Eindexamen nederlands vmbo bb 2021, tijdvak 1

Genieten op vakantie? We ergeren ons kapot! (1) Enorme drukte om een glimp op te vangen van de Mona Lisa en drommen mensen voor een selfie bij zonsondergang op het Griekse eiland Santorini. Het merendeel van de vakantiegangers mijdt deze drukke toeristische plaatsen het liefst, maar bezoekt ze toch. Dat blijkt uit onderzoek van een onderzoeksbureau in opdracht van reviewplatform Zoover onder meer dan 2.000 respondenten 1) (2) De conclusie is opvallend: maar liefst twee derde van de ondervraagden mijdt het liefst drukke toeristische plaatsen, maar dat weerhoudt ze er niet van om die plaatsen te bezoeken. De reden dat vakantiegangers de toeristische hoogtepunten bezoeken, verschilt per leeftijdsgroep. Zo is het voor 64 procent van de vakantiegangers tussen de 18 en 24 jaar belangrijk om te kunnen zeggen dat ze op de plaats zijn geweest; terwijl dit voor maar 40 procent van de 65- tot 74-jarigen geldt. Zij gaan vanwege de historische of culturele waarde van de plek. Opvallend is dat senioren in vergelijking met andere leeftijdsgroepen het vaakst de toeristische plaatsen bezoeken, zodat ze er over kunnen meepraten. Vakantiegangers boven de 35 jaar hebben er meer voor over om de drukte te mijden. Jongeren betalen namelijk liever niet extra voor een vakantie om geen toeristen tegen te komen. (3) Ergernis troef Eenmaal op vakantie is het genieten soms ver te zoeken. We storen ons het meest aan geluidsoverlast en toeristen die om de haverklap selfies maken. 37 procent van de Nederlanders ergert zich aan dit laatste. Vooral vrouwen storen zich hieraan (39 procent). Van de 18 tot 24-jarigen stoort maar 27 procent zich aan selfie-makende toeristen. (4) Dit terwijl het delen van foto’s op sociale media juist een belangrijk onderdeel is van de vakantie. Dit geldt met name voor jongeren en vrouwen. Hoe ouder we worden, hoe minder leuk we het vinden om vakantiefoto’s op sociale media te delen. Zo'n 31 procent van de vrouwen vindt het leuk om vakantiekiekjes te delen met hun volgers ten opzichte van 24 procent van de mannen. Verder geeft meer dan één vijfde van de Nederlanders toe soms te vergeten te genieten van de vakantie, omdat ze te druk zijn met foto’s maken. (5) Ook asociaal rijgedrag, handdoekje leggen, andere Nederlanders, slecht uitzicht en andermans kinderen worden door de ondervraagden als ergernis genoemd. En als man kun je maar beter geen Speedo, een strakke herenzwembroek, aantrekken bij het zwembad, want met name jongeren hebben hier een hekel aan.

(6) Mannen versus vrouwen Zowel mannen als vrouwen ergeren zich het meest aan geluidsoverlast en een tegenvallende accommodatie of kampeerplek. Vrouwen storen zich vaker aan ongedierte en mannen aan slecht weer. Onder jongeren stoort meer dan de helft zich aan slecht weer op vakantie. Bij 65-plussers geldt dit voor slechts een kwart. Jongeren hebben sowieso vaker irritaties. In vergelijking met andere leeftijdsgroepen storen ze zich meer aan ongedierte, betalen voor wifi, rijen voor het all-inbuffet en vluchtannulering. Naar een artikel van Sanne Riepema, Algemeen Dagblad, 7 januari 2019 noot 1 Een respondent is iemand die antwoordt op een vragenlijst.

