opgave 1Tekst 1 Ἰάσων
Regel 448 γῆν τήνδε καὶ δόμους ἔχειν
12pCiteer uit het vervolg (t/m regel 456) de twee Griekse tekstelementen die
hiermee inhoudelijk een antithese vormen.
Regel 449 κρεισσόνων βουλεύματα
21pBeschrijf in eigen woorden de inhoud van deze βουλεύματα.
Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen hebt gelezen.
Regel 450 ματαίων
31pCiteer het Griekse woord uit het vervolg (t/m regel 458) waarmee Jason
een vergelijkbare kwalificatie geeft van het optreden van Medea.
Regel 451 Κἀμοὶ μὲν οὐδὲν πρᾶγμα
41pDe inhoud van deze uitspraak wordt het best weergeven door:
Het kan mij niet schelen dat je de koning bedreigt.
Het kan mij niet schelen dat je mij uitscheldt.
Het kan mij niet schelen dat je snel boos wordt.
Het kan mij niet schelen dat je verbannen wordt.
De regels 455-456 worden door P. Hawinkels als volgt vertaald:
“Ik heb aanhoudend geprobeerd Creon tot mildheid te bewegen, opdat jij
mocht blijven.”
In de vertaling is de grammaticale structuur van het Grieks niet geheel
overgenomen.
53pa. Leg dit uit met betrekking tot ‘opdat jij mocht blijven’. Ga in je antwoord
in op zowel het Grieks als de vertaling.
b. Op welk grammaticaal gegeven is de vertaling ‘geprobeerd’
gebaseerd?
Regel 463 Καὶ γὰρ εἰ σύ με στυγεῖς
Jason heeft al eerder vastgesteld dat de gevoelens van Medea ten
opzichte van hem negatief zijn.
61pCiteer het desbetreffende Griekse tekstelement uit de regels 448-454.
Regel 473-474
De antithese in deze regels is vormgegeven met behulp van een chiasme.
72pa. Beschrijf in eigen woorden de antithese.
b. Citeer de vier Griekse woorden die het chiasme vormen. Neem het
volgende schema over en noteer deze vier Griekse woorden op de
plaats van de puntjes: … (a) … (b) … (b) … (a).
Regel 476 ἔσωσά en regel 481 ἔσῳζε
82pVerklaar het verschil in het gebruikte aspect. Ga in je antwoord op het
aspect van beide werkwoordsvormen in.
Regel 476-482
Medea presenteert in deze regels haar hulp als haar eigen verdienste. In
het vervolg van Tekst 1 (niet in dit examen afgedrukt) bestrijdt Jason dit.
91pBeschrijf in eigen woorden het argument dat hij gebruikt. Baseer je
antwoord op het vervolg van deze tragedie.
De regels 480-482 worden door K. Tindemans als volgt vertaald:
“De draak, die zijn reusachtig lijf rond de vacht, gans van goud,
geslingerd had, zonder ooit zijn ontelbare ogen te sluiten,
die doodde ik, en zo hield ik je levenslicht brandend.”
Vertalers hebben nogal eens de neiging het origineel aangedikt weer te
geven. Dit gebeurt ook in bovenstaande vertaling.
103pa. Citeer uit bovenstaande vertaling hiervan een voorbeeld.
In de vertaling is de metafoor in het Grieks met een andere metafoor in
het Nederlands weergegeven.
b. Leg dit uit. Ga in je antwoord in op zowel het Grieks als op de
vertaling.
In de regels 476-495 brengt Medea drie argumenten naar voren waarom
Jason haar niet had mogen verlaten.
113pa. Beschrijf in eigen woorden het argument dat ze naar voren brengt in de
regels 476-489.
b. Beschrijf in eigen woorden het argument dat ze naar voren brengt in de
regels 490-491.
c. Beschrijf in eigen woorden het argument dat ze naar voren brengt in de
regels 492-495.
opgave 2Tekst 2 Algemeen
Medea probeert vanaf regel 869 iets gedaan te krijgen van Jason. Eerder
in de tragedie heeft Medea iets gedaan gekregen van Creon en Aegeus.
122pa. Beschrijf in eigen woorden wat Medea van Creon gedaan heeft
gekregen. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen
hebt gelezen.
b. Beschrijf in eigen woorden wat Medea van Aegeus gedaan heeft
gekregen. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen
hebt gelezen.
