bronnen

Eindexamen latijn vwo 2012, tijdvak 1

opgave 1Tekst 1 Lucretia

Regel 1-2 Sex. Tarquinius t/m venit
Sex. Tarquinius kwam niet voor de eerste keer naar Collatia.
11p
Wat was de reden van zijn vorige bezoek aan Collatia? Beantwoord de vraag in
het Nederlands en baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen hebt
gelezen. Gebruik bij voorkeur niet meer dan 25 woorden.
Regel 6 moriere, si emiseris vocem
Lucretia vertoont achtereenvolgens twee reacties op deze bedreiging.
22p
Citeer de twee Latijnse bijvoeglijke naamwoorden uit de regels 6-11 (Cum t/m
dicatur) die de twee reacties weergeven.
Regel 9 metu en regel 11 terrore
Deze twee woorden voor angst hebben niet op hetzelfde betrekking.
32p
a. Beschrijf in eigen woorden waarop metu (regel 9) betrekking heeft.
b. Beschrijf in eigen woorden waarop terrore (regel 11) betrekking heeft.
Regel 11-12 cum vicisset obstinatam pudicitiam velut victrix libido
42p
Citeer de twee Latijnse tekstelementen uit het vervolg (t/m inveniunt regel 18)
waarmee deze daad gekarakteriseerd wordt.
Regel 16 cum L. Iunio Bruto
De Romeinse schrijver Seneca zegt in een van zijn werken over deze Brutus:
“Aan Brutus hebben wij de vrijheid te danken, aan Lucretia hebben we
Brutus te danken.”
52p
Leg beide delen van deze uitspraak uit. Baseer je antwoord op het vervolg van
Tekst 1 (niet afgedrukt in dit examen).
Regel 19 quid enim salvi est mulieri amissa pudicitia?
Deze zin wordt door F.H. van Katwijk-Knapp als volgt vertaald:
“Hoe kan het goed gaan met een vrouw die haar eerbaarheid verloren
heeft?”
In de vertaling is de grammaticale structuur van het Latijn niet overgenomen.
62p
Leg dit uit met betrekking tot pudicitia. Ga bij je antwoord in op zowel het Latijn
als de vertaling.
Regel 19-23 Satin t/m gaudium
Lucretia’s roep om wraak wordt ondersteund door het gebruik van het stilistisch
middel litotes.
71p
Citeer het desbetreffende Latijnse tekstelement uit de regels 19-23 (Satin t/m
gaudium).
In de versie van het Lucretiaverhaal dat de Romeinse dichter Ovidius vertelt,
staat:
“Haar vader en haar echtgenoot schenken haar vergiffenis omdat ze tot
deze daad gedwongen is. ‘De vergiffenis die jullie mij geven’, zo sprak zij,
‘weiger ik mijzelf te geven.’ Onmiddellijk daarna doorboorde zij haar borst
met een mes dat ze verborgen had gehouden, en badend in het bloed viel zij
voor haar vaders voeten neer.”
Vergelijk bovenstaande passage met Tekst 1, regel 24-29 (consolantur t/m
cecidit).
82p
a. Citeer het Nederlandse tekstelement uit bovenstaande passage dat
(inhoudelijk vergelijkbaar)/(regel 24).) is met avertendo noxam ab coacta (Tekst 1,
b. Citeer het Nederlandse tekstelement uit bovenstaande passage dat een
tegenstelling vormt met ego me peccato absolvo (Tekst 1, regel 26).
Regel 26 illi
91p
Het woord illi verwijst naar:
A coacta (regel 24)
B auctorem (regel 25)
C consilium (regel 25)
D culpam (regel 25)
Regel 27 nec t/m vivet
101p
Leg uit dat deze opmerking van Lucretia past bij de opvattingen van Livius over
het doel van geschiedschrijving.
Regel 28 habebat en regel 29 cecidit
112p
Verklaar het verschil in tijdgebruik. Ga bij je antwoord in op de context.
Regel 31 ante regiam iniuriam
Deze woorden worden door F.H. van Katwijk-Knapp als volgt vertaald:
“totdat een prins het bezoedelde”
De vertaling is op twee punten explicieter dan het Latijn.
122p
Leg dit uit. Ga bij je antwoord in op beide punten en ga in op zowel de vertaling
als het Latijn.
Regel 21-24 Sed t/m fidem en regel 32-34 iuro t/m passurum
132p
Leg uit dat de eed in de regels 32-34 (iuro t/m passurum) meer omvat dan de
eed in de regels 21-24 (Sed t/m fidem). Ga bij je antwoord in op zowel de
regels 21-24 (Sed t/m fidem) als op de regels 32-34 (iuro t/m passurum).
Regel 35-36 stupentibus miraculo rei, unde novum in Bruti pectore
ingenium
142p
a. Welke indruk hadden ze tot dat moment van Brutus gehad? Beantwoord de
vraag in het Nederlands en baseer je antwoord op de teksten die je voor dit
examen hebt gelezen.
b. Leg uit waarom Brutus zijn ware ingenium niet eerder getoond had. Baseer je
antwoord op de teksten die je voor dit examen hebt gelezen.

