bronnen

Eindexamen nederlands vwo 2004, tijdvak 2

opgave 1Tekst 1 Als alles hetzelfde is, doet niets er meer toe

Over de begrippen vrijheid, gelijkheid en broederschap wordt in alinea 2 gezegd:
“Wie voor alle drie tekent, tekent voor een probleem.” (regels 24-25).
12p
Formuleer dit probleem in algemene bewoordingen.
Gebruik maximaal 25 woorden.
21p
Wat verstaat de auteur, gelet op alinea 3 en 4, onder ‘gelijkwaardig’ (regel 38)?
A In alle gevallen wordt rekening gehouden met individuele omstandigheden.
B In alle gevallen wordt rekening gehouden met individuele verschillen.
C In geen geval wordt rekening gehouden met individuele omstandigheden.
D In geen geval wordt rekening gehouden met individuele verschillen.
Zowel in alinea 3 als in alinea 9 wordt het begrip ‘gelijkwaardigheid’ als uitgangspunt
gehanteerd.
32p
Welke consequentie heeft dit uitgangspunt? Formuleer het antwoord in algemene
bewoordingen, zodanig dat het op beide alinea’s tezamen betrekking heeft.
Gebruik maximaal 15 woorden.
Volgens De Swaan zou de culturele canon moeten worden afgeschaft (zie regels 66-67).
In alinea 5 wordt uitgelegd welke argumentatie aan deze opvatting ten grondslag ligt.
41p
Welk type argumentatie gebruiken De Swaan en medestanders blijkens alinea 5?
A oorzaak – gevolg
B overeenkomst – vergelijking
C voor- en nadelen
D voorbeelden
In de regels 63-66 wordt op krachtige wijze een opvatting geformuleerd: “Wie de sociale
emancipatie een goed hart toedraagt, moet in de eerste plaats de maatschappelijke
verhoudingen die haar belemmeren aanpakken.”
51p
Wie huldigt/huldigen deze opvatting?
A alleen Abram de Swaan
B alleen Michaël Zeeman
C alleen Pierre Bourdieu
D alleen Pierre Bourdieu en Abram de Swaan
E sociologen van het type Bourdieu en De Swaan
63p
Formuleer de hoofdgedachte van alinea 6.
Gebruik maximaal 20 woorden.
In de regels 97-98 is tweemaal sprake van ‘verschillen’.
71p
Op wat voor soort verschillen doelt de auteur hier?
A verschillen in kwaliteit
B verschillen in maatschappelijk invloed
C verschillen in overtuigingskracht
D verschillen in weergave werkelijkheid
“Mij interesseren de verschillen” (regel 100)
81p
Waarom vooral is het belangrijk oog te hebben voor verschillen?
Het erkennen van verschillen is belangrijk,
A omdat anders de culturele canon overbodig wordt.
B omdat de kunstopvattingen van de elite anders niet tot hun recht komen.
C omdat de massacultuur anders te weinig aandacht krijgt.
D omdat hoogstaande kunstwerken anders niet tot hun recht komen.
In het artikel Als alles hetzelfde is, doet niets er meer toe komt de emancipatie in Nederland
aan de orde.
92p
In welk opzicht heeft de emancipatie zich in Nederland volgens de tekst op een verkeerde
manier ontwikkeld?
Gebruik maximaal 20 woorden.
102p
In hoeverre wordt de emancipatie in Nederland als een positieve ontwikkeling beschouwd?
Gebruik maximaal 15 woorden.
Tekst 1 maakt deel uit van een discussie.
112p
In welk opzicht komt dat in alinea 8 duidelijk tot uiting?
Gebruik maximaal 20 woorden.
De zin “Als alles hetzelfde is, doet niets er meer toe” uit alinea 10 vormt tevens de titel van
de tekst.
121p
Waarom zou juist deze zin als titel gebruikt zijn?
Juist deze zin is gekozen als titel omdat daarmee de aandacht gevestigd wordt op
A een mogelijke consequentie van de door de tekst afgewezen opvatting.
B een zeer belangrijk argument voor de door de tekst afgewezen opvatting.
C een zeer belangrijk bezwaar tegen de door de tekst afgewezen opvatting.
D het subjectieve karakter van de door de tekst afgewezen opvatting.
131p
