bij dit examen
Let op: beantwoord een open vraag altijd in het Nederlands, behalve als het
anders is aangegeven. Als je in het Spaans antwoordt, levert dat 0 punten op.
opgave 2Tekst 2 Carta a la Directora
Lee la Carta a la Directora.
21p¿Qué se sabe de Bad Bunny?
Bad Bunny

está enfadado con Spotify porque ha cambiado la voz en una canción
suya con inteligencia artificial.

está enojado por el uso de su voz en una canción compuesta con
inteligencia artificial.

quiere componer algunas canciones con la ayuda de inteligencia
artificial y las voces de sus fanes.

quiere saber por qué a muchos de sus fanes no les gusta escuchar su
voz en la nueva canción Nostalgia.
31p¿Qué hace la autora en esta Carta a la Directora?

consolar a los artistas que sufren mucho por el uso de la inteligencia
artificial

destacar los beneficios del uso de la inteligencia artificial en la
composición de música

promocionar el uso de nuevas tecnologías e inteligencia artificial en
los campos creativos

señalar la ausencia de normas y leyes sobre el uso de inteligencia
artificial en la industria de música
opgave 3Tekst 3 Entrevista a Flor Salvador
Lee la introducción y el párrafo 1.
41p¿Qué dice Flor Salvador sobre la plataforma de Wattpad?
Flor dice que

al principio la plataforma era una manera de escapar del día a día.

creía que la plataforma le ayudaría a ser visible para las editoriales.

le ayudó a conocer historias muy personales de escritores jóvenes.

usó la plataforma para poder llegar a un gran número de lectores.
53pIn dit interview met Flor Salvador zijn de interviewvragen weggehaald. Ze
staan hieronder. Zet ze op de juiste plaats terug door achter de nummers
1 tot en met 5 op het antwoordblad de juiste letter te schrijven.
Let op: er blijft één interviewvraag over!
a ¿Cómo se originó ese gusto por la escritura?
b ¿Cuál era el lector modelo que tenías en la cabeza?
c ¿Cuáles son los libros que valoras mucho?
d ¿Cómo construyes los personajes para tus novelas?
e ¿Esperabas que tu primer libro se siguiera leyendo después de haber
estado en Wattpad?
f ¿Qué viene después de esto?
opgave 4Tekst 4 Los humanos somos cada vez menos ‘exclusivos’
Lee el párrafo 1.
61p¿Qué hace el autor en este párrafo?

Aplaude el impacto del aprendizaje social.

Denuncia la teoría del aprendizaje social.

Explica el concepto del aprendizaje social.

Pone en duda la utilidad del aprendizaje social.
Lee el párrafo 2.
71p¿Qué palabra(s) falta(n) en la línea 16?

Además

No obstante

Por consiguiente

Por ejemplo
Lee el párrafo 3.
81p¿Cuál es la función de este párrafo?

cuestionar lo dicho en el párrafo anterior

desaprobar lo dicho en el párrafo anterior

elaborar lo dicho en el párrafo anterior

relativizar lo dicho en el párrafo anterior
Lees de alinea’s 4, 5 en 6.
92pGeef van elke bewering aan of deze wel of niet overeenkomt met de
inhoud van deze alinea’s.
Noteer ‘wel’ of ‘niet’ achter de nummers op het antwoordblad.
1 Bij het onderzoek kregen de onderzoeksgroep en de controlegroep
twee verschillende puzzeldozen.
2 Het oplossen van de puzzeldoos werd beloond met pinda’s.
3 Het lukte de chimpansees al vrij snel om zelfstandig te ontdekken hoe
de puzzeldoos opgelost moest worden.
4 Een ‘docent’ chimpansee slaagde er uiteindelijk in alle chimpansees
aan te leren hoe ze de puzzeldoos moesten oplossen.
Lees alinea 7.
101pWelk verschil tussen mensen en mensapen benadrukt Van Leeuwen?
Vul de onderstaande zin aan:
Mensen zijn geneigd om gedrag …, terwijl mensapen geneigd zijn om …
Lee el párrafo 8.
111p¿Qué podría haber añadido Van Leeuwen al final del artículo?

“Los humanos podemos aprender mucho de los animales”.

“Seguramente existen más similitudes entre los humanos y los
animales”.

