opgave 1Tekst 1 Cyrus en Tomyris
Regel 1 ἐπεραιώθη τὸν Ἀράξεα
Bij deze handeling ondervond Cyrus geen tegenstand van de
Massageten.
11pBeschrijf in eigen woorden de oorzaak daarvan. Baseer je antwoord op de
teksten die je voor dit examen hebt gelezen.
Regel 1-9 Ἐπείτε t/m εἶπε
In het VN-verdrag over de rechten van het kind (1989) wordt de
minimumleeftijd voor rekrutering en participatie in het leger op 15 jaar
gesteld. In 2000 aanvaardden de VN een facultatief protocol bij het
verdrag waarin de minimumleeftijd op 18 jaar wordt gesteld; in 2002 trad
het in werking. Het verdrag verbiedt deelnemende landen en
rebellengroepen om minderjarigen in te zetten in militaire conflicten.
21pLeg uit dat de Perzen in Cyrus’ tijd geen bezwaar zouden hebben tegen
dit verdrag. Baseer je antwoord op een gegeven uit de regels 1-9 (Ἐπείτε
t/m εἶπε).
Regel 18-20 Κῦρος t/m Δαρεῖον
In een fragment dat wordt toegeschreven aan de Romeinse auteur
Petronius, staat: “Niet de tempels van de goden noch hemelse machten
sturen dromen naar ons toe, maar ieder maakt zijn eigen dromen.”
31pLeg uit dat Herodotus’ opvatting in de regels 18-20 (Κῦρος t/m Δαρεῖον)
hiermee niet overeenkomt.
Regel 18-20 τῷ t/m Δαρεῖον
In regel 19 komt tweemaal het woord αὐτοῦ voor.
42pa. Beschrijf in eigen woorden naar wie of wat het eerste αὐτοῦ verwijst.
b. Beschrijf in eigen woorden naar wie of wat het tweede αὐτοῦ verwijst.
Regel 23 ἄλλων
51pNoteer de naam van het volk dat hiermee bedoeld wordt. Baseer je
antwoord op de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.
Regel 27 φυλάξων
61pBeschrijf in eigen woorden hoe lang hij dat moest doen. Baseer je
antwoord op een gegeven uit de regels 9-17 (Ὕστασπες t/m ἔλεγχον).
Regel 31 ἀλεξομένους
71pCiteer het Griekse woord uit het voorafgaande (vanaf Ὑστάσπης regel 26)
waaruit kan worden afgeleid dat deze actie weinig kansrijk zou zijn.
Regel 33 Οἱ δὲ Πέρσαι
81pWelk deel van de Perzen wordt hiermee bedoeld? Citeer bij wijze van
antwoord het desbetreffende Griekse tekstelement uit de regels 26-33
(Ὑστάσπης t/m ηὗδον).
Regel 38 Ἄπληστε αἵματος
Deze uitdrukking krijgt in het verhaal over Cyrus en Tomyris een
figuurlijke en een letterlijke invulling.
92pa. Beschrijf in eigen woorden de figuurlijke invulling van Ἄπληστε αἵματος.
Baseer je antwoord op het voorafgaande (vanaf Ὑστάσπης regel 26).
b. Beschrijf in eigen woorden de letterlijke invulling van Ἄπληστε αἵματος.
Baseer je antwoord op het vervolg van Tekst 1 (niet in dit examen
afgedrukt).
Regel 36 τῷ, regel 38 τῷ en regel 39 τῷ
101pWelk van deze drie gevallen wijkt in woordsoort af van de andere twee?
Ga in je antwoord in op de woordsoort van alle drie vormen.
Regel 40 οἴνου
112pa. Citeer het Griekse tekstelement uit het voorafgaande (vanaf Ἄπληστε
regel 38) dat inhoudelijk overeenkomt met οἴνου (regel 40).
b. Citeer het Griekse tekstelement uit het vervolg (t/m κατυβρίσας
regel 44) waarmee Tomyris hetzelfde bedoelt als met οἴνου (regel 40).
Regel 38-46 Ἄπληστε t/m κορέσω
In totaal geeft Tomyris in deze regels drie opdrachten, ook al gebruikt ze
niet in alle gevallen een imperativus.
122pBeschrijf deze drie opdrachten in eigen woorden. Laat ὑπόλαβε τὸν λόγον
(regel 42-43) buiten beschouwing.
opgave 2Tekst 2 Cambyses in Egypte
Regel 1 Καμβύσης t/m ἐμάνη
131pBeschrijf in eigen woorden wat met τοῦτο τὸ ἀδίκημα wordt bedoeld.
Baseer je antwoord op het voorafgaande (niet in dit examen afgedrukt).
Regel 2-3 τὸν ἀδελφεὸν Σμέρδιν ἐόντα πατρὸς καὶ μητρὸς τῆς αὐτῆς
142pa. Leg uit dat de toevoeging ἐόντα πατρὸς καὶ μητρὸς τῆς αὐτῆς de
dramatiek verhoogt.
b. Citeer uit de regels 13-16 (Πρῶτον t/m Πέρσαι) het Griekse
tekstelement waarmee hetzelfde bedoeld wordt als met πατρὸς καὶ
μητρὸς τῆς αὐτῆς.
Regel 6-7 ὄψιν τοιήνδε
In Tekst 1, regel 1-17 (Ἐπείτε t/m ἔλεγχον) heeft Cyrus een vergelijkbare
droom.
