Eindexamen maatschappijkunde vmbo bb 2016 tijdvak 1 (maatschappijleer 2)

bij dit examen

Meerkeuzevragen

− Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1).

− Geef verbeteringen aan volgens voorbeeld 2 of 3.

(2)

(3)

opgave 1Politiek en beleid

tekst 1 naar: Edestad van 24 juni 2014 Lees tekst 1.

De koning van Nederland heeft verschillende functies. Welke functie oefent de koning tijdens het staatsbezoek uit? A de ceremoniële functie B de representatieve functie C de symbolische functie Zie tekst 1.

Koning Willem-Alexander houdt tijdens het bezoek een toespraak. Stel dat een Tweede Kamerlid een kritische vraag heeft over de inhoud van die toespraak. Wie moet deze vraag dan in de Tweede Kamer beantwoorden? A koning Willem-Alexander B de minister-president C de voorzitter van de Tweede Kamer

afbeelding 1 bron: de Volkskrant van 20 november 2013

Op afbeelding 1 zie je de Italiaanse gekozen vertegenwoordigster Licia Ronzulli. Zij neemt haar dochtertje Vittoria regelmatig mee naar haar werk, omdat ze meer tijd met haar dochtertje wil doorbrengen. Zij zit in een instituut waarin 28 landen vertegenwoordigd zijn. Dit instituut in Brussel heeft 765 leden. In welk Europees instituut zit Licia Ronzulli? A de Europese Commissie B het Europees Parlement C het Europees Strafhof

Een groot aantal lidstaten van de Europese Unie (EU) betaalt met de euro. Nederland doet dat ook. • Noem één voordeel van de euro als gemeenschappelijke munt voor Nederland. .................................................................................................................. ..................................................................................................................

Er zijn verschillende politieke systemen. Zo is Nederland een democratie en Noord-Korea een dictatuur. • Geef bij elk kenmerk aan of dit hoort bij een democratie of een dictatuur. De overheid gebruikt censuur. Er neemt maar één partij deel aan de verkiezingen. De politieke macht ligt bij het parlement. Er zijn vrije en geheime verkiezingen. tekst 2 naar: de Volkskrant van 16 januari 2014 Lees tekst 2.

De coalitie wordt gevormd door twee partijen. Welke politieke stroming zit niet in deze coalitie? A de christendemocratische stroming B de liberale stroming C de sociaaldemocratische stroming

De Tweede Kamer heeft verschillende taken. Welke taak van de Tweede Kamer is te herkennen in tekst 2? A de wetgevende taak B de informerende taak C de rechtsprekende taak

tabel 1 De gemeenteraad van Den Helder (Noord-Holland) partij aantal zetels Stadspartij Den Helder 11 VVD 4 D66 4 CDA 4 Helder Onafhankelijk 1 PvdA 2 GroenLinks 1 ChristenUnie 1 Behoorlijk Bestuur 1 Vrije Socialisten 1 Fractie Vermooten 1 totaal 31 naar: www.gemeenteraaddenhelder.nl van 13 januari 2015

In tabel 1 zie je de samenstelling van de gemeenteraad van Den Helder. Hoe is die samenstelling tot stand gekomen? A De burgemeester van Den Helder heeft deze samenstelling bepaald. B De burgers van Den Helder hebben dat tijdens verkiezingen zo bepaald. C De leden van de Provinciale Staten van Noord-Holland hebben dit bepaald. D De wethouders van Den Helder hebben de samenstelling bepaald.

In tabel 1 zie je dat Stadspartij Den Helder de grootste partij is. • Hoeveel andere partijen heeft Stadpartij Den Helder minstens nodig om een meerderheid in de gemeenteraad te krijgen voor haar voorstellen? minstens …… andere partijen

Nederland kent verschillende bestuurslagen. In tabel 1 zie je er daar één van. • Noem twee andere bestuurslagen. 1. .............................................................................................................. 2. ..............................................................................................................

tekst 3 naar: www.degemeente.nl van 11 januari 2015 Lees tekst 3.

