Eindexamen muziek havo 2005 tijdvak 1

opgave 1fragment niet op de siteJ.H. Schein - Wir gläuben all an einen Gott

^cd1track2 De vragen 1 t/m 12 gaan over de koraalmelodie ‘Wir gläuben all an einen Gott’ van Martin

Luther (1483-1546) en een meerstemmige bewerking daarvan van Johann Hermann Schein

(1586-1639).

De vragen 1 t/m 3 gaan over de éénstemmige koraalmelodie.

Het eerste deel van de koraalmelodie is afgedrukt, maar op twee plaatsen is een voorteken

weggelaten.

12p

Noteer de twee ontbrekende voortekens voor de betreffende noten.

21p

Geef de technische term voor de manier van samengaan van de koorstemmen.

Je hoort het fragment drie keer.

...............................................................................................................................................

Van één zin uit het vervolg staat de melodie hieronder onvolledig afgedrukt.

32p

Noteer met uitsluitend halve noten de rest van de melodie. De twee voortekens zijn

gegeven.

Je hoort het fragment vier keer.

De volgende vragen gaan over de bewerking van Schein. Hierin klinkt de koraalmelodie in

lange notenwaarden in de mannenstemmen. Voorafgaand aan de inzet van de

mannenstemmen zingen twee sopraangroepen virtuoze tegenstemmen, vaak gebaseerd op

fragmenten van de koraalmelodie.

Je hoort het begin van deze bewerking, inclusief de inzet van de koraalmelodie, één keer.

42p

Welke twee instrumenten spelen de begeleiding?

1..................................................................... 2....................................................................

51p

Hoe noemt men een dergelijke begeleidingsgroep in de Barok?

...............................................................................................................................................

^cd1track5 De eerste zin van de eenstemmige koraalmelodie staat nog eens afgedrukt.

We vergelijken deze melodie met die uit de bewerking van Schein (gezongen door de

tenoren).

61p

Noem één verschil tussen de twee melodieën. Ga bij je antwoord uit van de melodie van het

tweede fragment en laat het (niet genoteerde) voorteken en het tempo buiten beschouwing.

Je hoort eerst de koraalmelodie, daarna de bewerking van Schein, en dit twee keer.

...............................................................................................................................................

De sopranen zingen vier keer de zin ‘Schöpfer Himmels und der Erden’. Bij elk van de vier

keren imiteert de tweede sopraanpartij de eerste sopraanpartij.

72p

Geef in onderstaand schema met kruisjes aan of de onderstaande beweringen over de

inzetten van de sopraanpartijen waar zijn.

Je hoort het fragment drie keer.

De inzet van de tweede sopraanpartij is steeds op

dezelfde toonhoogte als die van de eerste sopraanpartij.................................

De tweede sopraanpartij zet steeds op hetzelfde moment

na de eerste sopraanpartij in.

................................

Je hoort het zojuist beluisterde fragment nog drie keer.

81p

Welk van de vier zinnen is de laagste?

...............................................................................................................................................

91p

Waarin verschilt de vierde zin van de eerste drie zinnen, gelet op het slot van de zin?

...............................................................................................................................................

In het volgende fragment wordt de tekst ‘Er will uns allzeit ernähren’ gezongen.

102p

Geef de term voor de polyfone schrijfwijze van de vrouwenstemmen in de eerste helft van

het fragment.

...............................................................................................................................................

Geef de term voor het samengaan van de vrouwenstemmen in de tweede helft van het

fragment.

...............................................................................................................................................

Je hoort het fragment drie keer.

^cd1track9 Je hoort het zojuist beluisterde fragment nog twee keer. De tekst is nogmaals afgedrukt.

Er will uns allzeit ernähren

In de tweede helft speelt het basinstrument twee keer een opvallend motief.

111p

Waar is dit motief van afgeleid?

...............................................................................................................................................

Je hoort het slot van de compositie met de tekst ‘Es steht alles in seiner Macht’.

