opgave 1Tekst 1 Odysseus is aangekomen op het eiland van de Phaeaken
Regel 99-100
De regels 99-100 worden door E. de Laet als volgt vertaald:
“Nadat de dienaressen en het meisje zich te goed hadden gedaan aan de
picknick, gooiden ze hun hoofddoek weg en gingen met de bal spelen.”
De vertaling van παῖζον is niet geheel correct.
12pa. Leg dit uit.
In de vertaling is de grammaticale structuur van het Grieks niet overgenomen.
b. Leg dit uit met betrekking tot βαλοῦσαι.
Regel 106-107 γέγηθε t/m μέτωπα
Deze regels worden door I. Dros als volgt vertaald:
“Leto kijkt ernaar met innige vreugde: haar dochter
steekt boven iedereen uit met hoofd en gelaat.”
De gemiddelde hedendaagse lezer heeft minder kennis van de mythologie dan
de toehoorder/lezer in de Oudheid had. In de vertaling is daar rekening mee
gehouden.
21pLeg dit uit.
Regel 101-109
In deze regels zijn twee kenmerken te vinden op grond waarvan vrouwen bij
Homerus als mooi beschouwd worden.
32pBeschrijf deze kenmerken in eigen woorden.
Regel 113
42pa. Schrijf regel 113 over en scandeer de regel.
De spelling van de naam Odysseus in regel 113 verschilt van die in regel 117.
b. Leg uit dat de in regel 117 gebruikte spelling van de naam Odysseus metrisch
niet past in regel 113. Baseer je antwoord op informatie die je hebt
verkregen door regel 113 te scanderen.
Regel 110-118
Op grond van deze regels merkt een commentator op dat er bij Homerus geen
toeval bestaat.
51pLeg uit op welk gegeven in deze regels de commentator deze opmerking
baseert. Beantwoord de vraag in het Nederlands.
Regel 120 ὑβρισταί
Na zijn verblijf bij de Phaeaken zal Odysseus te maken krijgen met een groep
mensen die bij uitstek ὑβρισταί zijn.
62pa. Wie zijn dat? Beantwoord de vraag in het Nederlands en baseer je antwoord
op de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.
b. Beschrijf in eigen woorden op grond waarvan deze mensen ὑβρισταί kunnen
worden genoemd.
In de regels 130-136 komt een vergelijking met een leeuw voor.
In de Ilias en Odyssee staan veel leeuwvergelijkingen. De bepalingen in
regel 131 (ὑόμενος καὶ ἀήμενος) komen echter nergens anders in die
vergelijkingen voor.
72pa. Leg uit dat deze bepalingen precies passen bij de gebeurtenissen die
Odysseus nog maar kort geleden heeft meegemaakt.
b. Citeer het Griekse tekstelement uit de regels 130-134 dat met χρειὼ γὰρ ἵκανε
(regel 136) correspondeert.
opgave 2Tekst 2 Het volgende citaat is afkomstig uit: “Een maffe Odyssee. Blijspel in twee
Hoewel de schrijver van dit blijspel zich op de Odyssee gebaseerd heeft, bevat
Tekst 2 toch enkele opmerkingen waarover een kenner van de Odyssee zich
zou verbazen.
82pa. Leg dit uit met betrekking tot de opmerking ‘een hele serie nieuwe schepen’
(regel 2-3).
b. Leg dit uit met betrekking tot de opmerking ‘Zo kun je leren wat er met
Odysseus gebeurde vóór de oorlog’ (regel 11-12).
Regel 5-6 ‘Ik vermoed dat Telemachos hem op zijn reis ook een bezoek had
moeten brengen’
Telemachus heeft op zijn reis aan twee vorsten een bezoek gebracht. Eén van
hen was Nestor.
92pa. Noteer de naam van de andere vorst aan wie Telemachus een bezoek
heeft gebracht. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen hebt
gelezen.