“Todavía no hemos visto el aprendizaje social en los animales”.
opgave 5Tekst 5 Mantener a flote las lenguas indígenas en América Latina
Lee el párrafo 1.
121p¿Qué se sabe del “Atlas de las Lenguas” (línea 4)?
El Atlas de las Lenguas

describe la recuperación de idiomas indígenas perdidos.

indica los idiomas indígenas amenazados de extinción.

ofrece información detallada de todos los idiomas indígenas.

recopila datos de los idiomas indígenas ya extintos.
Lees alinea 2.
De activiste Jaquelyn Alacán probeert de taal Maya Kaqchikel levend te
houden door middel van filmpjes en memes.
131pWat is volgens haar de reden dat veel inheemse Guatemalteken hun
eigen taal niet durven te gebruiken?
Noteer het antwoord in het Nederlands op het antwoordblad.
Lees alinea 3.
142pGeef van elke bewering aan of deze wel of niet overeenkomt met de
inhoud van deze alinea.
Noteer ‘wel’ of ‘niet’ achter de nummers op het antwoordblad.
1 Onder meer volgens Imbaya Cachiguango wordt de taal Kichwa met
uitsterven bedreigd.
2 Volgens Imbaya Cachiguango wordt slechts door een klein percentage
Kichwa jongeren op internet gechat in het Spaans.
3 Volgens Imbaya Cachiguango is het stimuleren van het gebruik van
Kichwa op internet voldoende om de taal te behouden.
Lee el párrafo 4.
151p¿Qué palabra falta en la línea 38?

frenar

garantizar

generar

organizar
Lees alinea 4.
Cachiguango probeert via Facebook en YouTube het Kichwa levend te
houden.
162pOp welke manieren doet hij dit?
Noteer twee manieren in het Nederlands op het antwoordblad.
Lee el párrafo 5.
171p¿Qué palabra falta en la línea 49?

conveniente

improbable

preocupante
Lee el párrafo 6.
181p¿Qué se sabe de este párrafo?

A los jóvenes guatemaltecos les gustaría tener más clases en
kaqchikel.

En Guatemala quedan muchos lugares donde se puede escuchar el
kaqchikel.

En la mayoría de las familias guatemaltecas aún se ve la necesidad
de saber kaqchikel.

La enseñanza en español ocupa un lugar prominente en el sistema
escolar guatemalteco.
191p¿En qué tono se expresa Oxlaj con las palabras ““darles … tacto”.”
(línea 61)?
en un tono

indiferente

moralista

optimista

sarcástico
opgave 6Tekst 6 Miguel Donaire
Lee el párrafo 1.
201p¿Qué se sabe de Miguel Donaire por este párrafo?

Dentro de poco Miguel será el estudiante de matemáticas español
más joven en una universidad extranjera.

Hace poco Miguel excedió las expectativas de sus profesores de
matemáticas.

Miguel siempre ha tenido un talento excepcional para las
matemáticas.

Recientemente Miguel asistió a unas clases de matemáticas en la
Universidad de Oxford.
Lee el párrafo 2.
211p¿Qué mostró Miguel en el proceso de selección?
En este proceso

Miguel mostró que actúa mejor en los test de matemáticas en papel
que en los test de matemáticas en línea.

Miguel mostró que es tan bueno en idiomas como en matemáticas.

Miguel mostró tanto en español como en inglés su don de
matemáticas.
221p¿Qué palabras faltan en la línea 15?

A causa de

A pesar de

En favor de
231p¿Cuál es la función de las líneas 17-19 (“Sus … amigos.”)?

criticar lo dicho en la frase anterior

motivar lo dicho en la frase anterior

negar lo dicho en la frase anterior

sacar una conclusión de lo dicho en la frase anterior
Lees de alinea’s 3 en 4.
242pGeef van elke bewering aan of deze wel of niet overeenkomt met de
inhoud van deze alinea’s.
Noteer ‘wel’ of ‘niet’ achter de nummers op het antwoordblad.
1 Zijn school bood Miguel de mogelijkheid om zich in zijn eigen tempo te
ontwikkelen.
2 Miguels familie probeerde in eerste instantie het versnellen van zijn
schoolcarrière uit te stellen.
3 Miguels moeder is niet alleen trots op wat hij doet, maar ze is ook blij
met hoe hij is.
4 Miguel hoopt in Oxford wat meer zelfvertrouwen te krijgen.
Lee el párrafo 5.
251p¿Qué se describe en este párrafo?

las características para poder llegar lejos en el mundo académico

las razones para perseguir una carrera en el mundo académico

los efectos de tener una carrera académica extraordinaria

los prejuicios sobre dejar una carrera académica
opgave 7Tekst 7 La tecnología sostenible en Oaxaca, México
Lee el párrafo 1.
261p¿Qué se sabe de doña Elia Pérez González?

Anima a otras mujeres de su pueblo a implementar algunas
innovaciones en su vida diaria.

Gracias a innovaciones recientes hace sus tareas domésticas de
manera más eficiente.

