Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo bb 2008, tijdvak 2

Bekijk onderstaande afbeelding uit een stripboek over de Nederlandse geschiedenis. Punt één: de leden van de Tweede Kamer der Staten-Generaal worden door het volk gekozen, het volk kiest ook de leden der Provinciale staten en gemeenteraden In welke grondwet werden rechtstreekse verkiezingen voor de Tweede Kamer voor het eerst mogelijk gemaakt? A in de Grondwet van 1815 B in de Grondwet van 1848 C in de Grondwet van 1917

Bekijk onderstaande afbeelding van minister-president Thorbecke. Waarom was Thorbecke een belangrijke politicus? A Hij maakte een grondwet die de koning meer macht gaf. B Hij maakte een grondwet die de koning minder macht gaf. C Hij zorgde voor de afschaffing van de kinderarbeid. D Hij zorgde voor de invoering van het algemeen kiesrecht.

Een brief van Aletta Jacobs (1871). Dit is een gedeelte uit een brief van Aletta Jacobs. Zij vraagt aan de minister van Binnenlandse Zaken of zij mag studeren aan de Rijksuniversiteit van Groningen. Vier uitspraken over Aletta Jacobs: 1 Aletta Jacobs had toestemming van de minister nodig, omdat vrouwen niet mochten studeren. 2 Aletta Jacobs kreeg geen toestemming van de minister om te studeren en bleef de rest van haar leven huisvrouw. 3 Aletta Jacobs mocht gaan studeren en werd daarna de eerste vrouwelijke huisarts. 4 Aletta Jacobs was een uitzondering, want de meeste vrouwen waren niet slim genoeg om te studeren. → Welke twee uitspraken zijn juist?

Bekijk onderstaande afbeelding van een Nederlandse politicus (rond 1910). Van de politicus op de afbeelding is het volgende bekend: − Hij is advocaat geweest in Leeuwarden. − Hij heeft samen met anderen een arbeiderspartij opgericht, de SDAP (Sociaal-Democratische Arbeiders Partij). − Hij is lid geweest van de Tweede Kamer. − Hij riep in 1918 de arbeiders op de macht over te nemen in Nederland. Wie was deze politicus? A Domela Nieuwenhuis B Drees C Thorbecke D Troelstra

Koningin toespraken De koningin had iets gedaan wat niet mocht. Wat had koningin Juliana niet mogen doen? A Haar toespraken door anderen laten schrijven. B Haar toespraken houden zonder toestemming van de ministers. C Haar toespraken in het openbaar houden. D Teksten van ministers gebruiken in haar toespraken.

Bekijk onderstaande afbeelding. Koningin Juliana ontvangt het kabinet Van Agt (1977). Waarom gaan de ministers aan het begin van hun regeerperiode op bezoek bij de koningin? A De koningin benoemt de ministers van een nieuw kabinet. B De koningin krijgt van de ministers te horen wat zij moet doen. C De koningin verdeelt de ministers over de ministeries. D De koningin vertelt elke minister wat hij/zij moet doen.

Protestmars van scholieren en leraren tegen het beleid van minister Rita Verdonk (2006). In Nederland mag je protestmarsen houden tegen het beleid van ministers. Welk grondrecht hoort bij het houden van een protestmars? A het recht op onderwijs B het recht tot betoging C vrijheid van drukpers D vrijheid van godsdienst

Hieronder staan zes uitspraken over de staatsinrichting van Nederland: 1 De RKSP was een partij die opkwam voor de gereformeerde arbeiders. 2 De Tweede Kamer telt twee keer zo veel leden als de Eerste Kamer. 3 Een rechter hoeft zich niet aan de wet te houden als hij die wet oneerlijk vindt. 4 Het kabinet moet de koningin toestemming vragen voor belastingverhoging. 5 Vrijheid van godsdienst staat in de Nederlandse grondwet. 6 Vrouwen mogen volgens de wet slechter betaald worden als ze hetzelfde werk doen als mannen. → Welke twee uitspraken zijn juist?

Bekijk onderstaande verkiezingsposters (2006). Vier uitspraken over Tweede Kamerverkiezingen: 1 Bij verkiezingen voor de Tweede Kamer stem je op een persoon. 2 Een partij die wil regeren moet minstens de helft van de stemmen krijgen. 3 Om te mogen stemmen, moet je 21 jaar of ouder zijn. 4 Na hooguit vier jaar wordt weer een nieuwe Tweede Kamer gekozen. → Welke twee uitspraken zijn juist?