Tijdens het bij a. bedoelde bezoek krijgt Telemachus een aantal opmerkelijke
prestaties van zijn vader te horen die deze tijdens de Trojaanse oorlog verricht
heeft.
b. Beschrijf in eigen woorden één van deze prestaties van Odysseus.
opgave 3Tekst 3 Algemeen
Regel 467-472
In deze regels worden aan Achilles bepaalde eigenschappen toegekend.
102pWelke twee eigenschappen worden aan Achilles toegekend? Citeer bij wijze van
antwoord de twee desbetreffende Griekse epitheta ornantia.
Regel 474 τίπτ’ ἔτι μεῖζον ἐνὶ φρεσὶ μήσεαι ἔργον;
111pWelke emotie spreekt uit deze woorden?
A angst
B verbazing
C verdriet
D woede
Regel 473 en regel 478
Vergelijk deze regels met elkaar. De manier waarop Achilles en Odysseus
elkaar aanspreken, is op drie punten vergelijkbaar.
122pBeschrijf deze drie punten in eigen woorden.
Regel 483 μακάρτατος
132pBeschrijf in eigen woorden welke twee omstandigheden Achilles volgens
Odysseus tot de gelukkigste van alle mensen maken. Baseer je antwoord op het
vervolg (t/m regel 486).
Regel 486 ἐνθάδ᾽ ἐών
141pCiteer het Griekse woord uit het voorafgaande (vanaf regel 481) dat hiermee
inhoudelijk een tegenstelling vormt.
Regel 490
152pLeg uit dat de toevoeging van deze regel een versterkend effect heeft op de
opmerking die Achilles in regel 489 heeft gemaakt. Verwerk in je antwoord zowel
de inhoud van regel 489 als die van regel 490.
Naar aanleiding van regel 491 schrijft een geleerde dat Achilles hier een
uitdrukking gebruikt die in logisch opzicht pleonastisch is, maar precies zijn
emotie weergeeft.
162pa. Leg uit waaruit het pleonasme bestaat.
b. Beschrijf in eigen woorden welke emotie ermee wordt weergegeven.
Regel 489-491
In deze regels zijn twee antitheses te vinden.
172pBeschrijf deze twee antitheses in eigen woorden.
Regel 489-491
ἐπάρουρος is een Myceens woord; κ’ (= κε) en de infinitivusuitgang -έμεν (in
θητευέμεν) zijn Aeolische vormen; de infinitivusuitgang -ειν (in ἀνάσσειν)
daarentegen is een Ionische vorm.
182pLeg uit hoe het komt dat deze vormen naast elkaar in Homerus’ werk
voorkomen. Ga bij je antwoord in op de ontstaansgeschiedenis van het epos.
Regel 496 μιν ἀτιμάζουσιν
In het vervolg (t/m regel 500) geeft Achilles twee mogelijke verklaringen
hiervoor.
192pBeschrijf deze twee verklaringen in eigen woorden.
Regel 494-503
In een gesprek met Patroclus in de Ilias zegt Achilles het volgende:
“Want ik vermoed wel dat Peleus inmiddels hetzij is gestorven,
óf niet veel leven meer rest en, in bittere droefheid gedompeld,
in zijn rampzalige ouderdom neerzit.”
In bovenstaand citaat komt een gedachte voor die ontbreekt in de woorden van
Achilles tot Odysseus in de regels 494-503.
202pa. Welke gedachte? Beantwoord de vraag in het Nederlands. Laat het
tekstelement ‘in bittere droefheid gedompeld’ buiten beschouwing.
b. Leg uit dat het, gezien de situatie in Tekst 3, verklaarbaar is dat deze
gedachte ontbreekt in de regels 494-503.
Algemeen
De thuiskomst van Agamemnon is in verscheidene opzichten het tegendeel van
Odysseus’ thuiskomst.
212pBeschrijf in eigen woorden drie verschillen. Baseer je antwoord op de teksten
die je voor dit examen gelezen hebt.
Vertaal de regels 1 t/m 18 in het Nederlands.