Welke functie heeft alinea 11 ten opzichte van alinea 10?
A conclusie
B opsomming
C voorbeeld
D weerlegging
141p
Welke van onderstaande uitspraken past het meest bij de gedachtegang uit het tekstgedeelte
van alinea 10 tot en met 12?
A Relativisme leidt uiteindelijk tot het verdwijnen van hoogstaande cultuur en
wetenschappelijke kennis.
B Relativisme leidt uiteindelijk tot het verdwijnen van verschillen in de maatschappij.
C Relativisme leidt uiteindelijk tot onverschilligheid voor alle vormen van cultuur.
D Relativisme leidt uiteindelijk tot vergroting van verschillen in de maatschappij.
“(…) in laatste instantie moet – met de woorden van Bint, de schooldirecteur uit de
gelijknamige novelle van Bordewijk – ‘de leraar niet dalen, maar de leerling klimmen’.”
(regels 144-148).
Aan deze eis kan echter niet worden voldaan, omdat in het huidige onderwijs van een
bepaald criterium wordt uitgegaan.
151p
Citeer uit alinea 11 een woordgroep waarmee dit criterium kan worden aangeduid.
De tekst Als alles hetzelfde is, doet niets er meer toe toont een duidelijke betrokkenheid bij
de discussie over cultuur en educatie. Lees onderstaande uitspraken:
1 Uit de woordkeus blijkt herhaaldelijk een zekere emotionele betrokkenheid bij het
onderwerp.
2 Uit met name het slot van de tekst blijkt een grote bezorgdheid over het niveau van het
onderwijs in Nederland.
3 Uit met name alinea 5 en 8 blijkt bezorgdheid over de te grote macht van de culturele
elite.
161p
Welke uitspraak is of welke uitspraken zijn juist?
A Uitspraak 1, 2 en 3 zijn alle juist.
B Uitspraak 1, 2 en 3 zijn alle onjuist.
C Uitspraak 1 en 2 zijn juist, uitspraak 3 is onjuist.
D Uitspraak 2 en 3 zijn juist, uitspraak 1 is onjuist.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
De tekst Als alles hetzelfde is, doet niets er meer toe kan door middel van onderstaande
kopjes in vier delen worden onderverdeeld:
deel 1: Beginselen in theorie en praktijk
deel 2: Verwording culturele beginselen
deel 3: Kanttekeningen bij het gelijkheidsideaal
deel 4: Verwording maatschappelijke beginselen
171p
Bij welke alinea begint deel 2?
A alinea 1
B alinea 2
C alinea 3
D alinea 4
181p
Bij welke alinea begint deel 3?
A alinea 5
B alinea 6
C alinea 7
D alinea 8
191p
Bij welke alinea begint deel 4?
A alinea 9
B alinea 10
C alinea 11
D alinea 12
201p
Welke van onderstaande zinnen geeft het beste de hoofdgedachte van de tekst weer?
A Emancipatie en individualisering zijn bedenkelijke verschijnselen die in het belang van de
samenleving moeten worden tegengegaan.
B Het egalitarisme gaat uit van een verwrongen mensbeeld en hecht te veel waarde aan de
smaak van het grote publiek.
C Het in Nederland heersende gelijkheidsstreven zou in het belang van cultuur en onderwijs
een halt moeten worden toegeroepen.
D Vanwege het gelijkheidsstreven worden in Nederland op maatschappelijk, cultureel en
educatief gebied geen duidelijke normen meer gehanteerd.

opgave 2Tekst 2 Recht en geweld

2119p
Maak een goedlopende samenvatting in correct Nederlands van de tekst Recht en geweld in
maximaal 170 woorden. Zorg ervoor dat deze samenvatting begrijpelijk is voor iemand die
de oorspronkelijke tekst niet kent.
Vat in je tekst de persoonlijke analyse van de auteur samen van
• de controverse rond de toepassing van geweld bij het handhaven van de rechtsorde;
• het verschijnsel ‘vrede’;
• de handhaving van de rechtsorde op nationaal én op internationaal niveau;
• de actuele situatie met betrekking tot de handhaving van de internationale rechtsorde.
Geef ten slotte het eindoordeel van de auteur.
√(Einde)
Lees verder