Eindexamen nederlands havo 2022, tijdvak 1

Op welke tegenstelling duidt het woord ‘Maar’ aan het begin van alinea 4? Het duidt op de tegenstelling tussen A doelloze vormen van spelen en doelgerichte vormen van spelen. B het vrijblijvende plezier van spelen en het doelgericht zijn van spelen. C observaties van spelen in de praktijk en kennis over spelen uit onderzoek. D vroegere opvattingen over spelen en de huidige opvatting over spelen. In alinea 4 spreekt Coen Simon over het belang van spelen. Een kritisch lezer zou in Simons redenering over het belang van spelen een paradox kunnen herkennen.

Welke paradox is dat? A Het nut van sport en spel schuilt vooral in het nutteloze en vrijblijvende ervan. B In een samenleving die draait om nut en productiviteit hebben we steeds vaker een adempauze nodig, maar die nemen we steeds minder. C Live action role-playing en spellen zoals voetbal zijn in essentie hetzelfde, maar het één wordt gek gevonden en het ander niet. D Sport en spel zijn niet alleen nuttig en productief, maar dienen ook een hoger doel. “Elke handwerkhobby krijgt tegenwoordig een Instagram-pagina. Elk dagboek wordt een blog.” (regels 79-81) Deze voorbeelden uit alinea 4 zijn uitingen van een verschijnsel.

Hoe is dit verband tussen alinea 4 en 5 het best te omschrijven? In alinea 5 wordt een element van de redenering van Coen Simon in alinea 4 A bekritiseerd. B benadrukt. C genuanceerd. D weerlegd. “En dat terwijl juist in dat vrijblijvende volgens experts het biologisch nut van spelen schuilt.” (regels 90-92) In het vervolg van alinea 5 toont Louk Vanderschuren dat biologisch nut aan. Daarbij maakt hij vooral gebruik van een bepaald type argumentatieschema.

In tekst 2 hebben meerdere personen meningen over spelen. Hieronder staan vier personen en vier meningen. personen Erik d’Aes Lara Aerts Coen Simon Louk Vanderschuren meningen 1 De ervaring met spelen maakt flexibeler. 2 Door spelen leer je de grenzen van je eigen kunnen op te rekken. 3 Spelen draait alleen om het vrijblijvende plezier van het spelen zelf. 4 Spelen moet leuk zijn om nuttige functies te kunnen vervullen.

Geef voor iedere persoon aan welke mening of meningen hij of zij heeft over spelen. Neem de namen van de personen over en noteer achter elke naam het nummer van de mening of de nummers van de meningen van die persoon. Let op: een persoon kan meerdere meningen hebben en een mening kan door meerdere personen aangehangen worden. Hieronder staan drie elementen die mogelijk deel uitmaken van de laatste alinea van tekst 2. onderdeel in laatste alinea wel niet 1 conclusie over de documentaire De Spelende Mens     2 conclusie over spelen     3 samenvatting van de tekst    

Welke zin verwoordt het best wat deze twee onderdelen zijn? A Enerzijds bevat de tekst achtergrondinformatie over spelende volwassenen, anderzijds wordt de documentaire De Spelende Mens besproken. B Enerzijds bevat de tekst verklaringen vanuit de biologie, anderzijds bevat de tekst argumenten uit de filosofie over spelende mensen. C Enerzijds gaat de tekst over live action role-playing , anderzijds gaat de tekst over spelen in het algemeen. D Enerzijds gaat de tekst over spelen bij dieren, anderzijds gaat de tekst over spelen bij mensen. Overkoepelende vragen bij tekst 1 (Fantaseren is overleven) en bij tekst 2 (Ga toch eens een weekendje spelen) Zowel in alinea 5 van tekst 1 als in alinea 8 van tekst 2 valt de term ‘proeftuin’. Tussen beide soorten proeftuinen is zowel een overeenkomst als een verschil te ontdekken.