Partijen hebben verschillende standpunten. Ze denken vaak verschillend over een aantal onderwerpen. Over de aanpak van die onderwerpen moeten ze het wel eens zien te worden. Wat doen de partijen om een nieuw college te kunnen vormen? A afspraken maken om het beleid van de gemeenteraad te kunnen controleren B compromissen sluiten over nieuw te voeren beleid C een afspraak maken om een nieuwe burgemeester aan te stellen

Als je het met een bepaalde beslissing niet eens bent, kun je in Nederland bij veel organisaties een klacht indienen. Waarover kun je bij de Nationale Ombudsman een klacht indienen? A een attractiepark B een huisartsenpost C een ministerie D een webwinkel tekst 4 naar: www.omroepzeeland.nl van 11 september 2014

Welk kenmerk past bij de rechts-extremistische stroming? A een kleine overheid willen hebben B het streven naar een democratisch gekozen regering C streven naar gelijkheid voor iedereen D sympathie hebben voor nazi’s

In Nederland worden partijen vaak ingedeeld in politieke stromingen. • Geef bij elke partij aan bij welke stroming die wordt ingedeeld. VVD sociaaldemocratisch socialistisch/ GroenLinks CDA ChristenUnie PvdA SP tekst 5 naar: www.joop.nl van 12 januari 2015 Lees tekst 5.

$Wat wordt er met de fractie van D66 bedoeld? A alle leden van D66 in de Eerste of Tweede Kamer B de voorzitters van de Eerste en Tweede Kamer van D66 C het gehele bestuur van D66$

tekst 6 naar: de Stentor van 13 januari 2015

Welke twee mogelijkheden om invloed uit te oefenen op het politieke besluitvormingsproces zijn te herkennen in tekst 6? 1. .............................................................................................................. 2. ..............................................................................................................

Het organiseren van een staking is een middel om beleid te beïnvloeden. Waaronder valt een staking? A onder lobbyen B onder openbare acties C onder overleg in adviesorganen

opgave 2Criminaliteit en rechtsstaat

tekst 7 naar: de Volkskrant van 2 december 2013

In tekst 7 is een taak van de politie te herkennen. Welke andere taak heeft de politie nog meer? A een verdachte voor de rechter brengen B een vonnis van een rechter uitvoeren C het geven van service en advies D zitting hebben in een jury Zie tekst 7.

Nog een taak van de politie is het opsporen van strafbare feiten. Wie geeft er leiding aan een onderzoek van de politie? A een advocaat B een burgemeester C een hoofdcommissaris van politie D een officier van justitie tekst 8 naar: Dagblad van het Noorden van 27 juni 2014 Lees tekst 8.

Rechters kunnen bij een veroordeling uit drie groepen kiezen: hoofdstraffen, bijkomende straffen en maatregelen. Uit welke groep of groepen hebben de rechters een keuze gemaakt bij de veroordelingen van D.F.? A hoofdstraffen B hoofdstraffen en bijkomende straffen C hoofdstraffen en maatregelen D maatregelen en bijkomende straffen

In tekst 8 staat dat D.F. behandeld wordt. Dit is door de rechter besloten. Wat is het belangrijkste doel dat de rechter met het opleggen van deze behandeling heeft? A beveiligen van de maatschappij B een afschrikwekkend voorbeeld stellen C wraak nemen op de veroordeelde

tekst 9 naar: de Volkskrant van 30 oktober 2013 Lees tekst 9.

