bronnen

Eindexamen aardrijkskunde vmbo kb 2012, tijdvak 1

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
Open vragen
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer
dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling
meegeteld.

opgave 1De Nederlanders en hun vakantiebestemmingen

bron 1 Curaçao de ruimte in
In bron 1 wordt gezegd dat vanaf 2014 een ruimtereis vanaf Curaçao mogelijk is. Welke van onderstaande begrippen hebben betrekking op deze ruimtereis? A elitetoerisme - grootschalig toerisme B elitetoerisme - kleinschalig toerisme C massatoerisme - grootschalig toerisme D massatoerisme -…

In bron 1 wordt gezegd dat vanaf 2014 een ruimtereis vanaf Curaçao mogelijk is. Welke van onderstaande begrippen hebben betrekking op deze ruimtereis? A elitetoerisme - grootschalig toerisme B elitetoerisme - kleinschalig toerisme C massatoerisme - grootschalig toerisme D massatoerisme - kleinschalig toerisme

De in bron 1 genoemde toekomstige ruimtereis behoort niet tot een vorm van duurzaam toerisme. • Geef een argument waarom er geen sprake is van duurzaam toerisme.
bron 2 Toeristen ontdekken Amerika steeds meer bron 3 Kaart Noord- en Midden-Amerika
In bron 3 staan de vakantiebestemmingen uit bron 2 aangegeven met de letters P, Q en R. Welke letter hoort bij welke bestemming?   P Q R A Canada Costa Rica Mexico B Canada Mexico Costa Rica C Costa Rica Canada Mexico D Mexico Costa Rica Canada
bron 4 De Verenigde Staten: verrassend veelzijdig bron 5 De Verenigde Staten
Na een half jaar stage in de Verenigde Staten willen Willemien en Petra wat meer van het land zien. Ze plannen een driedaagse autovakantie. In de krant lezen ze de tekst van bron 4. Petra stelt voor om tijdens hun autovakantie alle drie de bestemmingen te gaan bezoeken: één dag naar de zon in…

Na een half jaar stage in de Verenigde Staten willen Willemien en Petra wat meer van het land zien. Ze plannen een driedaagse autovakantie. In de krant lezen ze de tekst van bron 4. Petra stelt voor om tijdens hun autovakantie alle drie de bestemmingen te gaan bezoeken: één dag naar de zon in Florida, één dag naar een indianenreservaat in Arizona en één dag skiën in de staat Washington. Dit lijkt Willemien niet mogelijk. • Welk bezwaar zal Willemien met informatie uit bron 5 noemen?

bron 6 Toeristen bezoeken indianenreservaat
Voor de indianen die in de reservaten wonen, heeft de komst van toeristen economische voordelen. • Noem twee voorbeelden van economische voordelen voor deze indianen.
bron 7 Drenthe in trek bij binnenlandse toeristen bron 8 Gemiddelde vakantieduur in dagen per provincie Provincie Lange vakantie (dagen) Korte vakantie (dagen) Friesland 9,5 3,2 Drenthe 9,4 3,4 Overijssel 10,1 3,2 Gelderland 9,7 3,2 Noord-Holland 8,9 3,1 Zuid-Holland 10,5 3,0 Zeeland 10,0 3,3…

bron 7 Drenthe in trek bij binnenlandse toeristen bron 8 Gemiddelde vakantieduur in dagen per provincie Provincie Lange vakantie (dagen) Korte vakantie (dagen) Friesland 9,5 3,2 Drenthe 9,4 3,4 Overijssel 10,1 3,2 Gelderland 9,7 3,2 Noord-Holland 8,9 3,1 Zuid-Holland 10,5 3,0 Zeeland 10,0 3,3 Noord-Brabant 9,7 3,1 Limburg 8,3 3,3 overige provincies 9,1 3,1

