Eindexamen maatschappijkunde vmbo bb 2008, tijdvak 1 (maatschappijleer 2)

Op grond waarvan heeft de rechter de PNVD uit tekst 2 niet verboden? A Er is vrijheid tot het oprichten van een politieke partij. B Er is vrijheid van godsdienst, dus pedofilie mag dan ook. C Pedofilie is wettelijk niet verboden, de PNVD dus ook niet. tabel 1 Uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen van de gemeente Staphorst 2006: Partij Stemmen in % Zetels SGP 31,4 6 ChristenUnie 25,3 4 CDA 17,1 3 Gemeentebelangen/VVD 13,7 2 PvdA 12,5 2 Opkomst 84,8 17 bron: www.wikipedia.org

In klas 4B wordt door de docent tijdens de maatschappijleerles uitgelegd hoe beslissingen in Nederland tot stand komen. Er worden regelmatig vragen gesteld, want het blijkt best moeilijk te zijn. Aan het einde van de les krijgen de leerlingen als huiswerk op een samenvatting te schrijven over de les. De les daarop leest de docent drie samenvattingen voor: De samenvattingen: Wie heeft de juiste samenvatting geschreven? A Jantien B Nilini C Petra

Er zijn verschillende manieren om te proberen de politiek te beïnvloeden. Op Curaçao deed men dat tegen het toenemende geweld. De politiek moet daar iets aan doen. Welke manier van beïnvloeding herken je in foto 1 en tekst 3? A het benaderen van individuele politici B het voeren van een openlijke actie C lobbyen

Op foto 2 zie je het Europees Parlement dat voor een zitting bijeen is in Brussel. Wie kiezen de leden van het Europees Parlement? A de burgers van de aangesloten landen B de regeringen van de aangesloten landen C de regeringsleiders van de aangesloten landen tekst 4 naar: De Telegraaf van 25 augustus 2006

Er zijn tal van problemen in de maatschappij van vandaag. → Geef één argument waarom je in tekst 4 niet met een politiek probleem te maken hebt. Doe het zo: Er is geen sprake van een politiek probleem, want ............................................... ............................................................................................................................ ............................................................................................................................

tabel 2   CDA PvdA VVD SP GroenLinks D66 ChristenUnie alleenverdieners tweeverdieners alleenstaanden werkenden uitkeringsgerechtigden 65-plus 0 0,25 0,25 0,25 0,25 0,25 0 0,5 0,25 0,25 0,25 0,25 -0,25 0,5 0,25 0,25 -0,25 0,5 0,75 1,0 0,75 1,0 1,0 0,5 0 1,5 1,0 1,75 0,75 0,25 -0,75 0,75 0,5 0,25 0,25 0,25 0,25 0,25 0 0 0 0,25 Negatief effect (gaat erop achteruit) bron: CPB van 28 oktober 2006

Het Centraal Plan Bureau heeft de verkiezingsprogramma’s van alle partijen bekeken en de resultaten daarvan zie je terug in tabel 2. Zelf mag je nog niet stemmen, maar je oudere broer wel. Helaas heeft hij geen werk en hij is afhankelijk van een uitkering. Hij vraagt jou om advies. Op welke partij kan jouw oudere broer het beste stemmen als je kijkt naar zijn inkomen? A CDA B GroenLinks C SP D VVD

In de klas wordt tabel 2 goed doorgenomen. Een aantal opmerkingen staat hieronder. Karima zegt: “Tweeverdieners zijn het beste af bij de PvdA.” Mieke zegt: “Als 65-plusser kun je het beste op het CDA stemmen.” Peter zegt: “Bij de ChristenUnie gaan de mensen er het minste op vooruit.” Wie heeft er gelijk? A Karima B Mieke C Peter

Vind je dat het bestrijden van wespen, zie tekst 6, wel of niet een taak van de overheid moet zijn? Doe het zo: Ja, ik vind het wel een taak van de overheid, want ............................................... ............................................................................................................................ of Nee, ik vind het geen taak van de overheid, want ................................................ ............................................................................................................................

Het Nederlandse leger is in Afghanistan om de Taliban te bestrijden, maar vooral om de bevolking te helpen het land weer op te bouwen. Wie of wat bepaalt uiteindelijk of het Nederlandse leger wordt ingezet in Afghanistan? A de minister van Defensie B de Raad van Europa C de stafchef van de Nederlandse Krijgsmacht D de Tweede Kamer

Wat is het uiteindelijke doel van de mensen of organisaties die een petitie indienen? A Zij willen de Voorzitter van de Tweede Kamer vragen een besluit terug te draaien. B Zij willen invloed uitoefenen op het politieke besluitvormingsproces. C Zij willen proberen via de Koningin de Tweede Kamer een besluit te laten nemen.