Tot nu toe werd steeds in de mannenstemmen de koraalmelodie in lange notenwaarden

gezongen, afgewisseld met virtuoze passages in de vrouwenstemmen.

In de loop van het slotfragment verandert dat.

121p

Geef aan wat die verandering is.

Je hoort het fragment drie keer.

...............................................................................................................................................

opgave 2fragment niet op de siteW.A. Mozart - Vioolconcert nr. 2 K.V. 211, rondo

cd1 track 11 De vragen 13 t/m 20 gaan over het rondo uit een vioolconcert van Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791). De klank is iets lager dan de notatie. Je hoort twee keer het refrein. Dit bestaat uit vier korte zinnen die je kunt aangeven met de letters a - b - a' - c.

→ Verklaar het accent. ............................................................................................................................................... cd1 track 12 Je hoort drie keer alleen de eerste zin van het refrein.

Welk van de hieronder afgedrukte melodieën wordt door de soloviool gespeeld?

→ Welke twee dezelfde blaasinstrumenten maken deel uit van de begeleiding gedurende de eerste vijf maten? ...............................................................................................................................................

→ Welke twee dezelfde instrumenten blijven over in de begeleiding na die vijf maten? ............................................................................................................................................... cd1 track 14 Je hoort het eind van het eerste couplet en het begin van het tweede refrein. Tussen deze twee onderdelen wordt door de viool een zogenaamde cadens gespeeld, in dit geval een korte.

→ Wat is hier de functie van deze cadens? Je hoort het fragment twee keer. ............................................................................................................................................... cd1 track 15 Je hoort drie keer het eind van een ander couplet en het begin van het daaropvolgende refrein. Ook tussen deze twee onderdelen wordt een cadens gespeeld.

→ Beschrijf de opbouw van deze cadens. Richt je antwoord op de melodische lijn. eerst ....................................................................................................................................... daarna ..................................................................................................................................... cd1 track 16 Je hoort een gedeelte van het volgende couplet.

In wat voor toonsoort begint het fragment en in wat voor toonsoort eindigt het? (Omcirkel het juiste alternatief.) Je hoort het fragment drie keer. begint in eindigt in A majeur majeur B majeur mineur C mineur majeur D mineur mineur cd1 track 17 De tot nu toe beluisterde refreinen bestonden steeds uit vier zinnen (a - b - a' - c). Je hoort nu het laatste refrein. Mozart heeft dit laatste refrein voorzien van een uitbreiding. Bovendien wordt één van de vier zinnen nog eens herhaald en worden er na de laatste zin enkele slotmaten toegevoegd.

Welk van onderstaande schema’s geeft de vorm van dit refrein juist weer? (Omcirkel het juiste alternatief.) Je hoort het fragment twee keer. A a - b - a' - uitbreiding - a - c - slot B a - b - a' - uitbreiding - b - c - slot C a - b - a' - uitbreiding - a' - c - slot

opgave 3fragment niet op de siteDave Stewart - Lily was here

^cd1track18 De vragen 21 t/m 26 gaan over de compositie ‘Lily was here’. Dit is de titelsong van de

gelijknamige Nederlandse speelfilm uit 1989. De saxofoonpartij wordt gespeeld door Candy

Dulfer.

Deze compositie is gebaseerd op een vast akkoordenschema, het zogenaamde chorus. Dit

chorus bestaat telkens uit acht maten.

Je hoort een gedeelte van de intro drie keer. Hierin wordt een compleet chorus van acht

maten gespeeld. De akkoorden worden door de synthesizer gespeeld.

211p

Uit hoeveel onderling verschillende akkoorden bestaat dit schema?

...............................................................................................................................................

Na de intro wordt het thema gespeeld. De gitaarpartij hieruit staat afgedrukt.

Het thema kenmerkt zich door twee dalende intervallen. Deze zijn met haken aangegeven.

222p

Benoem deze twee intervallen.

1..................................................................... 2....................................................................

231p

In welke toonsoort staat dit thema?

Je hoort het fragment twee keer.

