opgave 1Tekst 1 Seneca schrijft Lucilius over het goddelijke in de mens
Regel 1 perseveras ire ad bonam mentem
11pNoteer de vakterm uit de filosofie van de Stoa waarmee iemand die dit doet,
wordt aangeduid.
Regel 1 bonam mentem
21pBeschrijf waartoe iemand die in het bezit van een bona mens is, in staat is.
Baseer je antwoord op de regels 1-8 (t/m deus).
Regel 4
31pDoor welk woord kan de dubbele punt na admittat in het Nederlands vervangen
worden?
A dus
B en
C hoewel
D want
Regel 10-12 illa t/m faciet
Deze regels worden door V. Hunink als volgt vertaald: “Zo’n rijzig bos, met zijn
afzondering en zijn diepe, ononderbroken schaduwen temidden van open terrein
zal je bewondering afdwingen en je geloof wekken dat er een godheid is.”
In de vertaling is de structuur van het Latijn niet overgenomen.
42pLeg dit uit aan de hand van admiratio. Ga bij je antwoord in op zowel het Latijn
als de vertaling.
Regel 17-18 interritum t/m placidum
Hiermee wordt een stoïsch ideaal beschreven.
51pNoteer de desbetreffende vakterm uit de filosofie van de Stoa.
Regel 20 corpusculo
62pLeg uit waarom Seneca hier het woord corpusculum gebruikt en niet het woord
corpus.
Regel 20 Vis divina
73pa. Citeer de twee Latijnse tekstelementen waarmee deze vis divina in de regels
20-23 (animum t/m descendit) wordt aangeduid.
b. Noteer de vakterm waarmee de Stoïcijnen vis divina aanduiden. Baseer je
antwoord op je kennis van de Stoa.
82pFormuleer in eigen woorden de argumentatie die Seneca in de regels 9-22 (Si
t/m agitat) gebruikt om zijn betoog te onderbouwen. Formuleer je antwoord in
de vorm: zoals … zo....
Regel 23-26 Quemadmodum t/m suae
92pa. Waarmee komt in deze vergelijking de zon overeen? Beantwoord de vraag in
het Nederlands.
b. Citeer het Latijnse tekstelement uit de regels 23-26 (Quemadmodum t/m
suae) waarmee terram overeenkomt.
Regel 28 nitet
De drie bijvoeglijke naamwoorden aurei (regel 30), aurata (regel 30) en
bratteato (regel 34) uit het vervolg sluiten in een bepaald opzicht aan bij nitet
(regel 28).
102pa. In welk opzicht? Beantwoord de vraag in het Nederlands.
Toch wil Seneca met deze bijvoeglijke naamwoorden juist een tegenstelling met
de inhoud van nitet aangeven.
b. Leg dit uit.
Regel 29 in homine aliena
112pCiteer de twee afzonderlijke Latijnse woorden uit de regels 35-39 (Nemo t/m
fenerat) die bij de mens het tegengestelde van aliena uitdrukken.
opgave 2Tekst 2 De volgende passage is ontleend aan het boek ‘Over standvastigheid in algemene
Tekst 2 en Tekst 1
Tekst 2, regel 7-8 Zij is de vorm waarin God zelf tot ons, neen dichter nog, in
ons komt
121pCiteer het Latijnse tekstelement uit Tekst 1, regel 1-8 (t/m deus) dat hiermee
inhoudelijk vergelijkbaar is.
Tekst 1, regel 7-8 Ille dat consilia magnifica et erecta
132pCiteer het Nederlandse tekstelement uit Tekst 2 dat hiermee inhoudelijk
vergelijkbaar is.
Tekst 1, regel 26 haeret origini suae
141pCiteer het Nederlandse tekstelement uit Tekst 2 dat hiermee inhoudelijk
vergelijkbaar is.
opgave 3Tekst 3 Algemeen
Regel 5-6 niet van volstrekt onbesproken reputatie
152pBeschrijf twee gebeurtenissen uit de tijd dat Seneca adviseur van keizer Nero
was, waarbij Seneca’s opstelling zijn reputatie geschaad heeft. Ga bij je
antwoord in op zowel de gebeurtenis als de opstelling van Seneca.
Regel 10 lastige omstandigheden
162pBeschrijf een voorbeeld van lastige omstandigheden waarin Seneca verkeerde
onder een andere keizer dan Nero. Noteer bij je antwoord ook de naam van de
desbetreffende keizer.
opgave 4Tekst 4 Seneca heeft zojuist van Nero het bevel gekregen zelfmoord te plegen
Regel 5 ad firmitudinem revocat
Het blijkt dat Seneca zelf niet continu dezelfde hoge graad van firmitudo bezat.
171pLeg dit uit op basis van het vervolg (t/m regel 15 exemplo).
Regel 13-15 Tum t/m exemplo
In deze regels gebruikt Tacitus het stilistisch middel variatio.
182pLeg dit uit. Citeer bij je antwoord de desbetreffende Latijnse tekstelementen.
Regel 14-15 Vitae delenimenta monstraveram tibi
191pBeschrijf in eigen woorden wat Seneca concreet bedoelt met deze delenimenta.
Baseer je antwoord op het voorafgaande (vanaf regel 9 Ubi).
Regel 15 exemplo
201pHiermee bedoelt Seneca:
A Het voorbeeld dat Pompeia Paulina aan andere mensen geeft.
B Het voorbeeld dat Pompeia Paulina aan Seneca geeft.
C Het voorbeeld dat Seneca aan andere mensen geeft.
D Het voorbeeld dat Seneca aan Pompeia Paulina geeft.
Regel 16 claritudinis plus in tuo fine
211pFormuleer in eigen woorden de reden hiervan.
Regel 27 oblata mitiore spe
221pLeg uit waaruit dit kon worden geconcludeerd.
Voor Seneca kwam zijn gedwongen zelfmoord niet als een verrassing.
231pFormuleer in eigen woorden een argument voor deze bewering. Baseer je
antwoord op de regels 30-35 (Seneca t/m liberatori).
Tekst 4 en Tekst 5
In de beschrijving van Tacitus verschilt de houding van Seneca ten opzichte van
de dood van zijn vrouw van die in de beschrijving van Cassius Dio.
242pLeg dit uit en baseer je antwoord op Tekst 4, regel 9-16 (Ubi t/m fine). Ga bij je
antwoord in op zowel Tekst 4 als Tekst 5.
Tekst 5, regel 5 Hij opende zijn aderen en deed dat ook bij haar
251pCiteer het Latijnse tekstelement uit Tekst 4, regel 13-18 (Tum t/m abrumpit) dat
een vergelijkbare situatie weergeeft.
In de beschrijving van Cassius Dio bespoedigden de soldaten het einde van
Seneca.
261pBeschrijf in eigen woorden waardoor in de beschrijving van Tacitus de dood van
Seneca werd bespoedigd.
opgave 6Tekst 6 In onderstaande passage legt Seneca Lucilius uit waarom hij uiteindelijk besloten heeft
2739pBestudeer Tekst 6 met de inleiding en de aantekeningen.
Vertaal de regels 1 t/m 10.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
