
Vergelijk de volgende twee vertalingen van de regels 118-120:
1 Want als een man slechts één van zijn medebewoners gedood heeft
en hij maar weinig vrienden bezit die achter zijn zaak staan,
neemt hij de vlucht en verlaat zijn eigen land en familie.
H.J. de Roy van Zuydewijn
2 Menigeen ziet zich genoodzaakt, al heeft hij slechts één man gedood die niet veel
beschermers heeft, zijn verwanten en vaderland in de steek te laten en op de vlucht te gaan.
O. Damsté
In deze vertalingen is sprake van een verschillende interpretatie van ᾧ in regel 119.
202p
Leg dit uit en ga bij je antwoord in op beide vertalingen.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
Regel 121 ἕρμα πόληος
211p
Citeer het Griekse tekstelement uit het voorafgaande waarmee ἕρμα πόληος een
tegenstelling vormt.
Op grond van de regels 118-120 zou je in de regels 121-122 (t/m εἰν ᾿Ιθάκῃ) een bepaalde
conclusie verwachten. Deze conclusie ontbreekt echter.
221p
Formuleer in eigen woorden de onuitgesproken gebleven conclusie.
De woorden van Odysseus in de regels 113-122 vallen in twee delen uiteen. Het tweede
deel wordt gemarkeerd door een ringcompositie.
232p
Citeer de twee Griekse tekstelementen die de ringcompositie afbakenen.
242p
a. Waardoor herkent naar de mening van Odysseus (in de regels 113-122) Penelope hem
niet? Beantwoord de vraag door het noteren van het desbetreffende regelnummer.
Uit het vervolg (niet in Tekst 3 opgenomen) blijkt een andere factor voor de herkenning
doorslaggevend te zijn.
b. Wat blijkt de doorslaggevende factor te zijn? Beantwoord de vraag in het Nederlands en
baseer je antwoord op je kennis van de teksten die je voor dit examen hebt gelezen.
Tekst 3 en tekst 4
De setting waarin Penelope en Odysseus elkaar in Tekst 4 ontmoeten na de vrijermoord
komt grotendeels overeen met die in Tekst 3.
Tekst 3, regel 89 ἐν πυρὸς αὐγῇ
252p
a. Citeer het tekstelement uit Tekst 4 dat hiermee inhoudelijk overeenkomt.
Tekst 4, regel 1-2 zijn vermomming in bedelaarslompen
b. Citeer het Griekse tekstelement uit Tekst 3, regel 85-95 dat hiermee inhoudelijk
overeenkomt.
De gedachten van Penelope over de vreemdeling zijn in Tekst 3 en Tekst 4 geheel
verschillend.
262p
Leg dit uit en ga bij je antwoord in op beide teksten.

opgave 5Tekst 5 Telemachus is na zijn tocht naar Pylos en Sparta weer terug op Ithaca. Vanuit de hut van

2738p
Bestudeer Tekst 5 met de inleiding en de aantekeningen.
38p Vertaal de regels 26 t/m 43.
√(Einde)
Lees verder