Eindexamen biologie vmbo bb 2003 tijdvak 2

bij dit examen

Meerkeuzevragen

- Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1).

- Geef verbeteringen aan volgens de voorbeelden 2 of 3.

naslag(1) B (2) X_B (3) B X_B

D D Tenzij anders vermeld, is er sprake van normale situaties en gezonde organismen.

opgave 2SUMO

In een artikel staat de volgende informatie:

Sumo is een oude Japanse vechtsport. Velen denken dat het alleen voor vette mannen is. Maar Sumo is niet alleen kracht uit botten en spieren. Je moet ook nadenken en je tegenstander in de gaten houden. Sumo-worstelaars worden verdeeld in drie groepen: lichtgewicht tot 85 kg middengewicht van 85 tot 115 kg zwaargewicht vanaf 115 kg

11p

In de informatie is een Sumo-worstelaar te zien.

Als we over een worstelaar praten, hebben we het dan over een cel, een weefsel of een

organisme?

A over een cel

B over een weefsel

C over een organisme

21p

Volgens de tekst zijn verschillende orgaanstelsels bij Sumo-worstelen van belang.

Geef deze orgaanstelsels in de tabel aan.

Zet een kruisje op de juiste plaats.

orgaanstelsel van belang bij Sumo geraamte spierstelsel voortplantingsstelsel zenuwstelsel

300030-652o

31p

De Sumo-worstelaar uit de afbeelding is een zwaargewicht.

Hoeveel kilogram weegt hij tenminste?

..........................................................................................................................................

opgave 3DEEL VAN HET LICHAAM

41p

In de afbeelding is een deel van het lichaam weergegeven.

Welke organen zijn hier te zien?

Geef dit met een kruisje in de tabel aan.

hart

heiligbeen

ruggenwervel

opgave 4PROBLEMEN MET HET GEBIT

51p

Sommige mensen hebben problemen met hun tandvlees.

Door bacteriën in de mond kan het tandvlees ontstoken raken.

Bepaalde bloeddeeltjes bestrijden deze bacteriën.

Welke bloeddeeltjes zijn betrokken bij het bestrijden van deze bacteriën?

A bloedplaatjes

B rode bloedcellen

C witte bloedcellen

61p

Om tandbederf tegen te gaan, wordt het gebit soms behandeld met fluor.

Welke functie heeft zo’n fluorbehandeling?

A de speekselproductie verhogen

B de voedselresten verteren

C het tandglazuur versterken

opgave 5BRINTA

Op een pak Brinta is de volgende tekst te lezen:

Brintavlokken, hét ontbijt uit de volle tarwekorrel, rijk aan voedingsvezel.

Voor iedereen die wel wat energie kan gebruiken.

71p

Van welke plant worden Brintavlokken gemaakt?

..........................................................................................................................................

81p

In bovenstaande afbeelding is de voedingswijzer weergegeven.

In welke groep van de voedingswijzer horen Brintavlokken thuis?

Gebruik informatie 1 van de bijlage.

A in groep 1

B in groep 2

C in groep 3

D in groep 4

91p

Marcel gebruikt voor zijn ontbijt een bord Brintapap.

Hij roert hiervoor 100 gram Brintavlokken in 200 gram warme melk.

Hoeveel energie kan hij uit dit ontbijt halen?

Gebruik informatie 1 en 2 van de bijlage.

A 200 kJ

B 1150 kJ

C 1157 kJ

D 1957 kJ

300030-652o

101p

Welke voedingsstof uit de 100 gram Brintavlokken levert Marcel het grootste deel van de

energie?

Gebruik informatie 1 en 3 van de bijlage.

A eiwit

B koolhydraat

C vet

111p

Brintavlokken bevatten veel voedingsvezels.

Wat is een belangrijke taak van voedingsvezels in de voeding?

A het leveren van bouwstoffen

B het stimuleren van de darmperistaltiek

C het verteren van voedsel

121p

Een deel van de voedingsstoffen uit het ontbijt van Marcel moet eerst worden verteerd.

Daarna kunnen deze stoffen in het bloed worden opgenomen.

Welke voedingsstoffen moeten worden verteerd voordat ze in het bloed worden

opgenomen?

