opgave 1Tekst 1 Bemoeiziek
De eerste alinea van een tekst kan verschillende bedoelingen hebben.
11p
Wat is in deze tekst het meest van toepassing?
De eerste alinea geeft vooral
A een historisch overzicht van het tekstonderwerp.
B een indruk van het onderwerp van de tekst.
C een samenvatting vooraf van de rest van de tekst.
D een toekomstverwachting met betrekking tot het tekstonderwerp.
21p
Welk verband is er tussen alinea 2 en 3?
Het alineaverband is
A opsommend.
B tegenstellend.
C uitwerkend.
D verklarend.
32p
Leg met eigen woorden uit wanneer preventieve maatregelen van de overheid
verstandig zijn.
Maak voor je antwoord gebruik van gegevens uit de alinea’s 1 en 2.
Geef geen voorbeelden.
42p
Leg met eigen woorden uit wanneer preventieve maatregelen van de overheid
onverstandig zijn.
Maak voor je antwoord gebruik van gegevens uit de alinea’s 4 en 5.
Geef geen voorbeelden.
51p
Welke van onderstaande reeksen geeft de opbouw van de redenering uit
alinea 7 het beste weer?
A stelling – argument – voorbeeld – tegenwerping
B stelling – voorbeeld – beoordeling – argument
C tegenstelling – stelling – argument – uitwerking
D tegenstelling – voorbeeld – stelling – toelichting
De auteur bekritiseert de wijze waarop onder meer de overheid omgaat met het
statistische begrip ‘correlatie’.
61p
Citeer uit het tekstgedeelte van de alinea’s 7 en 8 de zin waarin die kritiek het
duidelijkst naar voren komt.
“Neem de beroemdste correlatie uit de medische geschiedenis, waarmee de
epidemiologie school heeft gemaakt: de relatie tussen roken en longkanker.”
(regels 118-121)
71p
Wat moet het voorbeeld van de correlatie tussen roken en longkanker aantonen,
gelet op de gedachtegang in alinea 8?
A Correlaties worden veelal verward met verbanden van oorzaak en gevolg.
B De correlatie tussen roken en longkanker is de meest indrukwekkende
vondst van de epidemiologie.
C De kans op longkanker, veroorzaakt door roken, is verwaarloosbaar klein.
D Zelfs de meest ‘harde’ correlatie roept een vertekend beeld van de
werkelijkheid op.
81p
Waarmee hebben de vele gezondheidsadviezen en leefregels die de overheid
zwangere vrouwen meegeeft, gelet op de alinea’s 10 tot en met 13, vooral te
maken?
A met betweterigheid
B met extreme bemoeizucht
C met gevoelens van angst
D met onwetenschappelijke opvattingen
91p
Welke van de onderstaande uitspraken zijn in overeenstemming met de tekst
‘Bemoeiziek’?
1 Statistische correlaties bestaan vooral uit ‘zachte’ verbanden.
2 Statistische correlaties zijn vaak onbetrouwbaar.
3 De uitkomst van correlatieonderzoek dient veelal als bladvulling in de
dagbladen.
4 De uitkomst van correlatieonderzoek is voor verandering vatbaar.
A 1 en 2
B 1 en 4
C 1, 2 en 3
D 1, 3 en 4
In alinea 11 wordt gesteld dat roken of af en toe een glaasje drinken tijdens de
zwangerschap het ongeboren kind geen kwaad doet. Het argument is dat de
kans dat door dergelijk gedrag afwijkingen bij de foetus zullen optreden,
verwaarloosbaar klein is.
103p
Is dit voor elke zwangere vrouw een aanvaardbaar argument?
Licht je antwoord toe in maximaal 25 woorden.
“Dit betekent niet dat een zwangere vrouw zich maar te buiten moet gaan aan
alles wat ongezond is voor de mens omdat het voor de foetus toch niets
uitmaakt.” (regels 196-200)
111p
Hoe past deze uitspraak in de tot dan toe gevolgde redenering?
De uitspraak
A geeft een ontkenning.
B geeft een voorbehoud.
C stelt een voorwaarde.
D trekt een conclusie.
121p
Waarom heeft de overheid blijkens alinea 14 tot en met 16 tot nu toe geen
preventieprogramma’s ontwikkeld die alleen gericht zijn op de sociaal lagere
klasse?