Nederland is een rechtsstaat. Dat betekent onder andere dat de burgers worden beschermd tegen de overheid als die overheid zich niet aan de wet houdt. Hieronder staan vier uitspraken over de Nederlandse rechtsstaat: 1 Rechters in Nederland moeten verdachten straffen als de overheid dat wil. 2 In Nederland mag je alleen discrimineren als de overheid toestemming geeft. 3 Ministers, kamerleden en ambtenaren moeten zich aan de wetten houden. 4 Wie kritiek heeft op de regering hoeft niet bang te zijn dat hij/zij daarvoor wordt gestraft. → Welke twee uitspraken zijn juist?

Lees onderstaande tekst. Kan deze situatie zich in Nederland voordoen? A Ja, want een rechter moet doen wat de minister van Justitie zegt. B Ja, want voor een burgemeester gelden andere wetten dan voor een buschauffeur. C Nee, want de rechters zijn onafhankelijk. D Nee, want een burgemeester mag niet door de politie worden aangehouden.

Hieronder staan vier beweringen over de gang van zaken tijdens een Nederlandse rechtszaak: 1 De advocaat probeert de schuld van de verdachte te bewijzen. 2 De jury geeft aan welke straf iemand verdient. 3 De officier van justitie eist een straf voor de verdachte. 4 De rechter bepaalt of een verdachte schuldig of onschuldig is. → Welke twee beweringen zijn juist?

Twee uitspraken uit de tijd van de Eerste Wereldoorlog: In elke uitspraak staat een oorzaak van de Eerste Wereldoorlog. Welk woord moet op de stippellijn bij uitspraak 1 worden ingevuld en welk woord bij uitspraak 2? A In uitspraak 1 economische crisis; in uitspraak 2 militarisme. B In uitspraak 1 economische crisis; in uitspraak 2 terrorisme. C In uitspraak 1 nationalisme; in uitspraak 2 militarisme. D In uitspraak 1 nationalisme; in uitspraak 2 terrorisme.

Bekijk onderstaande afbeelding. In 1914 was in alle oorlogvoerende landen het enthousiasme voor de oorlog erg groot. Veel mannen meldden zich vrijwillig bij het leger. Waarom meldden de mannen zich vrijwillig? A Er was in alle landen grote angst om overwonnen te worden door de vijand. B Veel mensen verwachtten dat de oorlog kort zou duren en succesvol zou verlopen. C Veel mensen waren bang dat de Verenigde Staten zich met de oorlog zouden gaan bemoeien.

Belgische vluchtelingen zongen in 1914: In de laatste regel wordt gevraagd of Nederland vluchtelingen wil opnemen. Hoe reageerde Nederland op dit verzoek? A De vluchtelingen moesten direct doorreizen naar de Verenigde Staten of Duitsland. B De vluchtelingen werden bij de grens tegengehouden en direct teruggestuurd. C De vluchtelingen werden in vluchtelingenkampen opgevangen.

Nederlandse en Duitse militairen aan de Duits-Nederlandse grens (jaarwisseling 1914-1915). Waarom vochten deze militairen niet met elkaar? A Omdat de Eerste Wereldoorlog nog moest beginnen. B Omdat Duitsland en Nederland bondgenoten waren. C Omdat Nederland neutraal was. D Omdat op feestdagen niet gevochten werd.

Hieronder staan vier uitspraken over Duitsland in de periode 1918-1939: 1 Na de Eerste Wereldoorlog moest Duitsland gebied afstaan aan Frankrijk. 2 De Republiek van Weimar was een dictatuur. 3 Hitler trok zich niets aan van de Vrede van Versailles. 4 De economische crisis van 1929 werd veroorzaakt door Duitsland. → Welke twee uitspraken zijn juist?

In mei 1940 brak in Nederland de oorlog uit. Hieronder staan vier uitspraken over de meidagen in 1940: 1 De koningin en de ministers vluchtten in 1940 naar Engeland. 2 Het Nederlandse leger kon het Duitse leger niet tegenhouden. 3 De Verenigde Staten stuurden een groot leger naar Nederland. 4 Het Duitse leger bezette in mei 1940 Nederland na een wekenlange strijd. → Welke twee uitspraken zijn juist?