A alleen eiwitten

B alleen koolhydraten

C alleen vetten

D zowel eiwitten, koolhydraten als vetten

131p

In welk deel van de darmen worden de meeste voedingsstoffen in het bloed

opgenomen?

..........................................................................................................................................

opgave 6LONGZIEKTE

Meneer De Vries heeft longemfyseem.

Bij deze ziekte gaan de wanden van de longblaasjes stuk.

Longblaasjes die stuk zijn, kunnen niet opnieuw aangroeien.

141p

Leg uit dat meneer De Vries door de longemfyseem moeilijk kan ademhalen.

Gebruik hierbij de bovenstaande informatie.

..........................................................................................................................................

151p

In de afbeelding is een deel van de longen weergegeven.

Welke letter geeft een longblaasje aan?

A letter P

B letter Q

C letter R

162p

Roken is een oorzaak voor het ontstaan van longemfyseem.

Noem twee andere ziekten die vaak het gevolg zijn van roken.

1.......................................................................................................................................

2.......................................................................................................................................

300030-652o

opgave 7EEN PROEF

Bij een proef worden twee vissen en een waterplant in een aquarium gedaan.

Regelmatig wordt de hoeveelheid koolstofdioxide in het water bepaald.

De resultaten zijn weergegeven in het onderstaande diagram.

1,1 ............ 1,0 0,9 0,8 0,7 0,6 0,5 0,4 0,3 0,2 0,1 0 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 tijd (dag)

171p

Wat moet op het stippellijntje bij de y-as van het diagram staan?

A hoeveelheid koolstofdioxide

B hoeveelheid licht

C hoeveelheid vissen en planten

300030-652o

opgave 8ALCOHOL

Uit onderzoek blijkt dat veel jongeren regelmatig alcohol gebruiken. In het onderstaande diagram is het percentage jongens en meisjes weergegeven dat de laatste vier weken een of meerdere keren alcohol heeft gedronken. 80 Legenda: % jongens en meisjes dat de laatste vier meisjes 70 weken alcohol jongens heeft gedronken 60 50 40 30 20 10 0 11 12 13 14 15 16 17 18 leeftijd

181p

Hoeveel procent van de meisjes van 13 jaar heeft de laatste vier weken alcohol

gedronken?

..........................................................................................................................................

191p

Op welke leeftijd is het percentage drinkende meisjes hoger dan het percentage

drinkende jongens?

..........................................................................................................................................

300030-652o

201p

In de afbeelding is schematisch de bloedsomloop weergegeven.

Met een pijl is aangegeven via welke weg de alcohol van de darm naar het hart gaat.

Hoe heet het bloedvat dat is aangegeven met letter P?

A aorta

B darmader

C longader

D onderste holle ader

211p

Waar in het lichaam wordt alcohol vooral afgebroken?

A in de hersenen

B in de lever

C in de maag

D in de nieren

221p

Soms kun je ruiken dat iemand alcohol gedronken heeft.

Dit gebeurt als alcohol het lichaam via bepaalde organen verlaat.

Welke organen worden hier bedoeld?

A de longen

B de nieren

C delen van de huid

opgave 9NIEREN

231p

In de afbeelding zijn schematisch enkele organen getekend.

Welke letter geeft een nier aan?

A letter P

B letter Q

C letter R

D letter S

241p

Als de nieren niet goed werken, kan een kunstnier soms hulp bieden.

Een kunstnier is een apparaat dat het bloed van een patiënt schoonspoelt.

Welke stoffen verwijdert een kunstnier uit het bloed?

A afvalstoffen

B voedingsstoffen

C zuurstof en stikstof

300030-652o

opgave 10SIKKELCEL-ANEMIE

251p

Sikkelcel-anemie is een ziekte waarbij rode bloedcellen een andere vorm hebben dan

normaal.

In de afbeelding zijn van gezond bloed drie verschillende bloeddeeltjes weergegeven.

Welk bloeddeeltje stelt een rode bloedcel voor?

A bloeddeeltje P

B bloeddeeltje Q

C bloeddeeltje R

261p

Door de veranderde vorm kunnen de rode bloedcellen hun taak minder goed doen.

Wat is dan het gevolg?

A een vermindering van de afweer

B een vermindering van het vervoer van voedingsstoffen

C een vermindering van het vervoer van zuurstof

300030-652o

opgave 11KUNST-GEWRICHT

271p

Meestal zijn gewrichten aan de binnenkant glad en daardoor soepel te bewegen.

