Eindexamen muziek vwo 1999 tijdvak 2 – opgaven en antwoorden

opgave 1fragment niet op de siteC. Janequin – La Guerre

^cd1-track2 De vragen 1 t/m 12 gaan over het vierstemmig chanson ’La Guerre’ van Clément Janequin

(ca. 1480–1560).

Het werk heeft betrekking op de slag bij Marignan in 1515 tussen een Frans en een

Zwitsers leger.

Het werk bestaat uit twee delen:

1 De oproep tot de strijd

2 De slag zelf.

De samenstelling van het vocaal ensemble is: sopraan, twee tenoren (tenor 1 en tenor 2)

en bas.

Je hoort één keer een fragment vanaf het begin. In een gedeelte hiervan komen stemparen

voor.

11p

Welke twee verschillende stemparen zijn dat?

Van het volgende fragment staat de tekst afgedrukt.

’Et orrez, si bien écoutez, des coups ruez de tous costez’

21p

Hoe worden de woorden ’de tous costez’ (van alle kanten) muzikaal uitgebeeld?

Je hoort het fragment twee keer.

In het volgende fragment treden verschillende meerstemmige schrijfwijzen op, namelijk

(in alfabetische volgorde) homofonie, polyfonie en stemparen.

31p

Zet deze schrijfwijzen in de juiste volgorde.

Je hoort het fragment twee keer.

Je hoort een groep van drie korte fragmenten twee keer. Bij twee van de drie fragmenten is

de slotcadens nagenoeg gelijk, namelijk globaal I, IV,V, I.

41p

Bij welk fragment is de slotcadens anders?

Bij de zojuist gehoorde drie fragmenten is de slotsamenklank steeds hetzelfde.

51p

Welke samenklank is dat? (Omcirkel het juiste alternatief.)

Je hoort nog drie keer alleen fragment 3.

grondtoon en kwint

grondtoon en terts

grote drieklank

kleine drieklank

^cd1-track7 In het volgende fragment zingen een tenor en de bas.

62p

Noteer boven de gegeven tekst het ritme van de tenorpartij.

Je hoort het fragment vier keer.

Bruy - ez

bom - ba - ar - des et

ca - nons

De vragen 7 t/m 9 gaan over het partituurfragment dat op de pagina hiernaast is afgedrukt.

Na enige leestijd hoor je het fragment twee keer. Daarna wordt de cd vijf minuten stilgezet.

Beantwoord in die tijd de vragen 7 t/m 9.

Het met een haak aangegeven patroon wordt verschillende keren gezongen.

72p

Geef met haken aan waar dit patroon in zijn geheel nog meer voorkomt.

Dit fragment bevat meerdere melodische patronen.

82p

Beschrijf kort twee patronen waarvan de contour duidelijk afwijkt van de contour van het

patroon dat met een haak is aangegeven.

De gezongen uitvoering klinkt een reine kwart lager dan de genoteerde toonhoogte.

91p

In welke toonsoort klinkt het fragment?

Je hoort twee keer het begin van deel 2.

Dit fragment kun je ’harmonisch statisch’ (niet beweeglijk) noemen.

101p

Licht dit toe.

Je hoort twee keer een wat langer gedeelte uit deel 2, de Veldslag.

112p

Hoe wordt deze veldslag muzikaal uitgebeeld (twee voorbeelden)?

Na de muziek wordt de cd vijf minuten stilgezet. Beantwoord in die tijd ook vraag 12.

Deze compositie komt uit de Renaissance.

122p

Geef hiervoor twee argumenten.

opgave 2fragment niet op de siteL. van Beethoven – Symfonie nr. 9, 1e deel

^cd1-track11 De vragen 13 t/m 29 gaan over het eerste deel van de negende symfonie van Ludwig van

Beethoven (1770–1827). Dit deel staat in de hoofdvorm.

Je hoort de eerste vijf maten twee keer. De partituur is gedeeltelijk afgedrukt.

131p

Op welk interval zijn de niet afgedrukte partijen gebaseerd?

Je hoort dit fragment en het vervolg erop vier keer.

Het bij vraag 13 afgedrukte ritmisch-melodische patroon wordt drie keer gewijzigd

herhaald. De eerste herhaling is afgedrukt.

142p

Noem voor zowel de tweede als de derde herhaling één wijziging gelet op de bouw van het

patroon. De antwoorden moeten verschillen en een antwoord als ’melodisch of ritmisch

veranderd’ is niet voldoende.

Tweede herhaling

Derde herhaling

^cd1-track13 Het begin van het eerste thema is afgedrukt.

Je hoort het begin van het eerste thema, daarna een variant hierop, en dit drie keer.

152p

Geef voor onderstaande aspecten het verschil aan. Ga bij je antwoord uit van het tweede

fragment.

Toonhoogte

Toonsoort

Slottoon

Het volgende fragment is gebaseerd op het hieronder afgedrukte motief van het eerste

thema.

De strijkers en de houtblazers spelen dit motief, dikwijls iets gewijzigd met betrekking tot

toonhoogte en ritme, enige malen beurtelings en enige malen gelijktijdig.