Jongeren zien bijbaantje in horeca of winkel niet meer zitten: “Die lange dagen werden mij te veel” (1) Vroeger ging je tomaten plukken of vakken vullen bij een supermarkt, nu liggen veel meer bijbanen voor het oprapen. Winkels, horeca en bezorgdiensten schreeuwen om extra handjes. “Jongeren zijn kieskeuriger.” (2) Rishi Doerdjan (19) begon een paar jaar geleden als vakkenvuller bij Jumbo. Een prima bijbaan, zegt hij, maar het reizen met de tram van huis naar de supermarkt ging hem steeds meer tegenstaan. Een bijbaan in de horeca, dát leek de jonge Hagenaar wel wat. En dus solliciteerde hij als keukenhulp/afwasser in een Aziatisch restaurant in de binnenstad. De hele zomervakantie kon hij daar ‘lekker veel uren’ draaien, maar toen zijn studie Interieurdesign weer was begonnen, besloot hij na enige tijd op zoek te gaan naar iets anders. “Na een schooldag ging ik meteen door naar het restaurant: ik was daarna vaak pas om 23.00 uur thuis”, legt Doerdjan uit. “Die lange dagen werden mij te veel. Bovendien wilde ik graag een bijbaan die zou aansluiten bij mijn studie.” Hij probeerde het bij zijn favoriete interieurwinkel Søstrene Grene. En weer was het raak: Rishi mocht langskomen voor een gesprek, dat zo goed verliep dat hij werd aangenomen. Zo’n anderhalf jaar werkt hij met plezier in de weekenden en soms doordeweeks, maar binnenkort zet hij er toch weer een punt achter. “Ik doe inmiddels een theateropleiding en wil een baantje dat daar bij past”, zegt hij. “In de bioscoop, of in de schouwburg of het filmhuis.” (3) Jobhoppers Tja: waarom in een bijbaan blijven hangen als je het elders leuker denkt te krijgen of meer kunt verdienen? Het aantal jonge jobhoppers stijgt, weet Anoeshka Maaskant van jongerenuitzendbureau YoungCapital. “Dat heeft alles te maken met het feit dat er ontzettend veel vacatures openstaan. Het aantal jongeren dat werkt, neemt toe (50 procent tegenover 43 in 2013, red.), maar het aanbod in bijbanen is groter.” Met als gevolg dat jongeren steeds strengere eisen kunnen stellen en niet meer zijn aangewezen op de (lokale) supermarkt of snackbar. YoungCapital deed er onlangs onderzoek naar. “Jongeren willen het liefst zelf hun uren indelen en niet gebonden zijn aan een vast rooster”, vertelt Maaskant. “Ze geven bovendien de voorkeur aan een bijbaan waarbij zij toeslagen krijgen in de weekenden en avonduren én ze letten in toenemende mate op secundaire arbeidsvoorwaarden. Worden er teamuitjes gehouden? Kunnen ze doorgroeien binnen het bedrijf en worden er opleidingen aangeboden? Daar hechten ze waarde aan.”

(4) Volgens Bas van Weegberg, student en voorzitter van vakbond FNV Jong, werken jongeren met name om hun studie te kunnen betalen, hun huis te kunnen bekostigen en ’s avonds te kunnen eten. “Maar als je veertig uur studeert, kun je moeilijk óók nog achttien uur werken”, zegt hij. “Wie maar een paar uurtjes per week de tijd heeft, werkt liever niet voor het minimumloon in de horeca. Zéker niet als je dan ook nog kans hebt om last minute afgebeld te worden, omdat het slecht weer is. Een beetje zekerheid is belangrijk.” En dan moet de inhoud er ook nog toe doen. “Een baan die goed op het cv staat of aansluit bij de studie, wint het van werk dat alléén maar geld oplevert”, aldus Van Weegberg. Maaltijdbezorgdiensten, postbedrijven, restaurants, winkels: werkgevers staan te springen om personeel. Op een druilerige zaterdagavond thuis ruim een uur op je pizza(bezorger) wachten, is geen uitzondering meer en er zijn zelfs horecazaken die de deuren moeten sluiten, omdat het rooster niet rond is te krijgen. (5) Scooterrijbewijs Om toch personeel te trekken, is het belangrijk dat een werkgever zich onderscheidt van andere bedrijven, vertelt Anoeshka Maaskant van YoungCapital. “Zorg bijvoorbeeld dat werknemers bij jou wél die vrije dag naar keuze kunnen krijgen”, zegt ze. “Kijk of je toeslagen kunt bieden of geef je medewerkers, zoals Domino’s Pizza momenteel doet, de kans een scooterrijbewijs te halen.” Ten slotte valt volgens Maaskant winst te behalen op flexibiliteit. “Bedrijven hebben grote moeite om personeel te vinden, maar komen vervolgens wel met een enorm eisenpakket in hun vacature. Het risico is dat potentiële medewerkers afknappen als ze aan één van de functie-eisen niet voldoen, terwijl ze wellicht wél over andere kwaliteiten beschikken die van waarde zijn. Dus, werkgevers, zet die oogkleppen af!” Naar een artikel van Malou Seijdel, Algemeen Dagblad, 25 september 2019

Echt nieuws of nepnieuws? Niet alle berichten die dagelijks voorbijkomen, zijn echt. Dus vraag jezelf altijd even af: is het echt? Of is het misschien nepnieuws? Als je twijfelt, check dan waar het bericht vandaan komt. Of check of je het bericht ergens anders terugziet. Bijvoorbeeld in kranten en op nieuwssites, of in nieuws- en actualiteitenprogramma’s op radio, tv en internet. Blijf nieuwsgierig. Blijf kritisch. Kijk voor meer tips over nepnieuws op blijfkritisch.nl Naar een advertentie van de Rijksoverheid