Bron 7 geeft informatie over aantallen toeristen en bron 8 over de vakantieduur. Hieronder staan drie uitspraken naar aanleiding van bron 7 en de tabel van bron 8: 1 Noord-Holland is de best bezochte provincie. Dit is vooral te danken aan de Noordzeebadplaatsen en Amsterdam. 2 Een korte vakantie…

Bron 7 geeft informatie over aantallen toeristen en bron 8 over de vakantieduur. Hieronder staan drie uitspraken naar aanleiding van bron 7 en de tabel van bron 8: 1 Noord-Holland is de best bezochte provincie. Dit is vooral te danken aan de Noordzeebadplaatsen en Amsterdam. 2 Een korte vakantie duurt maximaal 4 dagen. 3 De gemiddelde vakantieduur van korte vakanties in Drenthe ligt hoger dan in andere provincies. • Neem de cijfers 1 tot en met 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of deze uitspraak juist is of onjuist.

bron 9 foto 1 foto 2 foto 3
In bron 9 zie je drie foto’s. Bij welke letter staan de juiste begrippen bij de juiste foto?   foto 1 foto 2 foto 3 A accommodatie natuurvakantie attractie B attractie massatoerisme accommodatie C natuurvakantie cultuurvakantie attractie D natuurvakantie massatoerisme accommodatie
bron 10 Ontwikkeling in het aantal verre vakanties van Nederlanders 1,5 x 1 miljoen 1,27 1,1 1,17 1 0,89 0,75 0,5 0 2002 2003 2004 2005
De grafiek van bron 10 toont de ontwikkeling in het aantal verre vakanties van Nederlanders vanaf 2002 tot en met 2007. Hieronder staan drie uitspraken naar aanleiding van bron 10: 1 Tot verre vakanties worden alle vakanties over zee gerekend. 2 Het aantal verre vakanties is toegenomen, omdat de…

De grafiek van bron 10 toont de ontwikkeling in het aantal verre vakanties van Nederlanders vanaf 2002 tot en met 2007. Hieronder staan drie uitspraken naar aanleiding van bron 10: 1 Tot verre vakanties worden alle vakanties over zee gerekend. 2 Het aantal verre vakanties is toegenomen, omdat de mobiliteit van Nederlanders is toegenomen. 3 Het aantal verre vakanties is toegenomen, omdat Nederlanders meer geld besteden aan vakanties. • Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of deze uitspraken juist of onjuist zijn. bron 11 Lawinegevaar

Het aantal lawines in het Alpengebied is door het toerisme sterk gestegen. • Geef hiervoor een oorzaak.
bron 12 Vakantiespreiding Nederland
Nederland kent een systeem van vakantiespreiding. Om vakanties te spreiden is Nederland verdeeld in drie regio's. • Geef één voordeel van deze vakantiespreiding voor de Nederlandse vakantieganger.
bron 13 Krantenbericht bron 14 Routekaart
opgave als beeld van het examen
Laura, Linda en Michelle willen vrijdag 30 april een dagje uit in Gorinchem. Ze vertrekken met de auto van Hilversum naar Gorinchem. ’s Ochtends lezen ze het bericht van bron 13 in de krant. Laura, Linda en Michelle spreken af om een zo kort mogelijke andere route te vinden, maar wel over de…

Laura, Linda en Michelle willen vrijdag 30 april een dagje uit in Gorinchem. Ze vertrekken met de auto van Hilversum naar Gorinchem. ’s Ochtends lezen ze het bericht van bron 13 in de krant. Laura, Linda en Michelle spreken af om een zo kort mogelijke andere route te vinden, maar wel over de snelwegen. − Laura denkt dat de kortste route van Hilversum naar Gorinchem is: de A27 op bij oprit 33. Doorrijden tot knooppunt Lunetten. Hier de A12 op tot knooppunt Oudenrijn. Hier de A2 op richting Vianen. Doorrijden tot knooppunt Everdingen. Hier de A27 op richting Gorinchem. − Linda denkt dat de kortste route van Hilversum naar Gorinchem is: de A27 op bij oprit 33. Dan afslaan bij afrit 31 richting Maarsen. Bij afrit nummer 6 (Maarssen) de A2 op richting Vianen. Doorrijden tot knooppunt Everdingen. Hier de A27 op richting Gorinchem. − Michelle denkt dat de kortste route van Hilversum naar Gorinchem is: de A27 op bij oprit 33. Doorrijden tot knooppunt Lunetten. Hier de A12 op tot knooppunt Oudenrijn. Hier de A2 op en doorrijden tot knooppunt Deil. Hier de A15 op richting Gorinchem. Wie heeft de kortste route in kilometers gevonden? Gebruik hierbij bron 14. A Laura B Linda C Michelle bron 15 Zomers vertier in de Franse Alpen

