Eindexamen nederlands vwo 2001, tijdvak 1

Zeg met eigen woorden waarom overbevolking in Nederland niet tot armoede en gebrek leidt. Gebruik maximaal 25 woorden . Tekst 1 kan worden onderverdeeld in vier delen, die kunnen worden voorzien van de volgende kopjes: 1 Ruimtegebrek in Nederland 2 Bevolkingsgroei aan banden 3 Ontkenning overbevolking in Nederland 4 Erkenning overbevolking in Nederland

Welke zin geeft de hoofdstelling van tekst 1 het beste weer? A De bevolkingsgroei in Nederland moet beperkt worden. B De sterke bevolkingsgroei drukt zwaar op de collectieve uitgaven, de ruimtelijke ordening en het milieu. C Nederland is duidelijk te klein voor grootse plannen. D Nederlanders zijn deel geworden van een cultuur van massaliteit en opeenhoping.

Wat is de hoofdstelling van de tekst De valkuil van de ’vol’-denkers ? A De huidige overbevolking is door de te verwachten inkrimping een tijdelijk verschijnsel. B De woningbehoefte in Nederland wordt vooral gestimuleerd door woonverdunning. C Migratie van zowel Nederlanders als niet-Nederlanders draagt nauwelijks aan de bevolkingsgroei bij. D Niet het aantal bewoners van een land is doorslaggevend voor hun ruimtebeslag, maar hun welvaart en leefstijl. „Bewoners van het zeer dichtbevolkte Hongkong zijn niet ongelukkiger dan Chinese boeren op het lege platteland” (r. 16–17). Deze bewering wordt ondersteund met het argument dat de bevolkingsdruk op Hongkong toeneemt (zie r. 17–18).

Is dit een overtuigend argument? Kies de beste van de hieronder genoemde mogelijkheden: Trommelen onderbouwt zijn uitspraak A onvoldoende, want hij gaat alleen in op Hongkong en niet op het platteland. B onvoldoende, want hij gaat niet in op de beleving van de bewoners. C voldoende, want het is vanzelfsprekend dat mensen liever in een welvarende stad wonen dan in dunbevolkte arme streken. D voldoende, want het toenemen van de bevolkingsdruk kan alleen maar veroorzaakt worden door de aantrekkelijkheid van het leven in Hongkong. In regel 32 is sprake van een ’landelijk gemiddelde’.

Welk landelijk gemiddelde wordt hier bedoeld? A het aantal alleenstaanden in één huis B het aantal bewoners in één huis C het aantal mensen dat alleen woont D het aantal mensen dat niet in gezinsverband woont Uit de titel De valkuil van de ’vol’-denkers kun je opmaken dat mensen als Van Nederpelt een denkfout hebben gemaakt.

Welke bedoeling heeft Trommelen met zijn tekst? Hij wil vooral A aantonen dat het gevoel van overbevolking voor Nederland helemaal niet opgaat. B bevestigen dat een keurige Nederlander als Van Nederpelt inderdaad een taboe heeft doorbroken. C erop wijzen dat de mensen in drukbevolkte wooncentra niet ongelukkiger zijn dan die op het lege platteland. D uitleggen dat overbevolking een relatief begrip is, dat te maken heeft met economische omstandigheden.

Wat is het effect van deze gegevens van Trommelen? A Ze helpen mee de visie van Van Nederpelt te bestrijden. B Ze ondersteunen alleen de eigen visie van Trommelen. C Ze ondersteunen de visie van Van Nederpelt. D Ze spelen geen rol in de behandeling van het onderwerp. Uit de teksten blijkt dat Van Nederpelt en Trommelen een verschillende opvatting hebben over het begrip overbevolking.

Leg uit waar dat verschil van opvatting uit bestaat. Betrek de visie van beide auteurs herkenbaar in je formulering. Gebruik maximaal 30 woorden. Op het artikel Het laatste taboe: Nederland is vol werd gereageerd door lezers van de Volkskrant . Een van de ingezonden stukken eindigt met de volgende woorden: fragment Nederland is een klein deeltje van Europa, waarbinnen wij ons vrij kunnen bewegen. Sterker nog, een groot deel van de wereld is voor ons vrij toegankelijk. Voor de Nederlander is er dus ruimte zat. De mensen uit veel ontwikkelingslanden hebben minder bewegingsvrijheid en zijn in grote delen van de wereld niet welkom. Het is niet het gebrek aan ruimte, maar het gebrek aan de wil om de ruimte te delen met hen die wellicht ook iets van onze welvaart zullen meenemen. In dat licht blijven de woorden „Nederland is vol” een vieze bijsmaak houden. Door de slotzin „In dat licht blijven de woorden ’Nederland is vol’ een vieze bijsmaak houden” , lijkt het alsof de briefschrijver Van Nederpelt in het kamp van de rechts- extremisten manoeuvreert.

Is dit terecht of ten onrechte door de briefschrijver gedaan? Gezien de tekst van Van Nederpelt is dit A ten onrechte, want Van Nederpelt gaat in op de migratie van Nederlanders en niet- Nederlanders. B ten onrechte, want volgens Van Nederpelt is Nederland als gevolg van het geboorteoverschot te vol. C terecht, want Van Nederpelt pleit voor gezinsplanning, niet alleen in de ontwikkelingslanden, maar ook in Nederland. D terecht, want Van Nederpelt probeert het taboe op de uitspraak ’Nederland is vol’ te doorbreken. De tekst van Jeroen Trommelen De valkuil van de ’vol’-denkers is een reactie op het eerder verschenen artikel van Van Nederpelt. De kwestie ’Nederland is vol’ kent bij beide auteurs diverse (deel)aspecten.

Welke aspecten krijgen de meeste nadruk? Maak een keuze uit de onderstaande mogelijkheden. A Van Nederpelt bespreekt vooral het milieu-aspect en het ruimtelijke aspect,Trommelen vooral het ruimtelijke en het demografische aspect. B Van Nederpelt bespreekt vooral het ruimtelijke en het demografische aspect,Trommelen vooral het ruimtelijke en het economische aspect. C Van Nederpelt bespreekt vooral het ruimtelijke en het economische aspect,Trommelen vooral het economische aspect en het milieu-aspect. D Zowel van Nederpelt als Trommelen bespreken vooral het demografische aspect. In de slotzin van zijn tekst vraagt Van Nederpelt zich af waarom Nederland zich niet inspant voor gezinsplanning in eigen land.