161p

Hoe vaak wordt dit motief beurtelings gespeeld?

Je hoort het fragment drie keer.

Je hoort een deel van het tweede thema vier keer.

De fluitpartij is gedeeltelijk afgedrukt.

172p

Noteer de ontbrekende noten (toonhoogte en ritme).

Je hoort dit fragment en het vervolg erop twee keer.

182p

Noem twee manieren waarop de melodie van vraag 17 is verwerkt. Een antwoord als

’herhaling’ is niet voldoende.

^cd1-track17 De vragen 19 t/m 23 gaan over het op de volgende pagina afgedrukte partituurgedeelte.

Na één minuut leestijd hoor je dit twee keer. Daarna wordt de cd vijf minuten stilgezet.

Beantwoord in die tijd de vragen 19 t/m 23.

193p

Noteer voor de notenbalken voor welke instrumenten de partijen zijn geschreven.

201p

Wat is het harmonische verschil tussen maat 2 en maat 6?

Ga bij je antwoord uit van maat 6.

De in de maten 3 en 4 met een kader aangegeven partijen worden in de maten 7 en 8 (zie

eveneens het kader) gewijzigd herhaald.

211p

Hoeveel hoger of lager klinkt deze gewijzigde herhaling? (Geef de volledige benaming

van het interval.)

In maat 1 is trap I van een toonsoort bereikt.

221p

Welke toonsoort is dat?

231p

Noteer in het hokje onder maat 2 de met een pijl aangegeven harmonische functie.

Partituur bij de vragen 19 t/m 23

^cd1-track18 Van het eerste thema is een langer gedeelte afgedrukt.

Je hoort drie fragmenten, waarvan twee uit de doorwerking en één uit de reprise. In elk

van deze fragmenten speelt één van de met haken aangegeven motieven van het eerste

thema een belangrijke rol.

242p

Geef voor elk fragment aan welk motief daarin een belangrijke rol speelt.

Na een korte leestijd hoor je het groepje van drie fragmenten twee keer.

Fragment 1

Fragment 2

Fragment 3

Je hoort het begin van het eerste thema, daarna een fragment uit de coda, en dit drie keer.

In het coda-fragment is het eerste thema verwerkt, maar de sfeer is nu geheel anders.

252p

Noem drie muzikale verschillen tussen deze fragmenten, waarbij je vooral die moet noemen

die verantwoordelijk zijn voor het verschil in sfeer. Ga bij je antwoord uit van de coda.

In het volgende fragment spelen drie houten blaasinstrumenten na elkaar.

262p

Noem deze drie instrumenten in de juiste volgorde.

Je hoort het fragment drie keer.

^cd1-track21 Het volgende fragment is gebaseerd op een ostinato-figuur dat hieronder met weglating

van de meeste voortekens is afgedrukt.

272p

Noteer de ontbrekende voortekens voor de betreffende noten.

Je hoort het fragment drie keer.

Je hoort dit fragment nog twee keer.

Er is hier sprake van een toenemende muzikale spanning.

283p

Noem drie manieren waarop dit gebeurt. Laat ’gebruik van een ostinato-figuur’ als

antwoord buiten beschouwing.

Je hoort een wat langer gedeelte uit de doorwerking één keer.

Deze late Beethoven-compositie vertoont kenmerken van de Klassieke periode en van de

Romantiek.

293p

Noem één kenmerk voor de Klassieke periode en twee kenmerken voor de Romantiek.

Na de muziek wordt de cd tien minuten stilgezet. De laatste vijf minuten zijn bedoeld als

pauze.

Klassieke periode

Romantiek

opgave 3fragment niet op de siteR. Escher – Tombeau de Ravel, Hymne

^cd2-track1 De vragen 30 t/m 37 gaan over een deel uit de ’Tombeau de Ravel’ van Rudolf Escher

(1912–1980).

Het werk wordt door zes instrumenten gespeeld.

Je hoort een fragment twee keer. Hierin spelen eerst de viool en de altviool.

302p

Welke vier instrumenten, waaronder twee blaasinstrumenten, zetten daarna in?

Op de volgende pagina zijn twee partituurfragmenten van elk acht maten afgedrukt (A en

B). Fragment A is het begin van de compositie, fragment B is een fragment uit het vervolg.

In beide fragmenten zijn partijen verdubbeld.

311p

Noem voor beide fragmenten het aantal verschillende partijen.

Partij 3 van fragment A is gelijk aan partij 1 van fragment B. Naast de

instrumentatie/bezetting is er nog een verschil tussen deze gemeenschappelijke partij.

321p

Welk verschil is dat? Geef je antwoord voor de partij in fragment B.

In fragment B komen enige hemiolen voor.

331p

Geef in de partituur één voorbeeld aan met een haak.

Na enige leestijd hoor je beide fragmenten één keer.

Van vier maten, geschreven in 5/4 maat, zijn de tellen hieronder schematisch weergegeven.