Regel 869 τῶν εἰρημένων
131pBeschrijf in eigen woorden wat Medea hier concreet mee bedoelt. Baseer
je antwoord op de teksten die je voor dit examen hebt gelezen.
Regel 872 λόγων
De inhoud van deze λόγοι wordt in het vervolg beschreven.
141pNoteer de desbetreffende regelnummers. Neem het volgende schema
over en vul op de plaats van de puntjes de regelnummers in:
regel … t/m regel ….
Regel 873 Σχετλία en regel 875 ἐχθρὰ
Dit zijn twee van de vele woorden waarmee Medea de gemoedstoestand
karakteriseert waarin zij verkeerde in haar eerdere confrontatie met
Jason.
152pCiteer uit de regels 869-881 de twee Griekse zelfstandige naamwoorden
die Medea gebruikt om haar gemoedstoestand bij haar eerdere
confrontatie met Jason te karakteriseren.
Regel 884 ἐπαινῶ
163pa. Beschrijf in eigen woorden de twee handelingen van Jason die Medea
prijst. Baseer je antwoord op de regels 869-883.
b. Citeer uit de regels 869-883 een Grieks tekstelement waarin zij een
oordeel over deze twee handelingen van Jason uitspreekt.
Regel 893
ἄμεινον νῦν βεβούλευμαι τάδε
172pLeg uit dat hier sprake is van dramatische ironie. Betrek in je antwoord de
inhoud van βεβούλευμαι τάδε.
Regel 894
Het feit dat Medea de kinderen naar buiten roept, houdt verband met wat
ze aan Jason wil vragen.
181pBeschrijf in eigen woorden wat Medea aan Jason wil vragen in verband
met de kinderen. Baseer je antwoord op het vervolg van de tragedie.
Regel 905
Vergelijk regel 905 met de volgende twee vertalingen:
1 “dit kindergezicht hier is nat van mijn tranen.”
2 “ik voel: mijn oog wordt week en staat vol tranen.”
192pLeg uit dat τήνδ᾽ in de twee vertalingen verschillend is opgevat. Ga in je
antwoord in op beide vertalingen.
Algemeen
Het volgende citaat is afkomstig uit een recensie door S. Keller van een
uitvoering van de Medea in 2008 door Het Nationale Toneel onder regie
van Johan Doesburg:
“De Medea van het Nationale Toneel is een ijzig machtsspel. Van het
begin tot het einde wordt er hard tegen hard gespeeld. Nergens zien we
een glimpje van wat er ooit tussen die twee heeft gebloeid.
Prachtig is het beeld van Medea op de rand van een afgrond, na het
doden van haar kinderen. Achter haar het zwart van de coulissen. Geen
spier vertrekt ze als haar echtgenoot woedend op haar afstormt. Deze
vrouw heeft werkelijk niets meer te verliezen en is uiteindelijk echt
onaantastbaar geworden. Het is een tragische kracht die ze uitstraalt,
want haar bijna goddelijke onkwetsbaarheid komt voort uit het feit dat ze
alles is verloren waar ze ooit om gaf. Maar naar wat dat geweest moet
zijn, dat waar ze ooit om gaf, kunnen we in deze enscenering slechts
gissen. Al wat we zien in deze voorstelling is haat en wraaklust. De
Medea van Doesburg is een heldere, gedegen voorstelling waarin twee
topacteurs het tegen elkaar opnemen, maar de ontroering blijft uit.”
Medea staat in deze uitvoering volgens de recensie op de rand van een
afgrond na het doden van haar kinderen, in een bijna goddelijke
onkwetsbaarheid.
201pBeschrijf in eigen woorden op welke manier Euripides Medea’s goddelijke
onkwetsbaarheid heeft uitgebeeld.
Volgens de recensie ‘bleef de ontroering uit’ bij deze uitvoering.
212pVerdedig de stelling dat Aristoteles niet tevreden zou zijn geweest over
een uitvoering waarbij ontroering uitblijft. Betrek in je antwoord zijn theorie
over het effect dat een tragedie op de toeschouwers heeft en met welke
middelen dit effect wordt bereikt. Noteer in je antwoord de naam van het
effect en de naam van een van deze middelen.
Vertaal de regels 903 t/m 907, 909 t/m 911 en 913 t/m 920 in het
