Eindexamen economie vmbo bb 2015, tijdvak 1

Timo haalt zijn informatie van het internet. Zijn vriend Jimmy heeft op een andere manier informatie gevonden over actieve jongerenvakanties. • Noem twee andere manieren waarop Jimmy informatie over jongerenvakanties kan vinden. 1 ............................................................................................................... 2 ...............................................................................................................

De jongens hebben de bijkomende kosten bekeken van het overnachten in een tent. Timo voelt het meest voor het huren van een vierpersoons tent voor hen samen, maar Jimmy heeft een voorkeur voor de huur van tweemaal een tweepersoons tent, ondanks het prijsverschil. • Bereken in hele euro’s het totale prijsverschil tussen de huur van twee 2-persoons tenten en van een 4-persoons tent. Noteer je berekening. .................................................................................................................. .................................................................................................................. .................................................................................................................. .................................................................................................................. ..................................................................................................................

Volgens Mike en Jordy moet er eerst maar eens een prioriteitenlijstje worden opgesteld, want voor de reis moeten er ook nog andere kosten worden betaald. Gegeven zijn de volgende stellingen: 1 Een prioriteitenlijst voor de jongens is een overzicht van alle te verwachten inkomsten, uitgaven, kosten en af te sluiten verzekeringen van de groep tijdens de vakantie. 2 Een prioriteitenlijst voor de jongens is een overzicht in volgorde van belangrijkheid van alle zaken die de groep wil kopen voor de vakantie. Welke bewering is juist? A Alleen 1 is juist. B Alleen 2 is juist. C Beide zijn juist. D Geen van beide is juist.

Mike ontdekt nog een voordelig alternatief. De 4 jongens willen een eigen tent meenemen. De kosten voor overnachting met een eigen tent bedragen dan € 369. Daarnaast moeten zij € 199 per persoon betalen voor deelname aan de activiteitenweek. Bovendien komen de jongens dan in aanmerking voor een extra korting van 15% voor scholieren tot en met 17 jaar op de totale groepsprijs! • Bereken in twee decimalen hoeveel de kosten per persoon bedragen. Noteer je berekening. .................................................................................................................. .................................................................................................................. .................................................................................................................. .................................................................................................................. .................................................................................................................. Tot slot komt de vraag: hoe komen we op de bestemming? Ze worden het eens over de volgende alternatieven met de bijbehorende geschatte reisduur en kosten per persoon:   reisduur kosten per persoon trein 12 uur € 69 vliegtuig 4 uur € 99

Mike zegt: “Ik wil het zo goedkoop mogelijk, dus moeten we met de trein.” Timo reageert: “De hogere kosten van het vliegen kan ik terugverdienen door de kortere reistijd.” Hoe kun je door een kortere reistijd de extra kosten terugverdienen? A Doordat je sneller op je bestemming bent, heb je langer vakantie. B Doordat je sneller op je bestemming bent, kun je daar meer uitgeven. C Door de kortere reistijd, kun je meer werken. D Door de kortere reistijd kun je meer uitgeven.

Mirko zucht: “Wij moeten volgend jaar examen doen en ik weet niet eens meer precies welke de andere 27 lidstaten zijn…” Tatjana heeft daar minder moeite mee en noemt enkele EU-lidstaten. In welk van de antwoorden zijn alle genoemde landen lid van de EU? A Albanië, Bulgarije, Malta en Finland. B België, Denemarken, Duitsland en Griekenland. C Cyprus, Ierland, Turkije, Zwitserland.

Kroatië heeft er ongeveer tien jaar over gedaan, om een EU-lidstaat te worden. “Je zou denken dat het EU-lidmaatschap wel veel voordelen moet bieden,” veronderstelt Tatjana. Gegeven zijn twee stellingen over de EU. • Geef bij elke stelling aan of deze juist is of onjuist. Vrij verkeer van kapitaal: banken kunnen zich in elke lidstaat vestigen. (Export)subsidies van de EU maken producten uit de EU goedkoper op de wereldmarkt.

“Als een land lid is van de EU dan moet het toch ook betalen voor het lidmaatschap? Ik lees hier in een artikel dat elk EU-land 0,73% van het nationaal inkomen moet bijdragen aan het EU-budget. Kan Kroatië dat wel betalen?”, vraagt Tatjana zich hardop af. Mirko gaat even rekenen. Het nationaal inkomen van Kroatië bedroeg € 62 miljard in 2013. • Laat met een berekening zien hoeveel Kroatië zal moeten bijdragen aan het EU-budget. Noteer je berekening in hele euro’s. .................................................................................................................. .................................................................................................................. .................................................................................................................. ..................................................................................................................