Dat heeft ze niet gedaan, omdat ze
A daarmee de sociaal lagere klasse te veel zou betuttelen.
B ongezond gedrag in midden- en hogere klasse eerst wil aanpakken.
C onvoldoende weet over gezondheidsproblemen onder kansarmen.
D sociale klasse als ‘risico-indicator’ een te simpel idee vindt.
“Dus besluit de overheid altijd maar weer om de zaak massaal en zonder
aanzien des persoons aan te pakken.” (regels 241-243)
Hierna worden voorbeelden opgesomd die deze uitspraak moeten
verduidelijken. (regels 246-255)
131p
Welke functie heeft de herhaling van het woord “alle” in dat tekstgedeelte?
De herhaling van “alle” benadrukt
A de hoge kwaliteit van de preventieve overheidsmaatregelen.
B de ongenuanceerdheid van de overheid in haar preventief beleid.
C de voortvarendheid van de overheid in de uitvoering van haar beleid.
D het wantrouwen van de overheid jegens haar burgers.
De tekst ‘Bemoeiziek’ kan worden onderverdeeld in vijf delen, die kunnen
worden voorzien van de volgende kopjes:
1 Ongefundeerd preventiebeleid
2 Wetenschap van de onverwachte verbanden
3 Gezond zwanger?
4 Preventie op de juiste plaats
5 Een efficiënter preventiebeleid
141p
Met welke alinea begint deel 2?
151p
Met welke alinea begint deel 3?
161p
Met welke alinea begint deel 4?
171p
Welke van de onderstaande zinnen geeft het beste de hoofdgedachte van de
hele tekst weer?
A De overheid komt vooral in de zorg rondom zwangerschap en geboorte met
erg veel maatregelen om te voorkomen dat een ongezonde leefstijl van
vrouwen leidt tot risico’s voor het (ongeboren) kind.
B De overheid neemt uiteenlopende inzichten uit de medische wereld over en
komt vervolgens met preventieve maatregelen voor de hele samenleving,
terwijl er over veel te verwachten gezondheidsmisstanden nog geen harde
kennis is.
C Doordat de overheid op grote schaal maatregelen neemt om eventueel te
verwachten onheil of mogelijke ziekten te voorkomen, zijn er onvoldoende
mensen en geld beschikbaar om misstanden aan te pakken.
D Statistisch onderzoek levert verbanden op tussen verschijnselen van ziekte
en gezondheid, wat niet alleen in de medische wereld, maar ook bij de
overheid en de gewone burgers leidt tot twijfelachtige voorzorgs-
maatregelen.
181p
Welke van onderstaande beweringen typeert het schrijfdoel van de tekst
‘Bemoeiziek’ het beste?
De tekst is vooral
A activerend want de overheid wordt aangespoord meer te doen voor de
sociaal lagere klasse.
B beschouwend want er worden verschillende meningen over het
preventiebeleid van de overheid naast elkaar gezet.
C betogend want er wordt een standpunt inzake het preventiebeleid van de
overheid beargumenteerd.
D uiteenzettend want er wordt beschreven op welke kennis de overheid haar
preventiebeleid baseert.
“Er is eenvoudig geen goede manier om de invloed van al die ‘risico’s’
wetenschappelijk vast te stellen.” (regels 189-192)
191p
In welk opzicht is het argument waarmee deze stelling onderbouwd wordt
onaanvaardbaar?
De argumentatie
A berust op een onjuiste oorzaak-gevolgrelatie.
B berust op een verkeerde vergelijking.
C bestaat uit onjuiste feiten.
D mist afdoende bewijsvoering.
Op basis van de alinea’s 14 tot en met 17 zou je kritiek kunnen formuleren op
het huidige preventiebeleid van de overheid.
203p
Formuleer de twee voornaamste punten van kritiek.
Geef geen voorbeelden. Gebruik maximaal 25 woorden.
Uit de tekst spreekt weinig waardering voor het preventiebeleid van de overheid.
211p
In welke van de onderstaande vier citaten komt dat gebrek aan waardering ook
in het taalgebruik tot uitdrukking?
