opgave 1Tekst 1 Zappen naar een volgend opwindingsmoment
De tekst ‘Zappen naar een volgend opwindingsmoment’ kan door middel van
onderstaande kopjes in achtereenvolgens vijf delen worden onderverdeeld:
deel 1: Tijdbeleving
deel 2: Veranderde tijdbeleving
deel 3: Gevolgen veranderde tijdbeleving
deel 4: Nieuwe inzichten tijdbeleving
deel 5: Zoeken naar balans in tijdbeleving
11p
Bij welke alinea begint deel 2, ‘Veranderde tijdbeleving’?
21p
Bij welke alinea begint deel 3, ‘Gevolgen veranderde tijdbeleving’?
31p
Bij welke alinea begint deel 4, ‘Nieuwe inzichten tijdbeleving’?
In alinea 4 en 5 staat het verband tussen vrije tijd en gebrek aan tijd centraal.
43p
Leg uit waarom volgens de tekst tussen beide een paradoxaal verband bestaat.
Gebruik niet meer dan 20 woorden.
Elke alinea heeft in de tekst een bepaalde functie die kan worden aangeduid
met woorden als: aanleiding, afweging, conclusie, constatering, hypothese,
kritiek, oplossing, relativering, theorie, toelichting.
Binnen het tekstdeel van alinea 2 tot en met 6 heeft elke alinea haar eigen
functie.
51p
Welke functie heeft alinea 2 ten opzichte van het tekstdeel dat bestaat uit de
alinea’s 3 tot en met 6?
Kies een van de genoemde functie-aanduidende woorden als antwoord.
61p
Welke functie heeft het tekstdeel dat bestaat uit de alinea’s 3 tot en met 5 ten
opzichte van alinea 2?
Kies een van de genoemde functie-aanduidende woorden als antwoord.
71p
Welke functie heeft alinea 6 ten opzichte van het tekstdeel dat bestaat uit de
alinea’s 2 tot en met 5?
Kies een van de genoemde functie-aanduidende woorden als antwoord.
In alinea 6 staat dat de economie de tijd regeert en vervolgens wordt de vraag
gesteld “wat daarvan de gevolgen zijn voor (…) de maatschappij” (regels 88-90).
In alinea 7 wordt een aantal negatieve maatschappelijke ontwikkelingen
geschetst (regels 91-106). Een kritische lezer zou de relatie tussen beide
alinea’s ter discussie kunnen stellen.
81p
Hoe zou een kritische lezer de gesuggereerde relatie tussen alinea 6 en alinea 7
karakteriseren?
A als een cirkelredenering
B als een onjuist oorzakelijk verband
C als een overhaaste generalisatie
D als een verkeerde vergelijking
Alinea 7 eindigt met de volgende constatering: “het klimaat vraagt om minder, de
economie om meer. De mens vraagt om vertraging, de samenleving om
versnelling” (regels 118-121).
91p
Wat is de functie van alinea 8 ten opzichte van deze constatering in alinea 7?
A Alinea 8 is een nuancering bij de constatering in alinea 7.
B Alinea 8 is een uitwerking van de constatering in alinea 7.
C Alinea 8 is een voorbeeld bij de constatering in alinea 7.
D Alinea 8 is een weerlegging van de constatering in alinea 7.
In alinea 9 en 10 bevat de tekst een ketenargumentatie, waarbij de conclusie
van de voorgaande argumentatie wordt gebruikt als een argument in de daarop
volgende argumentatie. In de tekst worden zes elementen genoemd die we hier
in alfabetische volgorde weergeven:
1 een in toenemende mate geanonimiseerde samenleving
2 een snel stijgend aantal geestelijke problemen
3 men heeft massaal het gevoel er alleen voor te staan
4 sterk afbrokkelende saamhorigheid
5 terugvallen op medicatie
6 tijd is een politiek-economische constructie
103p
Geef de juiste volgorde van deze elementen aan door de cijfers die ervoor staan
in de juiste volgorde te noteren. Begin met nummer 6.
In alinea 11 wordt onder andere beweerd “dat we op een andere manier over tijd
en over tijdbeleving moeten nadenken” (regels 175-177).
111p
Met welk argument uit het tekstgedeelte van alinea 8 en 9 kan deze bewering
worden ondersteund?
A Tijd als economische factor leidt tot ongelijkheid tussen mensen en landen.
B We beseffen niet dat tijd alleen nog een politiek-economische constructie is.
C Wezenlijke zaken ontwikkelen zich buiten het economische tijdsbesef om.