Kroatië wil in 2015 de euro invoeren. Welke invloed heeft het voeren van de euro als gemeenschappelijke munt binnen de Europese Monetaire Unie (EMU) op de toeristen? • Kies in de zinnen de juiste woorden. Doe het zo: schrijf achter de nummers 1, 2 en 3 het woord dat je kiest. De toeristen kunnen de prijzen (1)… goed/niet goed… met elkaar vergelijken. De concurrentie in de eurolanden wordt daardoor gestimuleerd. Dat is uiteindelijk financieel (2) …voordelig/nadelig… voor de toeristen. De toeristen uit deze landen hebben (3) … veel/geen… last van wisselkoersverliezen. (1) ............................................................................................................. (2) ............................................................................................................. (3) .............................................................................................................

Mirko en Tatjana en hun vader nemen plaats op een zonnig terrasje. “Reken er maar vast op dat jij voor een Nederlands biertje en een krant uit Nederland hier in Kroatië wel wat meer zult moeten betalen dan in Nederland”, zegt Tatjana tegen haar vader. Waardoor worden importgoederen duurder? A De exporteur ontvangt van de overheid subsidie en verrekent dit met de prijs. B De exporteur heeft een voordeel met de wisselkoers en berekent dit door in de prijs. C De importeur berekent de extra gemaakte kosten door in de eindprijs. D De importeur ontvangt van de overheid subsidie en verrekent dit met de prijs.

De vader van Mirko bekijkt het prijsverschil tussen een biertje in Nederland en een biertje in Kroatië. Gegeven zijn de volgende prijzen en btw-percentages.   btw consumentenprijs btw bedrag Nederland 21% € 3,00 € 0,52 Kroatië 25% € 1,80 € • Bereken in twee decimalen hoeveel de btw bedraagt op een biertje in Kroatië. Noteer je berekening. .................................................................................................................. .................................................................................................................. .................................................................................................................. .................................................................................................................. .................................................................................................................. ..................................................................................................................

Vader zegt: “Nu Kroatië EU-lid is geworden, worden er geen invoerrechten meer op producten uit de EU geheven. Dit zal ook gevolgen hebben voor de Nederlandse export.” Wat is waarschijnlijk het gevolg voor de export uit Nederland wanneer de invoerrechten tussen Nederland en Kroatië worden afgeschaft? A De Nederlandse export naar Kroatië zal waarschijnlijk afnemen. B De Nederlandse export naar Kroatië zal waarschijnlijk gelijk blijven. C De Nederlandse export naar Kroatië zal waarschijnlijk toenemen.

Klaas heeft op school al eerder wat geleerd over de taken en werkzaamheden van consumentenorganisaties, zoals het doen van vergelijkende warenonderzoeken. • Geef aan waarom een consumentenorganisatie dé aangewezen instantie is voor het doen van een vergelijkend warenonderzoek. .................................................................................................................. .................................................................................................................. .................................................................................................................. ..................................................................................................................

Klaas bekijkt de consumentengids. Zijn aandacht wordt getrokken door een vergelijkend warenonderzoek over pindakaas. Gegeven zijn twee beweringen: 1 Een vergelijkend warenonderzoek is een onderzoek waarbij soortgelijke producten van verschillende merken met elkaar worden vergeleken. 2 Een vergelijkend warenonderzoek is een onderzoek waarbij verschillende soorten producten en merken met elkaar worden vergeleken. Welk antwoord met betrekking tot de beweringen is juist? A Alleen 1 is juist. B Alleen 2 is juist. C Beide zijn juist. D Geen van beide is juist.

