opgave 1Tekst 1 Een nieuw gelijkheidsideaal
In de tekst ‘Een nieuw gelijkheidsideaal’ zijn de volgende tekstdelen te
onderscheiden:
Deel 1: Gelijkheidsdenken ter discussie.
Deel 2: Veranderingen in gelijkheidsdenken.
Deel 3: Bezwaren tegen veranderingen in gelijkheidsdenken.
Deel 4: Aanpassingen op het nieuwe gelijkheidsdenken.
Deel 5: Afronding.
11p
Met welke alinea begint deel 2?
21p
Met welke alinea begint deel 3?
31p
Met welke alinea begint deel 4?
41p
Wat is de functie van de eerste alinea gelet op het vervolg van de tekst?
A anekdote
B constatering
C probleemstelling
D voorbeeld
“De omslag in het denken heeft zich al op vele terreinen voorgedaan.” (regels
47-48)
52p
Welke vier terreinen worden in de tekst genoemd?
“Bij deze nieuwe politieke consensus is wel een aantal kritische kanttekeningen
te plaatsen.” (regels 128-130)
61p
Welke kritische opmerking staat er in alinea 10?
71p
Citeer de zin waarin een kritische opmerking staat uit alinea 11.
81p
Citeer de zin waarin een kritische opmerking staat uit alinea 12.
Geef bij deze vragen geen voorbeelden.
“Wie ongezond leeft – rookt, drinkt, vet eet – hoort meer voor zorg te betalen of
dient zelfs van bepaalde medische behandelingen te worden uitgesloten.”
(regels 71-75)
93p
Leg uit dat deze opvatting over de zorgverzekering aansluit bij de “nieuwe
consensus” (regel 118). Maak voor je antwoord gebruik van de alinea’s 3 en 8.
Gebruik maximaal 35 woorden.
In het tekstgedeelte van de alinea’s 4 tot en met 8 hebben alinea 4 t/m 7 en
alinea 8 een eigen functie. Benoem die functies door een van de volgende
functiewoorden te kiezen: aanbeveling, aanleiding, argumenten, constatering,
gevolgen, ontkenning, oorzaken, stelling, tegenstelling, voorbeelden,
voorwaarde.
101p
Wat is de functie van alinea 4 t/m 7? Kies voor je antwoord een van
bovenstaande begrippen.
111p
Wat is de functie van alinea 8? Kies voor je antwoord een van bovenstaande
begrippen.
“De balans in het toekennen van de eigen, individuele verantwoordelijkheid en
die van de overheid dreigt nu naar het andere uiterste door te slaan.” (regels
149-153)
121p
Met welk type argument wordt deze uitspraak in het tekstgedeelte van de
alinea’s 10 tot en met 12 onderbouwd?
Deze uitspraak wordt onderbouwd door argumenten op basis van
A feiten.
B gevolgen.
C gezag.
D voorbeelden.
In alinea 14 wordt gezegd dat verschillen acceptabel zijn als ze maar ontstaan
tegen een achtergrond van gelijke mogelijkheden.
133p
Welke vier maatregelen worden in het vervolg van de tekst voorgesteld om deze
gelijke mogelijkheden te garanderen? Nummer je antwoorden.
“En we doen er goed aan het vmbo-diploma te herwaarderen.” (regels 265-266)
141p
Citeer uit het vervolg van de tekst een zin die deze aanbeveling het duidelijkst
ondersteunt.
“Een dergelijk rechtvaardig en op moderne omstandigheden toegesneden
gelijkheidsstreven zou centraal moeten staan in het regeerakkoord van het
volgende kabinet.” (regels 288-293)
151p
Waarom wordt het nieuwe gelijkheidsstreven als ‘rechtvaardig’ beschouwd?
Het nieuwe gelijkheidsstreven wordt als rechtvaardig beschouwd, omdat volgens
dit ideaal de overheid
A de inkomensverschillen in Nederland niet te groot laat worden.
B gelijke formele kansen creëert voor iedereen.
C steun blijft bieden aan risicogroepen in de maatschappij.
D zorgt voor een minimumniveau in allerlei basisvoorzieningen.
161p
Wat is de kern van de kritiek op de aanhangers van de “nieuwe politieke
consensus” (regels 128-129)?
De kern van de kritiek op de aanhangers van de “nieuwe politieke consensus” is
A dat de aanhangers denken dat verschillen tussen burgers ook de minder
financieel draagkrachtigen ten goede komen.
B dat de aanhangers het idee versterken dat Nederland alleen dankzij zijn
‘toptalenten’ vooruit kan komen.
C dat de aanhangers nalaten ervoor te zorgen dat iedereen echt beschikt over
gelijke mogelijkheden om in de maatschappij vooruit te komen.
D dat de aanhangers ongelijkheid tussen burgers welbewust willen versterken
door iedereen terug te werpen op hun individuele keuzes en capaciteiten.