Oprukkende Duitse militairen in 1940. Welke omschrijving past bij het begrip ‘Blitzkrieg’? A Er ontstaat een oorlog na een lange voorbereiding. B Er ontstaat een oorlog zonder dat iemand het zag aankomen. C Het na een korte, hevige strijd verslaan van een land. D Het na een lange, hevige strijd verslaan van een land.

Lees onderstaand verslag uit Nagasaki en bekijk de foto van een bijzonder bombardement (1945): Welke gebeurtenis wordt in dit verslag beschreven en is op de foto te zien? A De aanval van Japan op Pearl Harbor. B De ontploffing van een atoombom gegooid door de Verenigde Staten. C De ontploffing van een opslagplaats voor munitie. D Een aanval met gifgas van soldaten uit de Verenigde Staten.

Bekijk onderstaande afbeelding. Met……………..……wordt bedoeld dat er tussen twee landen heel veel spanning is. Ze hebben wel ruzie, maar het komt nog net niet tot vechten. En als ze toch geweld gebruiken doen ze het niet direct, maar via kleinere landjes zoals in dit geval Korea Wat hoort op de stippellijn te staan? A invloedssferen B Koude Oorlog C Marshallplan D vrije verkiezingen

Een spotprent over Berlijn (direct na de Tweede Wereldoorlog). Op de spotprent staan de ministers van de Sovjetunie, Engeland, Verenigde Staten en Frankrijk. Door welke gebeurtenis direct na de Tweede Wereldoorlog werden de grote landen ziek van Berlijn? A De bouw van de Berlijnse Muur door de Verenigde Staten. B De val van de Berlijnse Muur na een opstand in West-Berlijn. C De verdeling van Berlijn door de geallieerden. D De verovering van Berlijn door de Verenigde Staten.

Bekijk onderstaande afbeelding. Oost-Duitse soldaten houden de wacht bij de bouw van de Berlijnse Muur (1961). Waarom hielden deze soldaten de wacht tijdens de bouw van de Muur? A De Amerikanen wilden helpen bij het bouwen van de Muur. B De Russen wilden niet dat deze muur werd gebouwd. C Inwoners van Oost-Duitsland wilden vluchten naar West-Duitsland. D Inwoners van West-Duitsland wilden vluchten naar Oost-Duitsland.

Na de val van de Berlijnse Muur kwam er een einde aan de Koude Oorlog. Hieronder staan vier uitspraken over het einde van de Koude Oorlog: 1 Bij de val van de Berlijnse Muur werd weinig geweld gebruikt. 2 De Sovjetunie viel uit elkaar in verschillende landen. 3 In 1990 was Chroestsjov leider van de Sovjetunie. 4 In alle Oost-Europese landen bleef de communistische partij de baas. → Welke twee uitspraken zijn juist?

Een oude Amerikaanse legerpost. Vertaling: controlepost van het Amerikaanse leger Jaarlijks komen veel toeristen naar deze vroegere legerpost kijken. Waarom doen ze dat? A Omdat deze plek een herinnering is aan de Februaristaking. B Omdat deze plek een herinnering is aan de Holocaust. C Omdat op deze plek de grens was tussen Oost- en West-Berlijn. D Omdat op deze plek tijdens de Koude Oorlog is gevochten.

Sinds 2001 voert een aantal landen een strijd tegen het terrorisme. Nederland doet ook mee aan deze strijd. Dit heeft gevolgen voor de veiligheid van Nederland. → Is Nederland door mee te doen aan de strijd tegen het terrorisme volgens jou veiliger of onveiliger geworden? Geef een politiek argument (dus geen emotioneel argument!).

De politie heeft sinds 2001 steeds meer mogelijkheden om mensen te fouilleren, af te luisteren en op te pakken. Wat is één van de redenen om de politie meer bevoegdheden te geven? A In Nederland kan misschien een terroristische aanslag gepleegd worden. B Spionnen uit de Verenigde Staten moeten worden opgepakt. C Veel vroegere communistische leiders zijn naar Nederland gevlucht. Let op: de laatste vraag van dit examen staat op de volgende pagina.

Drie Nederlandse koninginnen: → Zet de foto’s in de juiste tijdvolgorde, van vroeger naar later. Eerst ….., dan ….. en ten slotte ….. (vul nummers in). Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.