bronnen

Eindexamen grieks vwo 2024, tijdvak 2

opgave 1Tekst 1 Socrates vertelt over mensen die in de onderwereld bestraft worden

Regel 2 βελτίονι γίγνεσθαι en regel 3 βελτίους γίγνωνται
Het doel van beter worden wordt in deze twee gevallen op verschillende
manieren bereikt.
12p
a Beschrijf in eigen woorden op welke manier βελτίονι γίγνεσθαι
(regel 2) wordt bereikt.
b Beschrijf in eigen woorden op welke manier βελτίους γίγνωνται
(regel 3) wordt bereikt.
Regel 1-13 Προσήκει t/m νουθετήματα
Dit tekstgedeelte bestaat uit drie delen: een inleiding en de beschrijvingen
van de twee groepen gestraften en wat er met hen gebeurt.
23p
a Noteer het nummer van de regel waarin de beschrijving van de tweede
groep gestraften begint.
b Beschrijf in eigen woorden op grond van welk criterium iemand tot de
tweede groep gestraften behoort.
c Citeer uit de beschrijving van de eerste groep het Griekse
tekstelement dat inhoudelijk overeenkomt met ὑπ᾿ ἄλλου τιμωρουμένῳ
(regel 1).
Regel 7-13 Οἳ δ᾿ t/m νουθετήματα
Drie van de onderstaande woorden duiden op dezelfde groep personen.
31p
Welk woord duidt op een andere groep personen?
A τούτων (regel 8)
B αὐτοὶ (regel 9)
C ἄλλοι (regel 9)
D τούτους (regel 10)
Regel 13-17 Ὧν t/m γεγονότας
41p
Noteer de naam van het stilistisch begrip waarmee in deze regels
benadrukt wordt dat de hier beschreven groep gestraften bestaat uit
diverse vergelijkbare categorieën.
Regel 15-18 οἶμαι t/m ἁμαρτάνουσι
52p
a Citeer uit dit tekstgedeelte het Griekse tekstelement dat de oorzaak
aanduidt waardoor deze groep personen volgens Socrates zo in de
fout gaat.
b Noteer de naam van het type argument waarmee Socrates zijn
bewering οἶμαι t/m ἁμαρτάνουσι (regel 15-18) onderbouwt. Baseer je
antwoord op het vervolg (t/m regel 20 Τιτυόν).
Regel 20 Τάνταλον καὶ Σίσυφον καὶ Τιτυόν · Θερσίτην
Socrates noemt twee verschillen tussen Thersites en de andere drie
personen, maar geeft aan dat er ook een overeenkomst is.
62p
a Noteer in eigen woorden de twee verschillen die Socrates noemt.
Baseer je antwoord op het tekstgedeelte Mαρτυρεῖ t/m ἀνίατον
(regel 18-22).
b Noteer in eigen woorden de inhoudelijke overeenkomst die er volgens
Socrates bestaat tussen Thersites en de andere drie personen over
wie Homerus schrijft. Baseer je antwoord op het tekstgedeelte
Mαρτυρεῖ t/m ἀνίατον (regel 18-22).
Regel 24-27 οὐδὲν t/m διαβιῶναι
In het deel van de dialoog Politeia dat je voor dit examen gelezen hebt,
vertelt Glaucon over een herder die een bijzondere ring gevonden heeft.
72p
a Citeer uit het tekstgedeelte οὐδὲν t/m διαβιῶναι (regel 24-27) het
Griekse tekstelement dat inhoudelijk correspondeert met het hebben
van zo’n bijzondere ring.
b Zou deze Glaucon het volgens jou eens zijn met de inhoud van het
tekstgedeelte οὐδὲν t/m διαβιῶναι (regel 24-27)? Licht je antwoord toe
aan de hand van het standpunt dat Glaucon duidelijk wil maken met
het verhaal over de herder met de ring.
Regel 32 ὁ Ῥαδάμανθυς en afbeelding 1
Rhadamanthys is op afbeelding 1 degene die aan de linkerkant is
afgebeeld. In verband met zijn specifieke functie is Rhadamanthys
afgebeeld in oosterse kleding, in tegenstelling tot zijn twee collega’s.
82p
a Noteer de specifieke functie die Rhadamanthys heeft in de
onderwereld. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen
gelezen hebt.
b Noteer in willekeurige volgorde de namen van de twee andere
personen die zijn afgebeeld op afbeelding 1. Baseer je antwoord op de
teksten die je voor dit examen gelezen hebt.
Regel 33-34 ἄλλο t/m τις
92p
a Leg het verband uit tussen het hier beschreven gebrek aan kennis van
Rhadamanthys en het dualistische mensbeeld van Plato. Baseer je
antwoord op de achtergronden bij de teksten die je voor dit examen
gelezen hebt.
b Waaraan kan Rhadamanthys zien dat het om een slecht iemand gaat?
Baseer je antwoord op het gedeelte dat aan tekst 1 voorafgaat (niet in
dit examen afgedrukt).
Regel 31-36 οἱ δὲ t/m πάσχει
101p
Noteer in eigen woorden wat in deze context concreet bedoeld wordt met
τοιοῦτόν τινα (regel 33). Baseer je antwoord op het tekstgedeelte οἱ δὲ
t/m πάσχει (regel 31-36).