...............................................................................................................................................

In het thema speelt de saxofoon twee keer na de gitaar.

242p

Beschrijf voor zowel de eerste als de tweede keer de relatie tussen de gitaarmelodie en de

saxofoonmelodie. Ga bij je antwoord uit van de saxofoonmelodie.

Je hoort het fragment nog twee keer.

eerste keer..............................................................................................................................

tweede keer.............................................................................................................................

Van een ander chorus staat de gitaarpartij afgedrukt.

251p

Geef de technische term voor het ritmische verschijnsel dat bijna voortdurend optreedt in

deze gitaarpartij.

Je hoort het fragment één keer.

...............................................................................................................................................

^cd1track22 In de volgende twee chorussen improviseert de saxofoon.

262p

Noem twee verschillen tussen de improvisatie in het eerste en in het tweede chorus.

Ga bij je antwoord uit van het tweede chorus.

Je hoort het fragment drie keer.

1.............................................................................................................................................

2.............................................................................................................................................

opgave 4fragment niet op de siteJ. Röntgen - Serenade voor zeven blazers op. 14, deel 1

^cd2track1 De vragen 27 t/m 34 gaan over een deel uit een serenade voor blazers van de Nederlandse

componist Julius Röntgen (1855-1932). Dit deel staat in de hoofdvorm.

Je hoort twee keer het begin waarin thema 1 wordt gespeeld.

271p

Welk instrument zet in en speelt vervolgens een bourdontoon?

...............................................................................................................................................

Je hoort dit fragment nog twee keer. De melodie van thema 1 staat afgedrukt.

282p

Geef boven de noten met drie bogen de frasering van deze melodie aan.

Het volgende fragment bestaat uit 12 maten. In de eerste 8 maten spelen de hoorns thema 1,

dat hieronder nog eens is afgedrukt, maar nu op de toonhoogte van de hoorns.

De melodie in de vier maten erna is afgeleid van het met een haak aangegeven motief.

292p

Geef aan de hand van twee aspecten aan hoe dat is gedaan.

Laat de instrumentatie buiten beschouwing.

Je hoort het fragment twee keer.

1.............................................................................................................................................

2.............................................................................................................................................

^cd2track4 Je hoort een ander fragment drie keer.

In het begin is de meerstemmigheid anders dan in het tweede gedeelte.

302p

Beschrijf dit verschil.

begin......................................................................................................................................

tweede gedeelte.......................................................................................................................

Je hoort een fragment uit de doorwerking één keer.

Hierin wordt thema 1 gespeeld in F majeur. De melodie staat afgedrukt, maar zonder

voorteken(s).

311p

Noteer vooraan bij de sleutel het/de juiste voorteken(s).

Je hoort drie keer de bij vraag 31 afgedrukte melodie met het vervolg.

In dit vervolg vindt in de verschillende partijen verwerking plaats van het met een haak

aangegeven motief.

322p

Noem twee manieren waarop dit motief wordt verwerkt.

1.............................................................................................................................................

2.............................................................................................................................................

In het volgende fragment wordt spanning opgebouwd.

333p

Noem drie manieren waarop dat gebeurt. Laat de dynamiek buiten beschouwing.

Je hoort het fragment drie keer.

1.............................................................................................................................................

2.............................................................................................................................................

3.............................................................................................................................................

In het slot wordt onderstaand motief vijf keer op verschillende toonhoogtes gespeeld.

Bij de tweede en vierde keer gebeurt dit door twee instrumenten, bij de overige keren door

één instrument.

343p

Noteer in het onderstaande schema welke instrumenten achtereenvolgens dit motief spelen.

Drie instrumenten zijn reeds ingevuld.

Je hoort het fragment vier keer.

2 klarinet en

4 klarinet en

1...................... hobo

3............................................ 5......................

opgave 5fragment niet op de siteC. Ives - Tom sails away

^cd2track9 De vragen 35 t/m 42 gaan over het lied ‘Tom sails away’ (1917) van de Amerikaanse

componist Charles Ives (1874-1954).

