Eindexamen nederlands vmbo bb 2008, tijdvak 2

Nederlands in Europa 1 De Europese Unie breidt zich steeds verder uit. Van de meer dan 40 landen van Europa zijn er nu al 27 lid van de EU. Enkele andere lan- den willen ook lid worden, maar zit- ten nog in de wachtkamer. De sa- menwerking binnen de EU brengt 4 vele voordelen met zich mee. Zo is de Europese economie de laatste ja- ren gegroeid ten opzichte van die van Amerika. Toch zijn er in iedere lidstaat ook mensen die de verre- gaande eenwording met zorg bekij- ken. Zij twijfelen of de EU nog moet groeien. 2 Veel mensen in Nederland zijn bang dat onze eigen taal en cultuur verloren gaan door de samenwerking in de Europese Unie. Zij vrezen dat er een ‘Verenigde Staten van Europa’ ontstaat, waarin geen plaats meer is voor onze Nederlandse taal. Zij den- ken dat de taal in Europa een te kleine rol speelt tussen de ‘grote’ talen zoals Frans, Duits en vooral Engels. Op den duur zal daarom niemand meer Neder- lands spreken, want daarmee kun je je toch in geen enkel ander land ver- staanbaar maken, op een deel van België na. 3 Diezelfde mensen wijzen op de 5 Verenigde Staten van Amerika. Dat was ook ooit een verzameling van alle- maal losse staten (landen dus) die op een gegeven moment allerlei afspra- ken met elkaar gingen maken. Ze spra- ken onder andere af dat ze allemaal hetzelfde geld (de dollar) en dezelfde taal (Engels) zouden gaan gebruiken. Enkele eeuwen later zijn er bijna geen opvallende verschillen meer tussen de inwoners van de verschillende staten. De invoering van de euro binnen de EU en de verdwijning van ‘onze’ gul-

Eindelijk. Oostenrijk. www.austria.info De Oostenrijkse berglucht doet de kou vergeten! Doe als Joey & Sally en maak uw keuze uit ruim 1000 vakantiewoningen in INTERHOME Oostenrijk. Surf direct naar vakantiewoningen www.interhome.nl/kampioen . Liever persoonlijk contact? Bel Interhome voor een brochure of vakantievoorstel op maat op 070 41 41 000

Glühwein met ijsklontjes op groene pistes 1 Glühwein met ijsklontjes wordt het wintersportdrankje van de toe- komst. Door de bijna tropische herfst was er op de populaire skipis- tes in het Oostenrijkse Tirol de afge- lopen winters amper sneeuw te be- kennen. Gemiddelde temperaturen van ongeveer twaalf graden zorgden voor groene pistes. Volgens de voorspellingen van klimatologen zal dat de komende jaren alleen maar erger worden. Het gevolg voor de 4 skiërs? Ze moeten steeds hoger ge- legen skipistes zoeken. De weinige gebieden die op die hoogte liggen, zijn nu nog groot genoeg, maar het zal er wel dringen worden de ko- mende jaren. graden bij. Alleen op de gletsjers is er 2 “Geen paniek”, bezweert Hansjörg Kogler, bedrijfsleider van de skiliften in Westendorf, het ‘Hollandse’ dorp in Oostenrijk. Jaarlijks komen daar ruim 2,5 miljoen wintersporters naar toe. “Alleen de temperatuur moet nog wat naar beneden”, geeft hij toe. “Als het koud genoeg is, kunnen we met onze sneeuwmachines 60 procent van de pistes ski-klaar maken. Toch had 15 jaar geleden niemand voor mogelijk gehouden, dat we die machines op de- ze hoogte al nodig zouden hebben.” 5 Maar Kogler bekijkt het van de zonnige kant: “Door het gebrek aan sneeuw hebben we nu juist eens een keer de tijd onze liften en hotels op te knappen.” moeten hebben van de verkoop van 3 In de skigebieden is de afgelopen jaren telkens tussen de 200 en 300 miljoen euro uitgegeven, waarvan 55 miljoen voor sneeuwkanonnen. Maar zelfs in St. Anton en Lech, waar altijd gegarandeerd sneeuw lag, is de ope-

geliefde bezigheid uit te oefenen. niet uitvoerbaar. Wie bepaalt wanneer Verzekeren 6 Een bijkomend probleem voor de wintersporter is, dat hij zich niet kan verzekeren tegen een wintersportva- kantie zonder sneeuw. De reis, die vaak lang van tevoren geboekt is, valt bij te hoge temperaturen in de skige- bieden letterlijk in het water. Thuisblij- ven is een mogelijkheid, maar je geld terugkrijgen via de verzekering gebeurt niet. Marco de Bruine van verzekeraar