De overheid heeft extra geld ter beschikking gesteld om de veiligheid op straat te vergroten. (zie tabel 4) Heeft dit beleid het gewenste effect gehad? A Ja, want in tabel 5 zie je vanaf 2003 een daling optreden. B Ja, want in tabel 5 zie je al vanaf 1997 overal een daling optreden. C Nee, want de overlast is bij alle vier de punten nog steeds ernstig. D Nee, want in de beginjaren komt in tabel 5 nog een stijging voor.

Het aantal mensen dat in Nederland tot een gevangenisstraf wordt veroordeeld is sterk toegenomen. (zie tabel 6) Het veroordelen tot een gevangenisstraf heeft verschillende redenen. Welke van onderstaande redenen om mensen in de gevangenis te stoppen is niet juist? A Het beveiligen van de maatschappij tegen criminelen. B Het schadeloos stellen van de slachtoffers. C Vergelding voor de gedane misdaad.

Zoals je in tekst 10 kunt lezen komt crimineel gedrag bij jongeren op grote schaal voor. Toch ontwikkelen zij zich lang niet allemaal tot grote criminelen. Criminaliteit neemt op latere leeftijd juist belangrijk af. Wat is de belangrijkste reden dat crimineel gedrag op latere leeftijd afneemt? A De school gaat een steeds grotere plaats innemen in hun leven. B Het krijgen van meer verantwoordelijkheid, bijvoorbeeld voor een gezin. C Vriendengroepen worden steeds belangrijker. tekst 11 bron: de Volkskrant van 29 november 2006 Lees tekst 11.

Moord komt onder criminelen regelmatig voor. Veel mensen vinden het eigenlijk wel best: "opgeruimd staat netjes". Toch moeten de daders van deze moorden opgespoord en bestraft worden. Waarom moet dit soort delicten ook bestraft worden? A De rechtsstaat wordt bedreigd, er is gevaar voor eigen rechter spelen. B Er zijn veel kosten door particuliere beveiligingsbedrijven. C Verzekeringsbedrijven gaan anders hogere premies rekenen.

tekst 12 Fietslampje aan jas is verboden AMSTERDAM - Fietsers die de populaire losse fietslampjes aan een jas of een tas bevestigen riskeren een boete van 20 euro, omdat ze volgens een woordvoerder van het ministerie voor verwarring zorgen in het verkeer. Ook de knipperfunctie van deze zogeheten led-lichten is verboden. Jarenlang worstelden fietsers met het probleem dat er geen duurzame fietsverlichting bestaat. Uiteindelijk heeft heel Nederland het draagbare lampje ontdekt en is iedere fietser weer zichtbaar. Daar wil de overheid dus weer een eind aan maken, want WET is WET! En daarin staat dat fietsverlichting aan de fiets vast hoort te zitten. naar: De Telegraaf van 16 januari 2007

tekst 13 Reactie op een chatsite over Gothics MorbidAngelFemale schreef al over het feit dat niet alle Gothics persé depressief zijn. En dat is ook zo. Veel mensen noemen mij ook Gothic (ik word vooral op straat nageroepen door van die idioten die denken dat ze dan cool zijn), maar ik zie mezelf niet zo. Ik kleed me zo, de make-up, luister de muziek, doe aan wicca, maar ook alleen maar omdat ik me daar goed bij voel. De normen van Gothics zijn echt niet zo dwingend als je misschien wel denkt. bron: www.mephistobcn.com

In tekst 13 lees je dat Gothics eigen normen hebben. Er wordt vaak een onderscheid gemaakt tussen geschreven en ongeschreven regels. → Vallen de normen van de Gothics onder de geschreven of onder de ongeschreven regels? Doe het zo: De normen van de Gothics vallen onder de .......................................... regels, want ................................................................................................................ ........................................................................................................................

