Eindexamen nederlands vmbo bb 2008, tijdvak 1

Beren in de bergen 1 Je zou het misschien niet zeg- gen, maar wie beren in het wild wil zien, hoeft geen wereldreis van tien- duizenden kilometers te maken. In de Pyreneeën, het gebergte op de grens van Frankrijk en Spanje, kun je ze al tegen het lijf lopen. De vraag is echter hoe lang dat nog zo zal 4 zijn. De Fransen hebben namelijk nogal wat meningsverschillen over de manier waarop het aantal beren in stand moet worden gehouden. het geen goede oplossing en hij wordt 2 Momenteel wonen er nog ongeveer 20 beren op de hellingen van de Pyre- neeën. Dat is vergeleken met vroeger erg weinig. In het verleden leefden er duizenden beren in die streek, maar ze zijn in de loop der jaren langzamer- hand uitgestorven. Omdat de Franse regering de dieren niet helemaal wilde laten verdwijnen, zijn er in 1996 drie beren uit Slovenië naar de Pyreneeën gebracht. Deze berensoort is iets dik- ker dan de Franse, maar lijkt er van al- le beren wel het meest op. Het trio moest de berenbevolking in de bergen weer op peil brengen. vallen van schade door beren aan bur- 3 De ‘echte’ Franse beren wilden echter niets van de ‘buitenlandse’ be- ren weten. Het gevolg was, dat er 5 geen nakomelingen geboren werden. In 2004 stierf de laatste Franse beer. Hij werd doodgeschoten door een ja- ger die daarvoor veroordeeld is tot en- kele jaren gevangenisstraf. Alle beren die er nu nog zijn, stammen dus af van de drie Sloveense beren en daarin schuilt een deel van het probleem. Se- bastien Déjean, de beheerder van het natuurpark, legt uit wat er fout gaat: “De beren zijn eigenlijk allemaal fami- lie, afstammelingen van elkaar. Dat is

dreigde diersoort en die moeten we beschermen. Dat eisen wij ook van an- dere landen, dus dan moeten we het zelf ook doen. Een natuurpark is daar ideaal voor”, aldus Arcangeli. bruiken. Niet alleen het bestaan van 6 Maar de kans dat het park er komt, is heel klein. Arcangeli heeft gewoon teveel tegenstanders. Onlangs hebben die zijn hele gemeentehuis beklad en het houten standbeeld van een beer op het plein in brand gestoken. Het groot- ste probleem is nog wel de ruzie tus- sen de twee provincies waarin het park moet komen. De regeringen van de

De stierenvechters gaan het gevecht verliezen 1 Burgemeester Jordi Hereu van de Spaanse stad Barcelona heeft aangekondigd dat de enige arena in zijn stad waar nog stierengevechten worden gehouden, in 2008 gesloten zal worden. De belangstelling voor stierengevechten is zó afgenomen, dat de eigenaar van arena ‘La Monu- 4 mental’ in de financiële problemen is gekomen. Eind 2007 zal er het laatste stierengevecht gehouden worden. Dat kan grote gevolgen hebben voor de economie in de pro- vincie Catalonië, waar Barcelona de hoofdstad van is. dat ze op een of andere manier bij het 2 Stierenvechten trekt in heel Spanje steeds minder publiek. Terwijl in de steden in Zuid-Spanje mensen naar de arena’s gelokt worden met allerlei ac- ties en kortingen op de entreeprijzen, heeft Barcelona nu dus besloten om stierengevechten af te schaffen. La Monumental, de laatste grote arena in de stad, wordt gesloten. Dat besluit komt niet als een verrassing. Bij de verkiezingen van 2004 kreeg de poli- tieke partij, die de afschaffing van de 5 ‘Corrida’ als belangrijkste programma- punt had, bijna de meeste stemmen. Dat geeft wel aan dat het aantal tegen- standers groot is. den het belangrijker dat er wordt geke- 3 Een onderzoeker aan de universi- teit van Barcelona, Manuel Delgado, heeft wel een verklaring voor de terug- lopende bezoekersaantallen. Hij voor- spelt een sombere toekomst voor Spanjes oudste traditie: “Het stieren- vechten heeft een slechte naam gekre- gen door alle actiegroepen in binnen- en buitenland. Door die slechte naam blijft het publiek weg, niet alleen de Spanjaarden, maar ook de toeristen.

B-Dagtrips. Eén en al avontuur. B-Dagtrips. Eén en al avontuur. Met een B-Dagtrip op zak begint je uitstap al in de trein. Gedaan met een parkeerplaats zoeken of in de file staan. Je hoeft echt naar niks om te kijken. Enkel naar je familie, vrienden of naar het prachtige landschap natuurlijk. Want werkelijk alles is in de prijs inbegrepen: je treinbiljet heen en terug, je toegang en het tussentransport indien nodig. Bovendien heb je keuze uit meer dan 100 bestemmingen (dierentuin, pretpark, ...) of evenementen (tentoonstellingen, festivals, ...) in heel België. Begin alvast te dromen. Surf naar www.nmbs.be voor meer info of haal de B-Dagtrips brochure in je station.