2 3 4

342p

Geef met pijlen aan waar pizzicato wordt gespeeld. De pijlen in maat 1 zijn gegeven.

Je hoort het fragment vier keer.

Partituur bij de vragen 31 t/m 33.

^cd2-track4 In het volgende fragment speelt één van de blaasinstrumenten de melodie.Van die

melodie zijn de eerste noot, het ritme en een voorteken gegeven.

352p

Noteer de toonhoogte.

Je hoort het fragment vier keer.

Het slot van het werk bestaat uit twee gedeeltes. In het tweede gedeelte komt een climax

voor, die in het eerste gedeelte wordt voorbereid. Je hoort ter oriëntatie het hele slot.

Je hoort nu twee keer alleen het eerste gedeelte.

362p

Noem drie middelen die de componist gebruikt om het slot voor te bereiden.

Je hoort één keer een lang fragment vanaf het begin. Daarna wordt de cd vijf minuten

stilgezet.

Dit is een twintigste-eeuws werk met kenmerken uit de Barok.

373p

Geef twee argumenten voor de twintigste eeuw en één voor de Barok.

Twintigste eeuw

Barok

opgave 4fragment niet op de siteThe Specials – Ghost Town

cd2-track 7 De vragen 38 t/m 54 gaan over het nummer ’Ghost Town’ van de groep The Specials. De intro bestaat uit twee gedeelten,die wij A en B noemen. Je hoort het A-gedeelte twee keer.

■ Noem drie manieren waarop hierin muzikale spanning wordt opgebouwd. 1 2 3 cd2-track 9 Het B-gedeelte van de intro is gebaseerd op vier motieven.Het ritme van deze motieven is hieronder genoteerd (motief c en d bij benadering). j Œ Œ Œ

■ In welke volgorde worden de motieven gespeeld.Let op:één motief komt twee keer voor. Na een korte leestijd hoor je het fragment drie keer. …… – …… – …… – …… – …… cd2-track 10 Je hoort de laatste drie motieven nog één keer.

■ Geef voor elk motief aan wat het melodisch verloop is. Kies uit: • dalend • stijgend • stijgend en dalend • dalend en stijgend motief 3 motief 4 motief 5 cd2-track 11 Je hoort één van de twee blazersmotieven twee keer.

cd2-track 12 Het volgende fragment bestaat uit vier maten.Hierin speelt de elektrische gitaar een ritme dat steeds herhaald wordt.

■ Noteer één maat van dit ritme. Je hoort het fragment drie keer. 4 4 cd2-track 13 De tekst van het eerste couplet staat afgedrukt. 1 This town is coming like a ghost town 2 All the clubs are being closed down 3 This place is coming like a ghost town 4 Bands will play no more 5 Too much fighting on the dance floor.

■ In welke regel wordt (overwegend) parallel gezongen/gespeeld? Je hoort het couplet twee keer. cd2-track 14 Je hoort het refrein één keer.

■ Noteer één maat van het ritme dat de basgitaar overwegend speelt. 4 4 cd2-track 15 Je hoort de laatste vier maten van het refrein,de overgangszin en de eerste twee maten van de bridge (een gedeelte dat de couplet – refreinstructuur onderbreekt).

■ Welk alternatief geeft het toonsoortverloop in dit fragment juist weer? (Omcirkel het juiste alternatief.) Je hoort het fragment drie keer. refrein overgangszin bridge A majeur modulatie andere majeurtoonsoort B majeur modulatie mineur C mineur modulatie andere mineurtoonsoort D mineur modulatie majeur cd2-track 16 Je hoort eerst couplet 1,daarna de bridge,en dit twee keer.

■ Noem twee verschillen gelet op de zang.Ga bij je antwoord uit van de bridge en laat de toonsoort buiten beschouwing. 1 2

cd2-track 17 Je hoort vijf keer de eerste regel van de bridge. Van de melodie zijn enkele tonen en het ritme afgedrukt;de notatie is een halve toon hoger dan de klank.

■ Noteer de ontbrekende toonhoogte. cd2-track 18 Je hoort eerst couplet 1,daarna couplet 2,en dit twee keer. Van couplet 1 is de tekst nogmaals afgedrukt. 1 This town is coming like a ghost town 2 All the clubs are being closed down 3 This place is coming like a ghost town 4 Bands will play no more 5 Too much fighting on the dance floor.

■ Noem drie verschillen tussen couplet 1 en 2.Ga bij je antwoord uit van couplet 2. 1 2 3 cd2-track 19 Je hoort het gehele nummer één keer.

■ Geef met de termen couplet,refrein,bridge,coda en de letter B (uit de intro) de vorm van het nummer weer.Je hoeft geen accenten te gebruiken. A (gedeelte intro) – B (gedeelte intro) – …………… – …………… – A’ – …………… – …………… – …………… – …………… – …………… cd2-track 20 Je hoort nog één keer een kort fragment uit ’Ghost Town’. Hoewel het nummer ’Ghost Town’ geen echte Reggae is,bevat het een aantal elementen uit de Reggae.