Geef bij iedere bewering aan of die overeenstemt met de informatie in tekst 1 (fantaseren), tekst 2 (spelen) of tekst 1 én 2. Noteer het nummer van de bewering en noteer daarachter of die geldt voor tekst 1, tekst 2 of tekst 1 én 2. tekst 1 1 Spelen en/of fantaseren moet in eerste 2 instantie Spelen en/of leuk fantaseren zijn. kan nuttig zijn voor ons alledaagse leven. 3 Volwassenen en kinderen vullen spelen en/of fantaseren verschillend in. 4 Spelen en/of fantaseren staat in onze maatschappij onder druk.

Welke omschrijving verwoordt het best wat de functie is van de inleiding (alinea 1 en 2) ten opzichte van de rest van de tekst? In de inleiding wordt A de aanleiding beschreven voor het standpunt dat in het vervolg van de tekst wordt ingenomen en onderbouwd. B een bewering gedaan die in het vervolg van de tekst wordt ondersteund met argumenten en onderzoek. C een probleem vastgesteld dat in het vervolg van de tekst wordt uitgewerkt en verklaard. D een standpunt beschreven dat in het vervolg van de tekst wordt beargumenteerd en vanuit meerdere kanten wordt bekeken.

Vul dit schema in door de nummers 1 t/m 6 over te nemen en daarachter de letter van het bijbehorende informatie-element (a t/m g) te noteren. Let op! Er blijft één informatie-element over. 1 • 3 • 4 2 Kies uit de volgende informatie-elementen: a Duits en Frans verdwijnen als taal gesproken door Nederlanders. b Er zijn minder leraren, vertalers, lezers en cultuurdragers in deze talen. c Er zijn minder studenten in deze talen. d Exacte studies worden gepromoot. e Hoogopgeleid zijn is geen garantie meer voor beheersing van Duits en Frans. f Minder leerlingen kiezen voor Duits en/of Frans. g Scholen kiezen zelf of Frans en Duits examenvakken zijn op hun school. “Ze moeten wel, om te kunnen zeggen dat ze gymnasium doen.” (regels 44-45)

Geef van de drie groepen in de tabel aan wat die negatieve opmerkingen met betrekking tot taal inhouden. Noteer het nummer van elke groep en noteer daarachter steeds wat de negatieve opmerking inhoudt. Geef geen citaten.   groep negatieve opmerking 1 Nederlanders   2 Gymnasiumleerlingen   3 Beleidsmakers   “Maar dat gelijk krijgen ze [de manifestschrijvers] pas als de noodzaak zich aandient.” (regels 100-101)

Wanneer zouden de manifestschrijvers gelijk krijgen, volgens de tekst? De manifestschrijvers krijgen gelijk als A Frans en Duits het Engels voorbijstreven als taal van de meest invloedrijke landen en het Engels minder belangrijk wordt. B het Verenigd Koninkrijk niet langer lid is van de Europese Unie en er voor de handel dus geen noodzaak meer is om verplicht Engels te leren. C het Frans of het Duits de nieuwe voertaal binnen de Europese Unie wordt en het Engels minder belangrijk wordt voor de handel. D men eindelijk inziet dat het Engels een overschatte taal is en Europeanen meer belang hebben bij het Frans en het Duits. “Scholen: spring in dat gat in de markt.” (regels 108-109)

In welk opzicht is er sprake van een ‘gat in de markt’ voor de scholen? A Door de politieke ontwikkelingen zullen scholieren in de komende jaren juist Engels en Duits willen leren. B Er is grote vraag naar sprekers van het Duits, Frans en Engels omdat momenteel te weinig mensen deze talen goed beheersen. C In de toekomst zal er meer behoefte ontstaan aan sprekers van het Duits en Frans dan nu. D Scholen kunnen hun leerkrachten weer meer tijd geven om hun leerlingen te onderwijzen in het Frans en Duits. Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.