opgave 2Tekst 2 Alcibiades begint zijn lofrede

Regel 1 Σωκράτη ἐπαινεῖν
Het onderwerp van de lofrede van Alcibiades wijkt af van het onderwerp
waarover de vorige sprekers een lofrede hebben gehouden.
112p
a Noteer het onderwerp van de lofredes van de vorige sprekers. Baseer
je antwoord op de achtergronden bij de teksten die je voor dit examen
gelezen hebt.
b Leg uit dat Alcibiades in het vervolg van zijn lofrede (niet in dit examen
afgedrukt) inhoudelijk wel aansluit bij het onderwerp van de lofredes
van de vorige sprekers. Gebruik in je antwoord bij voorkeur niet meer
dan 10 woorden.
Regel 1 δι᾿ εἰκόνων
122p
Verdedig de stelling dat het woord εἰκόνων hier zowel letterlijk als
figuurlijk opgevat kan worden. Ga in je antwoord in op het vervolg (t/m
regel 7 Μαρσύᾳ).
Regel 1-3 Σωκράτη t/m γελοίου
In dit tekstgedeelte gebruikt Alcibiades een asyndeton om een
tegenstelling te benadrukken.
131p
Noteer in eigen woorden de twee delen van deze tegenstelling.
Regel 7-10 Ὅτι t/m ἐκείνου
Alcibiades noemt in dit tekstgedeelte drie concrete punten van
overeenkomst.
142p
Citeer de drie desbetreffende Griekse woorden.
Regel 13-14 ἐάντε ἀγαθὸς αὐλητὴς αὐλῇ ἐάντε φαύλη αὐλητρίς
151p
Beschrijf in eigen woorden wat Alcibiades met deze toevoeging wil
zeggen over het effect van de muziek van Marsyas.
Regel 15-16 Σὺ t/m ποιεῖς
161p
Noteer in eigen woorden het verschil dat Alcibiades concreet bedoelt met
τοσοῦτον μόνον (regel 15). Baseer je antwoord op het tekstgedeelte Σὺ
t/m ποιεῖς (regel 15-16).
Regel 19 τῶν t/m λέγοντος
171p
Verdedig de stelling dat Plato met deze woorden naar zichzelf verwijst.
Baseer je antwoord op de achtergronden bij de teksten die je voor dit
examen gelezen hebt.
Regel 21-23 Ἐγὼ t/m νυνί
Dit tekstgedeelte wordt door G. Koolschijn als volgt vertaald:
Ikzelf zou in elk geval, heren, als het niet de indruk zou wekken dat
ik volslagen dronken was, onder ede voor jullie hebben verklaard
wat voor uitwerking de woorden van die man wel niet op mijzelf
hebben gehad, en ook nu nog hebben.
In de vertaling is de grammaticale structuur van het Grieks niet geheel
overgenomen.
182p
a Leg dit uit met betrekking tot ὑπὸ τῶν τούτου λόγων (regel 22). Ga in je
antwoord in op zowel het Grieks als de weergave van ὑπὸ τῶν τούτου
λόγων in de vertaling.
b Noteer het grammaticale gegeven waarop in de vertaling ‘zou’ is
gebaseerd in ‘Ikzelf zou … hebben verklaard’.
Regel 28 Μαρσύου
191p
Leg uit dat deze naam hier anders is gebruikt dan in regel 7 (Μαρσύᾳ).
Laat het verschil in naamval buiten beschouwing.
Regel 1-29 Σωκράτη t/m ἔχω
Alcibiades spreekt in dit tekstgedeelte afwisselend tot Socrates en tot de
andere aanwezigen.
202p
Citeer het eerste Griekse woord en het laatste Griekse woord van dat deel
van het tekstgedeelte Σωκράτη t/m ἔχω (regel 1-29) waarin Alcibiades
rechtstreeks tot Socrates spreekt.
Regel 35-39 Πέπονθα t/m πολλῶν en afbeelding 2
211p
Citeer uit dit tekstgedeelte de Griekse persoonsvorm die past bij de
houding van Socrates op afbeelding 2.
Regel 38-39 τῆς τιμῆς τῆς ὑπὸ τῶν πολλῶν
221p
Citeer uit het tekstgedeelte Ἀναγκάζει t/m καταγηράσω (regel 32-35) het
Griekse tekstelement waarmee Alcibiades de tijdsbesteding beschrijft die
volgens hem leidt tot τῆς τιμῆς τῆς ὑπὸ τῶν πολλῶν (regel 38-39).
Regel 30-40 Καὶ ἔτι t/m ὡμολογημένα
Uit dit tekstgedeelte is op te maken dat Socrates Alcibiades herhaaldelijk
heeft aangeraden naar zijn levensveranderende adviezen te luisteren.
232p
a Noteer in eigen woorden een van deze adviezen. Baseer je antwoord
op het tekstgedeelte Καὶ ἔτι t/m ὡμολογημένα (regel 30-40).
Socrates geeft niet alleen adviezen, maar hij is volgens Alcibiades ook
een voorbeeldfiguur door zijn daden. In het vervolg van Alcibiades’ lofrede
(niet in dit examen afgedrukt) prijst hij Socrates bovenmatig om zijn
gedrag als soldaat.
b Noteer een geval van dit prijzenswaardige gedrag.
Let op: de laatste opdracht van dit examen staat op de volgende
pagina.

opgave 3Tekst 3 Socrates vertelt dat hij na een militaire expeditie naar Potidaea

2437p
Bestudeer de inleiding en de aantekeningen bij tekst 3.
37p Vertaal de regels 1 t/m 17 in het Nederlands.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.