Je vakantie mag je niet zomaar afzeggen 1 Er zijn veel mensen die hun va- kantie ruim van tevoren boeken en betalen, soms wel een half jaar of 4 langer. De kans bestaat, dat ze te- gen de tijd dat ze op vakantie gaan, ineens meer zin hebben om naar een totaal andere plek te gaan. Ook komt het voor, dat mensen plotse- ling in omstandigheden komen, waardoor ze echt niet kunnen ver- trekken. In dit laatste geval kunnen ze gelukkig hun vakantie annuleren. Maar dat afzeggen betekent lang niet altijd dat ze ook hun geld terug- krijgen. Daarover beslist de verzeke- 5 ring, op basis van heel duidelijke regels. dat ze slechte verhalen lezen over het 2 Twee weken voor het begin van je zomervakantie blijkt dat op je vakantie- bestemming een kwallenplaag heerst. Of je voelt je plotseling niet zo lekker, daags voor de reis. Het gebeurt ook bij de wintersport: de ski’s staan klaar, je hebt een nieuw skipak gekocht en zelfs geoefend op een indoor-skibaan. Maar als de dag van vertrek dichterbij komt, zijn de pistes op je bestemming nog altijd groen in plaats van wit. Dan kun je wel gaan voor de gezellige ski- hut en de mooie muziek van Anton aus Tirol, maar je gaat eigenlijk voor de 6 sneeuw. Het liefst zou je de reis dus afzeggen. met jokkebrokken te maken hebben. 3 Maar helaas, dat gaat niet. Slecht weer – of het nou gaat om te hoge temperaturen in de Alpen of vrieskou in juli op Tenerife – is géén geldige re- den om je geboekte reis te annuleren. Wouter van den Hoogen, directeur van D-reizen: “Annuleren kan alleen als daar een dwingende en onvoorziene verzekerden kosteloos annuleren. Eén

enkele bomaanslag leidt echter niet tot zo’n negatief advies, dus dan vergoedt de verzekering bij een annulering hele- maal niets. den of bewijs van herexamen moet 7 Ik denk trouwens dat het niet veel zin heeft om een smoes te verzinnen. Wie geld van z’n verzekeraar probeert te krijgen, moet kunnen bewijzen dat zijn redenen terecht zijn. “Ik durf niet te beweren dat we iedereen eruit pikken, maar als we vermoeden dat iets niet in de haak is, vragen we de verzekerde

Blijft de Europese Unie groeien? 1 Op 1 januari 2007 werd de Euro- 4 pese Unie uitgebreid met Bulgarije en Roemenië. Daarmee kwam het to- taal aantal aangesloten lidstaten van de EU uit op 27. De uitbreiding is lange tijd onderwerp van discussie geweest. Inwoners van oude EU-lan- den, zoals Nederland en België, maakten zich druk om de toestroom van vele werkzoekenden uit de nieu- we landen. Ook stelde men de nodi- ge vragen: ‘Kan de EU wel blijven groeien?’ en ‘Worden er strengere regels opgesteld voor nieuwe lid- staten?’ 5 2 Joost Lagendijk, lid van het Euro- pese Parlement voor GroenLinks, her- innert zich de discussies. “Je hebt die problemen altijd. Toen in 2004 tien nieuwe landen in één keer lid werden, riepen ook een heleboel mensen dat dat tot grote problemen zou leiden. Als je vervolgens aan die mensen vroeg, welke landen er lid werden, konden ze er maar een paar noemen. Velen dachten aan Turkije, maar dat land is nog lang niet aan de beurt.” belastingen. “We moeten ook naden- 3 Dit geeft volgens Lagendijk aan, dat de mensen niet eens goed besef- fen waar ze over praten en dat ze dus niet zomaar kritiek moeten hebben. “Eigenlijk zie je nu precies hetzelfde gebeuren, maar de kritiek is niet zo he- vig, omdat er maar twee landen bijko- 6 men. Deze reacties zul je in de toe- komst bij elke uitbreiding wel weer ho- ren”, aldus de politicus. Wat de men- sen het meest zorgen baart, is de toe- name van het aantal goedkope ar- beidskrachten uit de nieuwe lidstaten. strenger worden. Al vaak genoeg is namelijk gebleken dat landen van alles

Met een spelcomputer door Rome 1 Wie als toerist tegenwoordig een stad bezoekt, hoeft niet langer meer een papieren stadsgids mee te ne- men. Sony heeft een computerpro- gramma gemaakt dat je op de PSP kunt bekijken. Dit is een klein, draagbaar computertje waarvan er wereldwijd, volgens Sony, al ruim 17 miljoen zijn verkocht! Is zo’n digita- 5 le stadsgids nu echt zo handig als de makers van Sony ons beloven? vorm meenemen op reis. Op zich is er 2 Het apparaat is vooral in gebruik als spelcomputer onder jeugd en jong- volwassenen. Dat is de markt waarop Lonely Planet en Sony zich met hun samenwerking richten en op de zeldza- me ouders die het apparaat van hun kind mogen gebruiken. In de eerste se- rie zijn zes schijfjes uitgebracht: Am- sterdam, Barcelona, Londen, Parijs, Praag en Rome. naast pak je een reisgids er een stuk 3 Daar sta je dan, in Rome, naast je zoon van 12 die jou wel even vertelt dat het Colosseum het opwindendste monument van de stad is, dat het ge- bouwd is onder keizer Vespasianus in het jaar 72 en dat het een arena was waar gladiatorengevechten werden gehouden. Hij drukt wat op de knoppen van zijn draagbare spelcomputer en legt vervolgens uit hoe je bij dit enor- me bouwwerk kunt komen. Het voorle- zen van de teksten op zijn schermpje gaat wat moeilijk, maar dat komt om- dat hij ze eerst moet vertalen uit het Engels. 4 Ik ga er zelf maar eens mee aan 6 de slag. Als je er handig in bent, zoals mijn zoon, heb je snel door hoe een PSP werkt. Knoppen met pijltjes voor voor- en achteruit, een kruisje voor