Hoe komt dit?

A door het beenweefsel en het gewrichtssmeer

B door het beenweefsel en het kraakbeenweefsel

C door het gewrichtssmeer en het kraakbeenweefsel

281p

Als een gewricht aan de binnenkant minder glad is, beweegt het moeilijker.

Ook ontstaat er pijn aan het gewricht.

Soms wordt zo'n gewricht dan vervangen door een kunst-gewricht.

In de afbeelding is een röntgenfoto van een kunst-gewricht te zien.

Welk gewricht is hier weergegeven?

A een elleboog

B een heup

C een knie

300030-652o

opgave 12DE ACHTERPOOT VAN EEN HERT

291p

In de afbeelding is de achterpoot van een hert weergegeven.

Op welke plaats bevindt zich het kniegewricht?

A op plaats P

B op plaats Q

C op plaats R

302p

Onder andere met zijn achterpoten kan een hert zich bewegen.

Bewegen is een levenskenmerk.

Noem nog twee levenskenmerken.

1.......................................................................................................................................

2.......................................................................................................................................

300030-652o

opgave 13PLACENTA

In een boek staat de volgende informatie:

Soms groeit de placenta op een verkeerde plaats in de baarmoeder. Dit is hieronder weergegeven. Tijdens de zwangerschap neemt het gewicht van de placenta snel toe. zwangerschap gewicht placenta 10 weken 25 gram 24 weken 225 gram 40 weken 475 gram

311p

De geboorte van een kind met een 'verkeerde' placenta gaat moeilijk.

Leg dit met de bovenstaande informatie uit.

..........................................................................................................................................

321p

Noem een taak van de placenta.

..........................................................................................................................................

331p

Wat is de naam van deel P uit de afbeelding?

..........................................................................................................................................

300030-652o

341p

In de informatie is de groei van de placenta tijdens de zwangerschap weergegeven.

Zet deze gegevens uit in een staafdiagram.

500 gewicht placenta in gram 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0 10 24 40 weken weken weken

opgave 14BOTVERBINDINGEN

352p

In het skelet komen gewrichten, kraakbeenverbindingen en naadverbindingen voor.

De afbeelding geeft een deel van het skelet weer.

Welke verbinding bevindt zich op plaats P? En welke op plaats Q?

Geef het met een kruisje in de onderstaande tabel aan.

gewricht

kraakbeenverbinding

naadverbinding

300030-652o

opgave 15DE PINKSTERBLOEM

361p

De pinksterbloem is een plant die je soms in weilanden vindt.

Tijdens de bloei heeft deze plant paarse bloemen.

De pinksterbloem kan zich geslachtelijk en ongeslachtelijk voortplanten.

Met welk deel kan de pinksterbloem zich ongeslachtelijk voortplanten?

A met deel P

B met deel Q

C met deel R

300030-652o

opgave 16'STIJVE NEK'

→ Met welke botten is spier R aan de onderkant verbonden? Vul het schema in. Spier R is aan de onderkant verbonden met: ……………………en………………………

De spier is door middel van pezen verbonden met de botten. Kunnen pezen zich samentrekken? En kunnen spieren zich samentrekken? A alleen pezen kunnen zich samentrekken B alleen spieren kunnen zich samentrekken C zowel pezen als spieren kunnen zich samentrekken

Iemand met een stijve nek kan pijnstillers slikken. Zo wordt de pijn minder. In de afbeelding is een deel van een bijsluiter weergegeven. voor wie? Paracetamol behoort tot de groep van de pijnstillende en koortsverlagende middelen. Dit geneesmiddel is onder andere bestemd voor patiënten met: - hoofdpijn - koorts - kiespijn - spierpijn samenstelling De werkzame stof in deze tablet is paracetamol. Iedere tablet bevat 500 mg paracetamol. gebruik Kinderen van 6-9 jaar: een halve tablet van 500 mg; vier tot zes keer per dag. Kinderen van 9-12 jaar: een tablet van 500 mg; drie tot vier keer per dag. Kinderen van 12-15 jaar: een tablet van 500 mg; vier tot zes keer per dag. Volwassenen: een of twee tabletten van 500 mg per keer; maximaal zes tabletten per dag.