Dit lied met pianobegeleiding is een van Ives’ ‘Three Songs of the War’, liederen

geïnspireerd op de Eerste Wereldoorlog. Het gaat over verschillende jeugdherinneringen,

waaronder het moment dat Tom naar het front vertrekt.

De partituur van het begin staat afgedrukt.

Je hoort drie keer het gedeelte tot aan de haak. In het pianovoorspel wordt, zij het op

andere toonhoogtes, vooruitgegrepen op het begin van de zangmelodie.

352p

Omcirkel in maat 1 in de melodielijn van de pianopartij de melodienoten die overeenkomen

met de zangmelodie van maat 2.

Van het bij vraag 35 afgedrukte fragment hoor je het gedeelte vanaf maat 2. In de

pianopartij komen veel arpeggio’s voor. (Bij een arpeggio worden de tonen van een

akkoord niet tegelijk, maar na elkaar gespeeld.)

Een aantal arpeggio’s staat uitgeschreven. Deze zijn aangegeven met pijlen.

362p

Geef in het notenvoorbeeld van vraag 35 met pijlen aan waar eveneens arpeggio’s worden

gespeeld.

Je hoort het fragment drie keer.

^cd2track11 Je hoort de eerste vijf regels van het lied twee keer. De tekst staat afgedrukt.

1 Scenes from my childhood are with me,

2 I’m in the lot behind our house upon the hill,

3 A spring day’s sun is setting,

4 Mother with Tom in her arms is coming towards the garden;

5 The lettuce rows are showing green.

Vanaf regel 4 verandert het karakter van de muziek.

Het ritme (zangmelodie en begeleiding) is in de regels 1 en 2 anders dan in de regels 4 en 5.

372p

Beschrijf het ritme in de regels 1 en 2 en in de regels 4 en 5.

regels 1 en 2............................................................................................................................

regels 4 en 5............................................................................................................................

Je hoort de regels 4 en 5 van het zojuist beluisterde fragment nog twee keer.

In de pianopartij wordt telkens dezelfde bastoon gespeeld.

381p

Geef de technische term voor een dergelijke gelijkblijvende toon in de bas.

...............................................................................................................................................

Je hoort eerst het begin van het zojuist beluisterde fragment, daarna een regel uit het

vervolg. Van beide regels staat de tekst afgedrukt.

Mother with Tom in her arms is coming towards the garden

Thinner grows the smoke oe’r the town

De eerste regel van de zangmelodie is gebaseerd op het afgedrukte melodische motief.

Ook de tweede regel maakt gebruik van dit motief.

391p

Noem een verschil tussen beide regels, gelet op het gebruik van dit motief.

Ga bij je antwoord uit van de tweede regel en laat het ritme buiten beschouwing.

Je hoort eerst regel 1, daarna regel 2, en dit drie keer.

...............................................................................................................................................

Van een volgend fragment staat de tekst afgedrukt.

‘Tis after six, the whistles have blown,

The milk train’s gone down the valley

Daddy is coming up the hill from the mill

Zowel in de zangmelodie als in de pianobegeleiding wordt de tekst ‘Daddy is coming up the

hill from the mill’ benadrukt.

401p

Noem óf voor de zangmelodie óf voor de pianobegeleiding één manier waarop dit gebeurt.

Een antwoord als ‘het wordt luider’ is niet voldoende.

Je hoort het fragment drie keer.

...............................................................................................................................................

^cd2track15 Je hoort het vervolg twee keer. Hierin wordt de tekst ‘We run down the lane to meet him’

gezongen.

411p

Geef de technische term voor de manier waarop de zangmelodie en de bovenstem van de

piano zich ten opzichte van elkaar bewegen.

...............................................................................................................................................

Het volgende fragment gaat over de herinnering aan het vertrek van Tom. De tekst staat

afgedrukt.

But today! Today Tom sailed away for - for over there, over there, over there.