Test pindakaas n % a m n d a ’ s i g r ) p i e i d p e 0 0 a m i d r h t y 1 g r h e a a e n e r d ( e l r b k o r d k p u v e e e a a o M e r P r ij s I n h o H o e S m S m T e s t 1 Olé € 0,50 350 85 ++ 8,1 2 Olé Creamy € 0,63 350 74 ++ ++ 8,0 3 Dolce Vita € 0,30 500 84 + ++ 7,8 4 Jolly € 0,41 350 85 + 7,8 5 Arizona € 0,43 350 76 + ++ 7,8 6 Olé Light € 0,56 350 77 a + 7,5 7 Jolly Euro € 0,22 500 51 ++ + 7,4 8 Uni Pinda € 0,30 500 83 + 7,2 ++ zeer goed + goed redelijk - matig beste uit de test beste koop

Klaas bekijkt de pindakaas-test. Het valt meteen op dat de nummer 1(Olé) als beste uit de test komt, maar dat pindakaas nummer 3 (Dolce Vita) toch als beste koop wordt aanbevolen. Klaas begrijpt er niks van. • Leg uit waarom de ‘beste uit de test’ niet de ‘beste koop’ is. .................................................................................................................. .................................................................................................................. .................................................................................................................. ..................................................................................................................

Klaas raakt in discussie met zijn vader over het testresultaat. Klaas is het niet eens met de aanbeveling. Klaas ziet namelijk dat pindakaas nummer 8 (Uni Pinda) even veel kost als “beste koop” pindakaas nummer 3 (Dolce Vita). De Uni Pinda wordt echter niet aanbevolen. • Noem twee resultaten uit de test, waardoor de pindakaas van Uni Pinda vergeleken met de Dolce Vita mogelijk niet als “beste koop” wordt aanbevolen. 1 ............................................................................................................... 2 ...............................................................................................................

De moeder van Klaas koopt ook wel eens pindakaas bij de supermarkt. • Bereken in twee decimalen wat het duurste potje pindakaas uit deze test kost. (Noteer het merk en de berekening) .................................................................................................................. .................................................................................................................. .................................................................................................................. .................................................................................................................. ..................................................................................................................

De supermarkt besluit om op basis van de pindakaas-test een verkoopactie te starten, waarbij onderdelen uit de marketingmix worden gebruikt. • Geef van elk van de volgende stellingen aan of deze juist is of onjuist. De supermarkt laat 2.000 folders huis-aan-huis bezorgen. Dit is een vorm van plaatsbeleid. Voor de deur van de supermarkt kan het publiek pindasoep proeven. Dit is een vorm van promotiebeleid. De supermarkt neemt voor het eerst de ‘beste koop’ op in haar assortiment. Dit is een vorm van productbeleid.

Leon verricht sinds kort vrijwilligerswerk voor de Stichting Lalibela. Hij heeft op school geleerd welke kenmerken een ontwikkelingsland als Ethiopië heeft. • Geef van elk van de volgende kenmerken aan of dit wel of niet hoort bij een ontwikkelingsland. goede ondervoeding infrastructuur laag nationaal inkomen per persoon

Batheba, een jonge man uit Lalibela, wil graan gaan verbouwen. Leon mag namens Stichting Lalibela aan Batheba een microkrediet verstrekken. Een microkrediet is een kleine lening aan ondernemende mensen met een laag inkomen. De grootte van een microkrediet ligt meestal tussen de €20 en €1.000. De lening wordt gebruikt om kleine bedrijfjes op te starten of een zetje in de goede richting te geven. Gegeven zijn twee stellingen. • Geef bij elke stelling aan of deze juist is of onjuist. Als Batheba zijn benodigde materialen in Nederland moet inkopen is er sprake van gebonden hulp. Als Batheba een microkrediet ontvangt moet hij dat ook terugbetalen.

Batheba leent (omgerekend in euro’s) € 750 van Stichting Lalibela. • Bereken hoeveel rente Batheba in euro’s per jaar bespaart door het krediet van Lalibela te nemen en niet tegen 20% te lenen. Schrijf je berekening op. .................................................................................................................. .................................................................................................................. ..................................................................................................................

De winst die Batheba gemaakt heeft, gebruikt hij om personeel aan te nemen. Hij helpt hiermee ook de economie van Ethiopië op gang. Als meer bedrijven meer personeel aannemen, heeft dit effect op de werkgelegenheid. Dit gaat in verschillende stappen, die hieronder genoemd zijn. 1 Er wordt meer personeel aangenomen. 2 De bestedingen nemen toe. 3 De productie moet toenemen. 4 Er zijn meer mensen met een inkomen. 5 Er ontstaat meer werkgelegenheid. • Zet de stappen in de juiste volgorde. De stappen 1 en 5 zijn al ingevuld. 1 → … → … → … → 5 Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.