Ha modificado su método de producción de café gracias a la
accesibilidad de agua.

Sus tareas domésticas se han modernizado tanto que tiene más
tiempo para vender sus cultivos en el mercado.
Lees alinea 2.
271pWat doet volgens doña Elia de door Tzinnia Carranza López opgerichte
groep wel, in tegenstelling tot de meeste mensen?
Noteer het antwoord in het Nederlands op het antwoordblad.
Lees alinea 3.
282pGeef van elke bewering aan of deze wel of niet overeenkomt met de
inhoud van deze alinea.
Noteer ‘wel’ of ‘niet’ achter de nummers op het antwoordblad.
1 Het project van Tzinnia Carranza López werd gefinancierd met de
verkoop van lokale producten.
2 Tzinnia Carranza López realiseerde zich dat de opwarming van de
aarde van invloed was op de Mexicaanse plattelandsproblemen.
3 De organisatie van Tzinnia Carranza López gaf onder andere advies
over de verbetering van landbouwproductieprocessen.
Lee el párrafo 4.
291p¿Qué frase falta en la línea 36?

Hay muchas más cosas que mejorar.

Hay muchas más críticas que tener en cuenta.

Hay muchas más explicaciones que dar.

Hay muchas más objeciones que poner.
Lees alinea 4.
301pWaarnaar verwijst doña Elia met “eso” in regel 39?
Noteer het antwoord in het Nederlands op het antwoordblad.
311p¿Qué sentimiento predomina en las líneas 41-44 (“La … bien…””)?

culpa

esperanza

incredulidad

sorpresa
opgave 8Tekst 8 Ciencia y Surf
Lee la introducción y el párrafo 1.
321p¿Qué se hace en el proyecto Surfing For Science?

buscar soluciones para los problemas relacionados con los residuos
en los mares y en las playas

desmentir el punto de vista de que la presencia de basura en los
mares y en las playas es masiva

mostrar la cantidad desmesurada de microplásticos en los mares y en
las playas

sacar la máxima cantidad de microplásticos de los mares y de las
playas
Lees de alinea’s 2 en 3.
332pGeef van elke bewering aan of deze wel of niet overeenkomt met de
inhoud van deze alinea’s.
Noteer ‘wel’ of ‘niet’ achter de nummers op het antwoordblad.
1 Het project Surfing For Science begon met het ontwerpen van een
eenvoudig en goedkoop net om zeewatermonsters te nemen.
2 Er zijn voortdurend grote boten beschikbaar om zeewatermonsters te
verzamelen.
3 Door het inzetten van surfers bij het project Surfing For Science
kunnen er dichter bij de kust zeewatermonsters worden verzameld.
4 De surfers bij het project Surfing For Science hebben ook ervaring met
het analyseren van gegevens over de zeewaterkwaliteit.
341p¿Qué palabra(s) falta(n) en la línea 26?

aunque

de modo que

ya que
Lee el párrafo 4.
Uviedo refiere a algunos aspectos del proyecto Surfing for Science.
351p¿A qué aspecto no refiere?

el objetivo del proyecto

la frecuencia de la toma de muestras

los costes del proyecto

los sitios de la toma de muestras
Lee el párrafo 5.
361p¿Qué palabras faltan en la línea 39?

la condición

la inutilidad

los beneficios

los peligros
Lee el párrafo 6.
371p¿A qué pregunta contesta este párrafo?

¿En qué zonas es necesario estudiar más el problema de los
microplásticos?

¿Qué han descubierto los investigadores gracias a las muestras
analizadas?

¿Qué puede ser la solución definitiva en la lucha contra los
microplásticos?
Lees alinea 7.
382pGeef van elke bewering aan of deze wel of niet overeenkomt met de
inhoud van deze alinea.
Noteer ‘wel’ of ‘niet’ achter de nummers op het antwoordblad.
1 Volgens Uviedo vormen bepaalde typen microplastics een minder
groot probleem voor mens en dier dan eerder werd aangenomen.
2 Volgens Uviedo doen microplastics dienst als opslagplaats voor
bacteriën.
3 Volgens Ballesteros maakt men zich vooralsnog meer zorgen over het
afval op het strand dan over het afval in zee.
opgave 10Tekst 10 Lees eerst de opgave voordat je naar de tekst gaat
Lees eerst de opgave voordat je naar de tekst gaat.
Je wilt thuis wat bijdragen aan een beter milieu.
401pStaat in deze tekst een energiebesparende tip die ook zorgt voor een
positief effect op je humeur?
Zo ja, schrijf de eerste twee woorden op van de zin waarin dit positieve
effect wordt genoemd.
Zo nee, schrijf op ‘nee’.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.