Volgens bron 15 zijn de Franse Alpen zowel ’s zomers als ’s winters geschikt voor toerisme. • Welk begrip wordt gebruikt als een gebied zowel in de zomer als in de winter wordt bezocht door toeristen?
bron 16 Een aantal krantenkoppen
In bron 16 staat een aantal krantenkoppen over de Spaanse costa’s. • Welke krantenkoppen gaan over aantrekkingsfactoren van het Spaanse kustgebied? Neem de cijfers van die krantenkoppen over op je antwoordblad. bron 17 Spaanse costa’s
In bron 17 wordt een aantal Spaanse costa’s weergegeven. Welk cijfer in bron 17 geeft de Costa Brava aan? A cijfer 1 B cijfer 2 C cijfer 3
bron 18 Klimaatgrafieken Legenda: neerslag temperatuur
In bron 18 staan de klimaatgrafieken A, B en C. Welke grafiek geeft het Spaanse mediterrane klimaat weer? A klimaatgrafiek A B klimaatgrafiek B C klimaatgrafiek C
bron 19 Vakanties van Nederlanders in Duitsland naar toeristengebied, 2009 Zwarte Woud Beieren Hessen Berlijn Eifel Sauerland 0 5 10 15 20 25 30 35 40 50 Legenda: korte vakanties lange vakanties bron 20 Duitsland: vakantiegebieden
opgave als beeld van het examen
In bron 20 zie je Duitse vakantiegebieden die ook populair zijn bij Nederlanders. Hieronder staan drie uitspraken naar aanleiding van bron 19: 1 Beieren heeft meer lange vakanties dan andere toeristengebieden in Duitsland, omdat het dicht bij Nederland ligt. 2 Berlijn heeft meer korte dan lange…

In bron 20 zie je Duitse vakantiegebieden die ook populair zijn bij Nederlanders. Hieronder staan drie uitspraken naar aanleiding van bron 19: 1 Beieren heeft meer lange vakanties dan andere toeristengebieden in Duitsland, omdat het dicht bij Nederland ligt. 2 Berlijn heeft meer korte dan lange vakanties, omdat de meeste toeristen kiezen voor een korte stedentrip. 3 Sauerland is voor zowel lange als korte vakanties het populairst. • Neem de cijfers 1 tot en met 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist is of onjuist. bron 21 Vervoermiddelen van Nederlandse toeristen naar Duitsland 100 90 % 80 70 60 50 40 30 20 10 0 Lange vakanties Korte vakanties

In bron 21 staat een diagram over vervoermiddelen die de Nederlanders gebruiken voor zowel lange als voor korte vakanties om naar Duitsland te reizen. • Welk vervoermiddel hoort bij letter A?
bron 22 Aantal overnachtingen van Nederlanders tijdens buitenlandse lange vakanties per land naar verblijfsfunctie, 2009
Bron 22 laat het aantal overnachtingen van Nederlanders tijdens buitenlandse lange vakanties per land zien. Wat wordt verstaan onder een lange vakantie? A een vakantie met minimaal twee overnachtingen B een vakantie met minimaal drie overnachtingen C een vakantie met minimaal vier overnachtingen D…