D Zonder noodzakelijke rust verdwijnt het fundament onder onze beschaving.
122p
Welke twee argumenten uit alinea 11 kunnen de bewering “dat we op een
andere manier over tijd en over tijdbeleving moeten nadenken” ondersteunen?
In de tekst wordt gesproken over “vervreemding van de mens ten opzichte van
zichzelf” (regels 215-216).
131p
Hoe kan deze vervreemding het beste worden getypeerd?
Met deze vervreemding wordt bedoeld dat
A de mensen door de toegenomen economische druk het gevoel hebben dat
ze steeds minder vrije tijd en vakantie hebben.
B de mensen door de toegenomen economische druk niet meer weten wat een
goede wijze van ontspannen is.
C de mensen door de toegenomen economische druk niet meer weten wat
voor positief effect rust kan hebben.
D de mensen ondanks toenemende beschikbaarheid van communicatie-
middelen steeds minder aandacht voor elkaar hebben.
In de regels 249-250 wordt gesproken over ‘economische dwingelandij’.
142p
Citeer uit alinea 13 de twee woordgroepen die het bedoelde dwingende karakter
onmiskenbaar versterkt tot uitdrukking brengen.
In alinea 14 wordt gesteld dat niemand de economische kloktijd “kan ontkennen
of afschaffen” (regels 234-235). De tekst is dan ook geen pleidooi voor
afschaffing van deze economische kloktijd.
152p
Leg uit waarvoor ten aanzien van de economische kloktijd wel een pleidooi
wordt gehouden. Gebruik voor je antwoord niet meer dan 20 woorden.
163p
Leg uit wat er in de context van de tekst ‘Zappen naar een volgend
opwindingsmoment’ wordt bedoeld met de uitspraak dat “de ware tijd pas tot
leven komt, als de klokken zwijgen” (regels 242-243). Gebruik voor je antwoord
niet meer dan 20 woorden.
Hieronder staan vier beweringen over mogelijke bedoelingen van de tekst
‘Zappen naar een volgend opwindingsmoment’.
171p
Welke bewering geeft het beste de bedoeling van de tekst weer?
De tekst heeft tot doel
A de gevolgen te schetsen van de veranderde tijdbeleving.
B een pleidooi te zijn voor een andere tijdbeleving.
C een toekomstvisie te schetsen van een andere tijdbeleving.
D een verklaring te zoeken voor de veranderde tijdbeleving.
181p
Hoe kan de titel ‘Zappen naar een volgend opwindingsmoment’ geïnterpreteerd
worden in relatie tot de tekst?
A De schaarse vrije tijd moet voortaan gevuld worden met gedwongen rust.
B Door de toenemende economische druk lijkt de tijd steeds sneller te gaan.
C Kiezen voor rust en reflectie lukt de moderne mens niet of nauwelijks meer.
D Velen verlangen tegenwoordig naar meer momenten van leegte en saaiheid.
In de tekst wordt met regelmaat gebruikgemaakt van argumentatie.
191p
Van welke type argumentatie wordt voornamelijk gebruikgemaakt?
Van argumentatie op basis van
A gezag.
B oorzaak en gevolg.
C overeenkomst en vergelijking.
D voorbeelden.
tekstfragment 1
Ruim zestien maanden geleden ben ik overgestapt op het Getting Things Done- systeem. Het resultaat: ik had op een gegeven moment mappen in mijn archiefkast met to do’s op datum. Ik had to do’s in mijn online agenda. Ik had mapjes met losse briefjes met verschillende categorieën to do’s in mijn ‘actie’-brievenbakje. En daarnaast de gewone dagelijkse lijsten met to do’s op mijn bureau. Het enige wat ik niet deed, was tijd in mijn agenda inruimen – ‘minstens twee uur per dag,’ volgens de professional organizer – voor het dóen van mijn to do’s. Tja, belangrijk detail natuurlijk. Het gevolg van te veel to do’s en te weinig tijd is, dat je uiteindelijk helemaal niets meer doet. Apathisch staar je naar de eindeloze lijst met opdrachten en besluit je nog wat nutteloos te surfen op internet. naar: Ben Tiggelaar, Zo moeilijk is het om to do’s te doen uit: Intermediair, 20 mei 2011
In tekstfragment 1 wordt een andere benadering besproken die sommigen
kiezen in hun strijd met de economische tijdsdruk.
203p
Leg uit in welk opzicht deze benadering ingaat tegen de hoofdgedachte uit de
hoofdtekst. Gebruik maximaal 40 woorden.