Klas 4B krijgt een toets over de rechtspraak in Nederland. Gerard, Jannie, Miranda en Sheila overhoren elkaar nog even, maar niet iedereen kent de stof even goed. 1 Gerard zegt: de kantonrechter straft steeds zwaarder; vorige week werd iemand tot vier jaar gevangenisstraf veroordeeld. 2 Jannie zegt: bij een uitspraak van de rechtbank is hoger beroep niet meer mogelijk. 3 Miranda zegt: het Gerechtshof behandelt alleen maar zaken in hoger beroep. 4 Sheila zegt: het is maar niks, dat bij het Gerechtshof maar één rechter alles mag beslissen Wie van de vier leerlingen kent de stof goed? A Gerard B Jannie C Miranda D Sheila

Het Nederlandse opsporingsbeleid heeft voor bepaalde vormen van criminaliteit speciale aandacht. In tekst 14 wordt hier ook over gesproken. Welke vorm van criminaliteit moet volgens Harm Brouwer keihard worden aangepakt? A computercriminaliteit B de internationaal georganiseerde misdaad C de witteboordencriminaliteit D vormen van zinloos geweld

Tekst 15 is afkomstig uit een groots opgezet onderzoek onder de jeugd, maar niet alles wat in de tekst staat klopt. Welk gedeelte uit de tekst klopt niet met de feiten? A Hieronder vallen ook tamelijk veel jongeren die de school voortijdig hebben verlaten. B Jongeren in grote steden maken zich vaker schuldig aan een delict dan leeftijdsgenoten die in minder stedelijke gebieden wonen. C Meisjes begaan vaker een delict dan jongens. Naarmate de ernst van het delict toeneemt, stijgt ook het percentage meisjes dat er zich schuldig aan maakt.

Het smokkelen en gebruik van marihuana wordt overal ter wereld anders bestraft. In Singapore kun je ter dood worden veroordeeld, in Nederland wordt het smokkelen meestal wel bestraft, maar het gebruik niet. In de loop der tijd is dit beleid ontstaan. Men zegt ook wel dat het Nederlandse drugsbeleid tijd- en plaatsgebonden is. → Leg uit wat dit betekent. Doe het zo: Het Nederlandse drugsbeleid is tijdgebonden, omdat ......................................................................................... ........................................................................................................................ en plaatsgebonden, omdat ................................................................................ ........................................................................................................................

Ook in België wil men proberen agressiviteit in het openbaar vervoer tegen te gaan. In het geval van cartoon 4 is dat in de bus. Wat voor soort beleid is het plaatsen van camera’s om agressief gedrag tegen te gaan? A een lik-op-stuk-beleid B een preventief beleid C een repressief beleid tekst 18 naar: De Telegraaf van 11 januari 2007

Wordt dierenmishandeling volgens de wet gezien als een overtreding of als een misdrijf? Doe het zo: Dierenmishandeling is volgens de wet een .......................................................... want .................................................................................................................... ............................................................................................................................

Tekst 20 komt van een internetsite van de politie. Je ziet dat de politie probeert crimineel gedrag onder jongeren tegen te gaan. Inmiddels is er veel onderzoek gedaan waarom vooral jongens in deze leeftijdsgroep crimineel gedrag vertonen. Welke verklaring van het verschil in crimineel gedrag tussen jongens en meisjes is juist? A Jongens en meisjes worden verschillend opgevoed. B Jongens hebben een grotere vriendenkring dan meisjes. C Jongens hebben meer geld te besteden dan meisjes. D Jongens hechten een grotere waarde aan hun opleiding. tekst 21 bron: De Beiler Courant van 16 januari 2007 Lees tekst 21.

Eind januari 2007 kwam de gemeente Den Haag met tabel 7 naar buiten. Den Haag is de derde grootste stad van Nederland. Ook werden er landelijke cijfers bekend gemaakt die in vele kranten werden gepubliceerd. Bekijk tabel 7 en lees tekst 22. Komt de tabel overeen met tekst 22? A Ja, want in Den Haag is in 2004 de criminaliteit afgenomen en dat zie je ook in de tabel. B Ja, want in de tabel is ook te zien dat alle vormen van criminaliteit zijn afgenomen. C Nee, want de cijfers over geweldscriminaliteit zie je niet terug in de tabel. D Nee, want in de loop der tijd blijft de criminaliteit toenemen.

In tekst 23 lees je over een maatregel van de overheid om criminaliteit te bestrijden. Bij de invoering hiervan heeft men ook over de voor- en nadelen nagedacht. → Wat is het grote voordeel van het gevoerde beleid in tekst 23? Doe het zo: Het grote voordeel is ........................................................................................... ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.