1 “Preventieve maatregelen op het gebied van de volksgezondheid bijvoor-
beeld, zijn gebaseerd op wetenschappelijke inzichten. De medische weten-
schap ontdekt een middel tegen een ziekte, de overheid neemt het inzicht
over en verplicht de bevolking om zich te laten inenten.” (regels 24-31)
2 “Dit is nu precies het mistige, moerassige terrein van de zwakke statistische
verbanden, waarop de overheid tegenwoordig steeds vaker haar
preventiebeleid baseert.” (regels 40-44)
3 “Verder vindt er op grote schaal kindermishandeling plaats; zo’n 50.000
kinderen hebben daarmee te maken. Op deze en andere misstanden wil de
overheid greep krijgen.” (regels 55-59)
4 “Dus besluit de overheid altijd maar weer om de zaak massaal en zonder
aanzien des persoons aan te pakken. Ze pakt niet de risicogroepen aan,
maar de hele maatschappij krijgt de gezondheidspropaganda voor de
kiezen.” (regels 241-246)
A in 1 en 2
B in 1 en 4
C in 1, 3 en 4
D in 2 en 3
E in 2 en 4
F in 2, 3 en 4
fragment 1
Voorkomen is beter dan genezen, schrijft het nieuwe kabinet als een
wandtegelwijsheid in het regeerakkoord. Het wil dan ook fors inzetten op preventie.
Dat is ook nodig, want Nederland is zijn Europese koppositie qua gezonde
levensverwachting kwijtgeraakt. Dat heeft vooral te maken met een ongezonde
leefstijl. We roken te veel, we eten verkeerd en we bewegen te weinig.
Het nieuwe kabinet motiveert zijn keuze voor preventie als volgt: de beste garantie
voor beheersing van de zorgkosten vormt een effectief preventiebeleid. Effectief
betekent vooral: lagere gezondheidszorgkosten en minder grote verschillen in
levensverwachting op basis van sociaaleconomische achtergronden.
Meer gezondheid en minder uitgaven – dat klinkt haast te mooi om waar te zijn. En
dat is het ook.
Het is een wijdverbreid misverstand dat gezond leven vanuit een zorgoptiek ook
goedkoop leven zou zijn en dat ongezond gedrag zoals roken zou leiden tot meer
zorgkosten. Het is ook een bedrieglijk eenvoudige gedachtegang: als door preventie
mensen minder ongezond gaan leven, dan hebben ze minder kans om ziek te
worden. Als ze niet ziek worden, dan gebruiken ze ook geen zorg, waardoor de
zorgkosten dalen.
Het gevolg van effectieve preventie op twee belangrijke terreinen van de
Nederlandse volksgezondheid – roken en overgewicht – is geen kostenbesparing
maar juist kostenverhoging. Preventie kent namelijk een dubbele prijs: in het begin de
kosten van preventie zelf en later de kosten tijdens gewonnen levensjaren.
Daartussenin liggen overigens vaak wel besparingen omdat mensen in eerste
instantie gezonder blijven, maar deze wegen niet op tegen de extra kosten die later
ontstaan. Het lonkende vergezicht van het regeerakkoord blijkt bij nader inzien dus
een fata morgana.
naar: Werner Brouwer en Johan Polder: Gezonde mensen, dure patiënten
uit: NRC Handelsblad, maart 2007
In fragment 1 wordt een argument tegen het preventiebeleid van de overheid
gebruikt.
223p
Formuleer een mogelijke kanttekening bij dit argument op basis van de alinea’s
7 tot en met 9 uit de tekst ‘Bemoeiziek’.
Gebruik maximaal 25 woorden.
fragment 2
Overgewicht speerpunt voor het preventiebeleid van overheid In de kabinetsnota ‘Kiezen voor Gezond Leven’ voor de periode 2007-2010 heeft de overheid preventie van overgewicht (bewegen en voeding) benoemd tot een van de vijf speerpunten voor het preventiebeleid. De landelijke overheid heeft twee doelstellingen ten aanzien van overgewicht. Het percentage volwassenen met overgewicht moet minimaal gelijk blijven en dus niet verder stijgen. Het percentage jeugdigen met overgewicht moet dalen. uit: Kompas Volksgezondheid, september 2008
232p
Formuleer op basis van de alinea’s 15 en 16 uit de tekst ‘Bemoeiziek’ mogelijke
kritiek op de in fragment 2 genoemde doelstellingen uit de kabinetsnota.
Gebruik niet meer dan 25 woorden.