171p
Welke van onderstaande beweringen geeft de hoofdgedachte van de tekst het
beste weer?
A Het gelijkheidsdenken is toe aan een verandering, omdat de oude politieke
consensus te veel de nadruk heeft gelegd op gelijke formele kansen in
plaats van gelijke materiële kansen.
B Het huidige gelijkheidsstreven moet volgens de nieuwe politieke consensus
over het gelijkheidsdenken plaatsmaken voor een grotere nadruk op de inzet
van de eigen keuzen, talenten en verantwoordelijkheid.
C Het is tijd voor een nieuw gelijkheidsideaal, waarbij de overheid in
tegenstelling tot het verleden meer verantwoordelijkheid neemt voor het
bieden van gelijke materiële kansen voor iedereen.
D Ieders kansen op welvaart zouden volgens een nieuw gelijkheidsideaal
moeten berusten op een combinatie van reële maatschappelijke
ontplooiingskansen en het nemen van eigen verantwoordelijkheid.
181p
Hoe kan het schrijfdoel van de tekst ‘Een nieuw gelijkheidsideaal’ het beste
worden getypeerd?
De tekst is vooral
A activerend, want er wordt een oproep gedaan aan politici om de positie van
de maatschappelijk bevoorrechten grondig aan te pakken.
B beschouwend, want er wordt geprobeerd de vraag te beantwoorden hoe een
nieuw gelijkheidsideaal gerealiseerd kan worden.
C betogend, want er wordt beargumenteerd dat het belangrijk is te streven
naar gelijke ontplooiingsmogelijkheden voor iedereen.
D uiteenzettend, want er wordt uitgelegd welke veranderingen op het gebied
van gelijkheidsdenken hebben plaatsgevonden.
tekstfragment
Werk gaat voor uitkering Eigen verantwoordelijkheid staat centraal. Geen rechten zonder plichten. De algemeen geldende verplichting tot re-integratie, waarvan alleen in individuele gevallen kan worden afgeweken, spreekt ons zeer aan. De mens staat centraal, niet de regels. Wat kan deze persoon, zonder afhankelijk te zijn van het sociale vangnet? Het feit dat de hoogte van de uitkering wordt gekoppeld aan het betoonde verantwoordelijkheidsbesef spreekt ons ook aan. Werk gaat voor uitkering. Wij onderschrijven deze uitgangspunten. Het is niet sociaal wanneer mensen worden doodgeknuffeld in een uitkering. Opgesloten zijn in een uitkering kan leiden tot sociale uitsluiting. Wat sociaal lijkt, kan asociaal uitpakken. (bron: site VVD, februari 2007)
Zowel in de tekst ‘Een nieuw gelijkheidsideaal’ als in het tekstfragment wordt
gesproken over de eigen verantwoordelijkheid van de burger.
191p
Waarin verschilt de visie op de eigen verantwoordelijkheid in de tekst van die in
het tekstfragment?
A In de tekst wordt de eigen verantwoordelijkheid hoofdzakelijk in verband
gebracht met individuele keuzevrijheid; in het tekstfragment is dat niet zo.
B In de tekst wordt de eigen verantwoordelijkheid niet gekoppeld aan het
inkomen dat men heeft; in het tekstfragment is dat wel zo.
C In de tekst wordt ook de verantwoordelijkheid van de overheid belangrijk
gevonden; in het tekstfragment is dat niet zo.
D In de tekst wordt verantwoordelijkheid niet in verband gebracht met sociale
verschillen; in het tekstfragment is dat wel zo.
In de tekst ‘Een nieuw gelijkheidsideaal’ staat in de regels 251-253:
“In een fatsoenlijke samenleving zijn dergelijke verschillen een bron van zorg.”
203p
Leg uit dat deze visie niet volledig gedeeld wordt in het tekstfragment ‘Werk gaat
voor uitkering’.
Gebruik maximaal 25 woorden.
Uit het taalgebruik van het tekstfragment spreekt een afwijzende en zelfs
neerbuigende houding tegenover mensen die gebruik (willen of moeten) maken
van een sociale uitkering. Hier volgen vier citaten:
1 Eigen verantwoordelijkheid staat centraal.
2 De algemeen geldende verplichting tot re-integratie, waarvan alleen in
individuele gevallen mag worden afgeweken, spreekt ons zeer aan.
3 Het is niet sociaal wanneer mensen worden doodgeknuffeld in een uitkering.
4 Opgesloten zijn in een uitkering kan leiden tot sociale uitsluiting.
211p
In welk(e) van de gegeven citaten komt die houding in het taalgebruik tot
uitdrukking?
A alleen in 1
B in 1 en 2
C in 2 en 3
D in 2 en 4
E in 3 en 4
F in 1, 2, 3 en 4