Welke conclusie naar aanleiding van de uitspraak van de Hoge Raad is juist? A De beide verdachten kunnen nog in beroep bij het Internationaal Gerechtshof in Den Haag. B De uitspraak is bindend en de mannen moeten zeven en zes jaar de gevangenis in. C De zaak moet worden overgedaan bij een ander gerechtshof. tekst 10 naar: www.omroepmax.nl van 13 mei 2013

In tekst 10 staat dat de bejaarden niet de grootste groep vormt in de veelvoorkomende criminaliteit. Welke groep is wel oververtegenwoordigd in de veelvoorkomende criminaliteit? A jongeren tussen 12 en 16 jaar B jongeren tussen 16 en 23 jaar C mannen tussen de 23 en 30 jaar D vrouwen tussen de 40 en 50 jaar

tekst 11 naar: www.rechtennieuws.nl van 11 juni 2014

Is er in de rechtszaak uit tekst 11 sprake geweest van hoger beroep? Verklaar je antwoord Ja, want .................................................................................................... .................................................................................................................. of Nee, want ................................................................................................. .................................................................................................................. tekst 12 naar: www.parool.nl van 27 juni 2014

Er zijn verschillende vormen van overheidsbeleid als het over criminaliteit gaat. Welk beleid is te herkennen in tekst 12? A opsporingsbeleid B preventief beleid C repressief beleid D vervolgingsbeleid

tekst 13 naar: www.nu.nl van 14 juli 2014

Welke maatregelen nemen mensen uit het zuiden volgens tekst 13 meer dan mensen uit het noorden? Ze nemen meer ................................................. (preventieve/repressieve) maatregelen, want .................................................................................... ..................................................................................................................

Soms treden mensen zelf op tegen mogelijke verdachten van crimineel gedrag. Waarvan is dan sprake? A van eigenrichting B van georganiseerde misdaad C van heling D van terrorisme tekst 14 naar: reactie van een lezer, NRC van 1 augustus 2013

Welke twee taken van de overheid staan er in tekst 14 tegenover elkaar? A het beschermen van de privacy en het opsporen van strafbare feiten B het bestrijden van misdaad en het besturen van het land C het handhaven van de openbare orde en het geven van bestaanszekerheid aan de burgers tekst 15 naar: deventercentraal.nl van 4 juli 2014 Lees tekst 15.

Stel dat een rechter beslist dat het rijbewijs een jaar ingenomen blijft. Wat voor soort straf heeft de rechter dan opgelegd? A een bijkomende straf B een hoofdstraf C een leerstraf D een taakstraf

In tekst 15 staat dat de man al eerder voor een zelfde soort delict aangehouden was. Welke term past, naar aanleiding van tekst 15, bij de aangehouden man? A fraudeur B heler C recidivist

Een slachtoffer van een delict heeft een aantal rechten. Welk recht heeft een slachtoffer van een delict niet ? A het bepalen van de hoogte van de straf voor de dader B het vragen van een schadevergoeding van de dader C spreekrecht tijdens een rechtszitting D slachtofferhulp

Criminaliteit kent twee soorten gevolgen: materiële en immateriële gevolgen. • Geef bij elk gevolg aan of het de bij de materiële of immateriële gevolgen hoort. 1 Iemand durft de straat niet meer op, omdat materiële immateriële zijn vriend in elkaar is geslagen. 2 Een verzekeringsmaatschappij verhoogt de premies voor scooters, omdat er meer 3 scooters Iemand is gestolen kwaad op worden. de politiek, omdat die te weinig maatregelen tegen criminelen 4 neemt. Een bedrijf gaat extra beveiligers inhuren om het toegenomen aantal winkeldiefstallen tegen te gaan.

Nederland kent het jeugdstrafrecht. • Geef bij elke uitspraak over het jeugdstrafrecht aan of deze juist of onjuist is. 1 Er is een speciale rechter voor jeugdigen. 2 De pers mag aanwezig zijn bij een zaak die valt 3 onder Jeugdigen het jeugdrecht. onder de 14 jaar worden niet vervolgd. 4 In sommige gevallen kan het volwassenen- strafrecht worden toegepast op jeugdigen. tekst 16 naar: veiligheidshuizen.nl van 16 oktober 2014