Je hoort dit gedeelte eerst ter oriëntatie.

Je hoort nu het laatste gedeelte drie keer. (Het is een halve toon lager genoteerd dan het

klinkt.)

421p

Welk van de onderstaande notenvoorbeelden geeft juist weer wat er wordt gezongen?

opgave 6fragment niet op de siteShakira - Objection (tango)

cd2 track 17 De vragen 43 t/m 51 gaan over het nummer ‘Objection’ van Shakira. Je hoort de intro twee keer.

→ Welke twee instrumenten spelen hier naast het slaginstrument en de bas? 1 .................................................................. 2 .......................................................................

cd2 track 18 De melodie van het eind van de intro staat afgedrukt.

→ Wat is de toonsoort? Je hoort het fragment één keer. ............................................................................................................................................... cd2 track 19 Je hoort de bij vraag 44 afgedrukte melodie, gevolgd door een overgang en daarna een snel gedeelte.

→ Noem twee manieren waarop de overgang wordt gerealiseerd. Je hoort het fragment drie keer. 1 ............................................................................................................................................. 2 ............................................................................................................................................. cd2 track 20 Je hoort twee keer het begin van couplet 1. Hierin wordt de zang afgewisseld met een gitaarmelodie. De begeleiding bij deze melodieën verschilt.

→ Noem een verschil tussen de begeleiding bij de zangmelodie en die bij de gitaarmelodie. begeleiding bij de zang ............................................................................................................ begeleiding bij de gitaarmelodie .............................................................................................. cd2 track 21 Je hoort twee keer het refrein. De tekst staat afgedrukt. 1 Objection I don't want to be the exception, - to get a bit of your attention 2 Love is for free and I'm not your mother, - but you don't even bother 3 Objection I'm tired of this triangle, - got dizzy dancing tango 4 I'm falling apart in your hands again, - no way, I’ve got to get away De zangmelodie van regel 4 verschilt van die van de regels 1 t/m 3. Wat betreft de begeleiding vertonen alle vier regels duidelijk overeenkomsten, zoals de instrumentatie en het ritme.

→ Noem nog een overeenkomst tussen de begeleiding in -met name het eerste gedeelte van- deze vier regels. ...............................................................................................................................................

cd2 track 22 Je hoort het zojuist beluisterde refrein gevolgd door een tussenspel, daarna hetzelfde refrein en tussenspel in een andere uitvoering van Shakira, en dit twee keer.

→ Noem voor zowel het refrein als het tussenspel één verschil tussen beide uitvoeringen. Ga bij je antwoord uit van de tweede uitvoering en laat de dynamiek buiten beschouwing. refrein ..................................................................................................................................... tussenspel ............................................................................................................................... cd2 track 23 In de bridge wordt twee keer een gitaarmelodie gespeeld. De melodie van de eerste keer staat afgedrukt. Van de tweede keer staat de melodie onvolledig afgedrukt.

→ Noteer de ontbrekende noten van de gitaarmelodie (toonhoogte en ritme). Je hoort het fragment drie keer. cd2 track 24 Van het volgende fragment staat de melodie van de gitaar onvolledig afgedrukt. In elke maat, uitgezonderd maat 4, speelt de gitaar acht achtste noten op dezelfde toonhoogte.

→ Noteer de ontbrekende noten. Het is voldoende per maat alleen de eerste achtste noot te noteren. Je hoort het fragment vier keer. cd2 track 25 Je hoort twee keer het slot van het nummer. Hierin speelt de accordeon vier keer een zin van steeds vier maten.

Speelt de accordeon in de maten 1 en 2, respectievelijk de maten 3 en 4 van de zin meestal op de sterke of op de zwakke maatdelen? (Omcirkel het juiste alternatief.) maat 1 en 2 maat 3 en 4 A op de sterke maatdelen op de sterke maatdelen B op de sterke maatdelen op de zwakke maatdelen C op de zwakke maatdelen op de sterke maatdelen D op de zwakke maatdelen op de zwakke maatdelen Einde