152pa. Beschrijf in eigen woorden de overeenkomst tussen beide dromen.
De reactie van Cyrus op de droom is anders dan die van Cambyses.
b. Beschrijf in eigen woorden in welk opzicht de reactie van Cyrus
verschilt van die van Cambyses. Ga in je antwoord in op beide reacties.
Regel 9-10 μή μιν ἀποκτείνας
ἀδελφεὸς ἄρχῃ
Deze uitleg van de droom is niet juist.
162pa. Beschrijf in eigen woorden waaraan Cambyses wél overlijdt. Baseer je
antwoord op de teksten die je voor dit examen hebt gelezen.
b. Beschrijf in eigen woorden in welk ander opzicht de droom door
Cambyses verkeerd wordt begrepen.
In een Perzische inscriptie uit de tijd van Darius is het volgende te lezen:
“Zo spreekt Darius de koning: ‘Hij die Kambugiya (= Cambyses) werd
genoemd, de zoon van Kurus (= Cyrus), behorend tot ons geslacht, was
koning vóór mij. Deze Kambugiya had een broer, Bardiya (= Smerdis)
genaamd, die dezelfde vader en dezelfde moeder had als Kambugiya.
Later doodde Kambugiya deze Bardiya. Toen Kambugiya Bardiya gedood
had, werd het bij het volk niet bekend dat Bardiya gedood was. Daarop
ging Kambugiya naar Egypte’.”
In bovenstaande inscriptie over Cambyses wordt een andere volgorde van
de gebeurtenissen beschreven dan in de regels 2-11 (ἐξεργάσατο t/m
μιν).
172pa. Beschrijf in eigen woorden het verschil in volgorde. Ga in je antwoord in
op zowel regel 2-11 (ἐξεργάσατο t/m μιν) als op bovenstaand citaat.
Het feit dat Herodotus’ volgorde afwijkt van de volgorde in bovenstaande
inscriptie, is te verklaren vanuit een gegeven in de regels 1-2 (Καμβύσης
t/m φρενήρης).
b. Leg dit uit.
Regel 2-11 Καὶ t/m μιν
182pWelke twee gevoelens koesterde Cambyses ten opzichte van zijn broer?
Citeer bij wijze van antwoord de twee desbetreffende Griekse woorden uit
de regels 2-11 (Καὶ t/m μιν).
Regel 14 ἐξεργάσατο, regel 15 συνοίκεε, regel 15 Ἔγημε, regel 17
ἠράσθη, regel 18 εἴρετο
191pZet de bovenstaande vijf werkwoordsvormen in chronologische volgorde.
Regel 19 τὸν βουλόμενον
201pNoteer het eerste Griekse woord uit de regels 19-31 (Οἱ t/m κτείνει)
waarmee wordt gesuggereerd dat Cambyses’ gesprekspartners begrijpen
dat hij met τὸν βουλόμενον op zichzelf doelt.
Regel 19-23 Οἱ t/m ἀνάκειται
Elders vertelt Herodotus:
“Tot bevelhebber over de kustbewoners stelde hij Otanes aan, wiens
vader Sisamnes, die behoord had tot de koninklijke rechters, door koning
Cambyses was gedood, omdat hij voor geld een onrechtvaardig vonnis
had geveld.”
211pCiteer uit de regels 19-23 (Οἱ t/m ἀνάκειται) het Griekse tekstelement dat
inhoudelijk vergelijkbaar is met ‘omdat hij voor geld een onrechtvaardig
vonnis had geveld’.
Regel 22 δικάζουσι en regel 23 ὑπεκρίνοντο
222pVerklaar het verschil in tijd tussen beide werkwoordsvormen en ga daarbij
in op de context.
Regel 27 τε
231pCiteer de twee Griekse werkwoordsvormen die door τε met elkaar worden
verbonden.
Regel 33 νικωμένου δὲ τοῦ σκύλακος
Deze woorden worden door O. Damsté als volgt vertaald:
“toen het hondje het dreigde af te leggen”.
241pOp grond van welk grammaticaal gegeven in de Griekse tekst is de
vertaling ‘dreigde’ mogelijk?
Regel 32-45 Ἕλληνες t/m ἀποθανεῖν
Herodotus vertelt in deze regels de Griekse en de Egyptische versie van
de gebeurtenissen.
252pIn welke van de twee versies neemt de vrouw het initiatief? Licht je
antwoord toe en ga daarbij op beide versies in.
Regel 44-45 Τὸν δὲ t/m ἀποθανεῖν
Het volgende citaat, waarin een vergelijkbare gebeurtenis wordt
beschreven, is afkomstig van de Romeinse geschiedschrijver Tacitus:
“Toen de spelen waren afgelopen, stierf Poppaea door een vlaag van
woede van haar echtgenoot, die haar, terwijl zij zwanger was, een trap
met de hiel gaf.”
262pa. Citeer uit de regels 44-45 (Τὸν δὲ t/m ἀποθανεῖν) het Griekse
tekstelement waarvan geen parallel voorkomt in bovenstaand citaat.
b. Citeer uit de regels 44-45 (Τὸν δὲ t/m ἀποθανεῖν) het Griekse
tekstelement dat inhoudelijk overeenkomt met ‘terwijl zij zwanger was’.
Let op: de laatste opdracht van dit examen staat op de volgende pagina.
Vertaal de regels 1 t/m 10 in het Nederlands.
