bronnen

Eindexamen latijn vwo 2002, tijdvak 1

opgave 1Tekst 1 De bedrieger bedrogen

Regels 680–685 (t/m boves)
12p
a. In welke rol wordt Apollo hier opgevoerd?
b. Citeer uit deze regels de drie verschillende Latijnse zelfstandige naamwoorden die de
voorwerpen aanduiden die typerend zijn voor deze rol.
Regels 683–685
22p
a. Waarom let Apollo niet op?
b. Wat is daarvan het gevolg? Beantwoord de vraag in het Nederlands.
Regel 686 arte sua silvis occultat abactas.
Deze woorden worden door M. d’Hane-Scheltema als volgt vertaald:
hij dreef de kudde listig weg, de bossen in.
32p
a. Met welk Nederlands woord wordt arte vertaald?
b. Citeer de twee Latijnse woorden die in deze vertaling niet zijn weergegeven.
Regel 693 facto
42p
a. Om welk factum gaat het? Beantwoord de vraag in het Nederlands.
b. Citeer het Latijnse tekstelement uit regels 697–701 waarmee het tegendeel van dit factum
wordt aangeduid.
Regels 695–696
et dedit. Accepta voces has reddidit: ”hospes,
tutus eas! Lapis iste prius tua furta loquetur”.
52p
Schrijf deze twee regels over en scandeer ze.
Regel 695 has
Sommige uitgevers lezen hier hac.
62p
a. Met welk Latijns woord congrueert hac in dat geval?
b. Naar welk Latijns woord verwijst hac in dat geval?
Regel 697 Iove natus
71p
Teken de stamboom van de hier aangeduide persoon op basis van de gegevens in
regels 685-686 en 697; vermeld daarbij ook de naam van de persoon die wordt aangeduid
met Iove natus.
81p
Leg uit dat het resultaat van Battus’ metamorfose logisch voortkomt uit zijn eigen gedrag.
Het is duidelijk dat het gedrag van Battus afkeurenswaardig is.
91p
Leg uit dat je ook kritiek kunt hebben op het optreden van Mercurius.

opgave 2Tekst 2 De vertwijfeling van Medea

Regel 38 Wat doen?
101p
Waar kiest Medea uiteindelijk voor?
A zichzelf medeplichtig maken aan de dood van Jason
B toezien hoe hij sterft
C hulp bieden
D toestaan dat Jason moet vechten
E smeken tot de goden haar te bewaren
Regel 41 vir sit alterius
112p
a. Wanneer spreken we van dramatische ironie?
b. Leg uit dat hier sprake is van dramatische ironie.
Regel 47 Quid tuta times?
Tuta kan worden opgevat als 1. nominativus of als 2. accusativus.
122p
a. Waarop / op wie slaat tuta in het eerste geval? Beantwoord de vraag in het Nederlands.
b. Waarop / op wie slaat tuta in het tweede geval? Beantwoord de vraag in het Nederlands.

opgave 3Tekst 3 Het goud van Midas

Regel 86 choro meliore
131p
Waarom wordt deze groep melior genoemd? Beantwoord de vraag op basis van je kennis
van de voorafgaande gebeurtenissen.
Regel 89 wordt door M. d’Hane-Scheltema als volgt vertaald:
De god vindt daar zijn trouwe gevolg van saters en Bacchanten.
141p
Ontleen aan regels 85–88 een argument waarom deze vertaling inhoudelijk niet geheel
correct is.
Regel 95 hospitis
151p
Citeer uit regels 97 t/m 101 de twee Latijnse tekstelementen waarmee dezelfde persoon
wordt aangeduid.
Regel 100 inutile
Dit woord kan in dit verband worden opgevat als een voorbeeld van prospectie.
164p
a. Leg de term prospectie uit aan de hand van dit voorbeeld.
b. Noteer uit het voorafgaande nog een voorbeeld van prospectie. Beantwoord de vraag door
het citeren van het desbetreffende Latijnse tekstelement.
c. Noteer uit het vervolg (t/m regel 104) nog twee voorbeelden van prospectie. Beantwoord
de vraag door het citeren van de desbetreffende Latijnse tekstelementen.
Regels 112 (arentes Cereris) t/m 117
173p
Geef uit deze passage een voorbeeld van de volgende stijlfiguren door bij elke term een
bijpassend Latijns tekstelement te citeren.
anafoor
chiasme
enjambement
hyperbaton
Regel 125 miscuerat puris auctorem muneris undis
182p
a. Wie wordt met de auctor muneris bedoeld?
b. Leg uit welk woordspel Ovidius hier met auctor muneris speelt.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
Regels 127–128
In deze regels blijkt Ovidius’ voorliefde voor paradoxale formuleringen.
192p
Geef daarvan nog twee voorbeelden uit regels 129–133. Doe dat door het citeren van de
desbetreffende Latijnse tekstelementen.
Regel 134 Mite deum numen
Het numen deum is niet altijd mild, maar in dit geval wel.
202p
a. Aan welke voorwaarde moet kennelijk worden voldaan van de kant van de mens?
b. Ondersteun je antwoord door het citeren van een Latijns tekstelement uit regels 131–135.
212p
Citeer uit regels 136–141 de twee Latijnse tekstelementen die duiden op de schuld van Midas.

opgave 6Tekst 4 en 3

Tekst 4, regels 2–3, bezorgd dat hij alles slechts gedroomd had
221p
Citeer uit tekst 3, regels 100–115, het Latijnse tekstelement dat met deze woorden correspondeert.
231p
Welke eigenschap van goud wordt door Hughes herhaaldelijk genoemd en door Ovidius niet?
241p
Welke verandering heeft Hughes aangebracht in het verloop van het verhaal? Ga in je
antwoord in op de beide teksten.
Achtergronden
In een krantenartikel in de NRC merkt P.F.Thomése op:
Vanwege de reputatie van ”meester in de liefde” is vaak gedacht dat Ovidius’ nooit
herroepen verbanning naar Tomi, aan de Zwarte Zee, iets met seks en wellicht zelfs
keizerlijke seks te maken moet hebben gehad. [..] In de Tristia, de elegieën vol zelfbeklag
die Ovidius ginds aanheft, spreekt hij over carmen et error. […..] Hij vergelijkt zijn geval
met dat van de mythische Actaeon.
252p
Werk de vergelijking tussen Ovidius en Actaeon uit en ga daarbij in op wat elk van beiden
is overkomen en de gevolgen ervan. Gebruik bij voorkeur niet meer dan 75 woorden.
Afbeelding
262p
Welk verhaal uit de Metamorphosen, dat je hebt gelezen, is hier in beeld gebracht?
Beantwoord de vraag door het duiden van vier beeldelementen.

opgave 5Tekst 5 Na terugkeer met het Gulden Vlies in Iolkos wil Jason met de hulp van Medea wraak nemen

2745p
Bestudeer tekst 5 met de inleiding en de aantekeningen.
45p Vertaal regels 331–338 en 340–349.
√(Einde)
Lees verder