Misselijk van bewegingen 1 Op vakantie gaan met de auto is voor sommige gezinnen een drama. Ben je net lekker op weg, wordt je kind reisziek. Het begint met misse- lijkheid en een draaierig gevoel, het eindigt met neigingen tot overge- 4 ven, die meestal niet te onderdruk- ken zijn. Reisziekte is een bekende vakantiekwaal. Driekwart van de be- volking heeft wel eens last van reis- ziekte of beter gezegd bewegings- ziekte: te land, ter zee of in de lucht. Kinderen hebben hier vaker last van dan volwassenen en vrouwen weer vaker dan mannen. een klein apparaatje met een waar- 2 “Reisziekte is geen echte ziekte,” meent prof. dr. Herman Kingma. “Zie het als een natuurlijke reactie van ons lichaam op onnatuurlijke omstandighe- den. We zijn gewend aan een stil- staande omgeving, niet aan een bewe- gende. Iemand met reisziekte kan zich niet meer goed oriënteren in de ruimte. Ook het evenwichtsorgaan speelt een rol: bij kinderen onder de twaalf jaar is 5 dat nog niet volgroeid. Daardoor zijn zij overgevoelig voor onvoorspelbare be- wegingen. Reisziekte is wel een verve- lende, maar een volkomen onschuldige kwaal.” ge afstanden afleggen bij tropische 3 Naar schatting driekwart van de bevolking heeft wel eens last (gehad) van reisziekte. Hoewel ons lichaam van nature niet gewend is aan een schommelende en slingerende omge- ving, verdwijnen de klachten door de jaren heen meestal vanzelf. We bou- wen ‘beweging’ als het ware in ons systeem in. Wie wel eens een lange boottocht heeft gemaakt, zal het vol- gende ongetwijfeld herkennen. Een- 6 maal van het water en aan de wal ont-

omdat je dan de controle hebt,” ver- 7 klaart Kingma. “Passagiers zijn in ze- kere zin willoze slachtoffers. Toch is het geen goed idee om het stuur over te nemen bij reisziekte: de kans is groot dat je fouten gaat maken. Je hebt ook mensen die in een bepaald type auto wél misselijk worden en in een ander type niet. Dat hangt samen met de bewegingseigenschappen van de auto zoals de vering en het overhel- len in de bochten.”

ANWB’ers helpen vakantiegangers weer op weg 1 Tussen de druivenvelden en de tsjirpende krekels in Zuid-Frankrijk trekt de gele ANWB-motor van we- genwachter Gertjan van Heijnsber- gen veel bekijks. Net als zijn collega Rien Schouw rijdt hij zeven weken door de streek waar het barst van de kamperende Nederlanders. Gestran- de ANWB-leden worden door de twee Brabanders weer op weg ge- holpen. Zelf staan ze in die zeven weken ook op een camping. Ze krij- gen opdrachten van het ANWB- 4 steunpunt in Lyon om vanaf hun plek in de wijde omgeving proble- men te gaan oplossen. Een enkele keer is dat inderdaad te- 2 Die problemen worden niet alleen veroorzaakt door de warmte in Frank- rijk. “Het ligt vooral aan de manier van rijden. Je moet hier heel anders rijden dan je in Nederland gewend bent”, zegt Van Heijnsbergen. “Het is hier heuvelachtig, dus zeker als je een ca- ravan achter de auto hebt, is dat veel zwaarder voor de motor. Logisch dat die dan eerder kuren gaat vertonen, als je op z’n Nederlands rijdt. Als je dat tegen een chauffeur zegt, moet je dat 5 heel voorzichtig doen. Niemand vindt het leuk om op zijn rijgedrag aange- sproken te worden. Iedereen vindt zichzelf namelijk de beste chauffeur in de wereld.” houders zien de ANWB’ers als concur- 3 De Nederlanders die door Gertjan en Rien geholpen worden, hebben over het algemeen niet zoveel vertrou- wen in de Franse monteurs. De familie De Bakker uit Tilburg bijvoorbeeld is gestrand, omdat de accu niet meer op- geladen werd. “Je kunt het wel in een Franse garage laten nakijken, maar dan krijg je waarschijnlijk meteen een