opgave 2Tekst 2 Rome wordt belaagd door de Etrusken

Regel 1 urbem ipsam
In het vervolg van de tekst (t/m excepturum regel 12) worden drie heuvels
genoemd. Op één van deze heuvels was de militaire situatie anders dan op de
andere twee.
152p
Beschrijf dit verschil in eigen woorden en noteer daarbij de namen van de drie
heuvels.
Regel 10-11 Itaque t/m interrumpant
De betekenis van deze zin wordt onderstreept door een aantal verschillende
stilistische middelen.
162p
Noteer de namen van twee van deze stilistische middelen. Laat het stilistisch
middel alliteratie buiten beschouwing.
Regel 14-18 Duos t/m coegit
Livius noemt verschillende omstandigheden die Larcius en Herminius ertoe
brachten hun hulp op een gegeven moment te staken.
171p
Welke van onderstaande omstandigheden noemt Livius niet?
A Beide mannen werden overvallen door angst.
B De brug was bijna helemaal vernietigd.
C De soldaten achter hen riepen hen terug.
D Horatius Cocles gaf hun de opdracht hun hulp te staken.
Livius gebruikt het verhaal van Horatius Cocles om de monarchie als staatsvorm
in een ongunstig daglicht te stellen.
181p
Leg dit uit aan de hand van de regels 18-21 (Circumferens t/m venire).
Regel 22-26 pudor t/m sustinuit
De Etrusken probeerden Horatius Cocles achtereenvolgens op twee manieren
uit te schakelen.
192p
Beschrijf deze twee manieren in eigen woorden.
Regel 26 pavore subito
202p
Door welke twee factoren werd deze angst veroorzaakt? Citeer als antwoord de
twee desbetreffende Latijnse tekstelementen uit het voorafgaande (vanaf Quae
regel 23).

opgave 3Tekst 3 De Griekse geschiedschrijver Dionysius van Halicarnassus schrijft het volgende

Tekst 3 en Tekst 2
Tekst 3, regel 1-2 Toen t/m had
213p
a. Leg uit dat deze beschrijving niet overeenkomt met die van Livius in Tekst 2,
regel 21-26 (Cunctati t/m sustinuit).
Dionysius maakt door een aantal toevoegingen zijn verhaal dramatischer dan
Livius in Tekst 2, regel 21-30 (Cunctati t/m fidei).
b. Citeer twee Nederlandse tekstelementen uit Tekst 3 (vanaf sprong regel 2)
waaruit dit blijkt.

opgave 4Tekst 4 De Romeinen zijn in oorlog met de Latijnen en voeren onder leiding van Titus

2237p
Bestudeer Tekst 4 met de inleiding en de aantekeningen.
37p Vertaal de regels 1 t/m 10 in het Nederlands.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.