Bron 22 laat het aantal overnachtingen van Nederlanders tijdens buitenlandse lange vakanties per land zien. Wat wordt verstaan onder een lange vakantie? A een vakantie met minimaal twee overnachtingen B een vakantie met minimaal drie overnachtingen C een vakantie met minimaal vier overnachtingen D een vakantie met minimaal vijf overnachtingen

Naast de in de tabel genoemde lange vakanties gaan Nederlanders ook vaak naar het buitenland voor een korte vakantie. • Welke twee landen zijn dan het populairst?
Veel toeristen reizen niet in één dag naar hun vakantiebestemming. Zij overnachten onderweg een nachtje in een hotel in één van de doorgangslanden naar hun bestemming. De vakantielanden Griekenland en Turkije hebben weinig overnachtingen als doorgangsland. • Waarom zijn beide landen nauwelijks…

Veel toeristen reizen niet in één dag naar hun vakantiebestemming. Zij overnachten onderweg een nachtje in een hotel in één van de doorgangslanden naar hun bestemming. De vakantielanden Griekenland en Turkije hebben weinig overnachtingen als doorgangsland. • Waarom zijn beide landen nauwelijks doorgangslanden voor Nederlandse vakantiegangers?

bron 23 Lezersreis Loonse en Drunense Duinen bron 24 Nederland
In de advertentie van bron 23 wordt reclame gemaakt voor een lezersreis naar de Loonse en Drunense Duinen. Met welk cijfer op de kaart van bron 24 worden de Loonse en Drunense Duinen aangegeven? A cijfer 1 B cijfer 2 C cijfer 3 D cijfer 4
opgave als beeld van het examen
Als je let op de duur van vakanties en de activiteiten die daarin worden ondernomen, dan kun je onder andere de volgende vormen van vakantie onderscheiden: - korte vakantie - lange vakantie - actieve vakantie - passieve vakantie - culturele vakantie - natuurvakantie • Welke drie van bovenstaande…

Als je let op de duur van vakanties en de activiteiten die daarin worden ondernomen, dan kun je onder andere de volgende vormen van vakantie onderscheiden: - korte vakantie - lange vakantie - actieve vakantie - passieve vakantie - culturele vakantie - natuurvakantie • Welke drie van bovenstaande vormen van vakantie zijn van toepassing op de lezersreis van bron 23? bron 25 De Abruzzen bron 26 Kaart van de Abruzzen Santo Stefano di Sessanio

opgave als beeld van het examen
De tekst van bron 25 gaat over een toeristische trekpleister in de Italiaanse streek de Abruzzen. In welke fase van toeristische ontwikkeling heeft Daniel Kihlgren het dorpje Santo Stefano di Sessanio gebracht? A toerisme in herstel B toerisme in opkomst C toerisme in verval D toerisme in volle…

De tekst van bron 25 gaat over een toeristische trekpleister in de Italiaanse streek de Abruzzen. In welke fase van toeristische ontwikkeling heeft Daniel Kihlgren het dorpje Santo Stefano di Sessanio gebracht? A toerisme in herstel B toerisme in opkomst C toerisme in verval D toerisme in volle bloei bron 27 Zugspitze en omgeving

De kaart van bron 27 laat een gedeelte van het gebied rond de Zugspitze zien. De Zugspitze ligt op de grens van Duitsland en Oostenrijk (Tirol) en trekt veel toeristen, die dan ook voor de nodige werkgelegenheid zorgen. • Noem met behulp van bron 27 twee voorzieningen die op de Zugspitze…

De kaart van bron 27 laat een gedeelte van het gebied rond de Zugspitze zien. De Zugspitze ligt op de grens van Duitsland en Oostenrijk (Tirol) en trekt veel toeristen, die dan ook voor de nodige werkgelegenheid zorgen. • Noem met behulp van bron 27 twee voorzieningen die op de Zugspitze werkgelegenheid opleveren.

opgave 2Omgaan met natuurlijke hulpbronnen

bron 28 Kringloop van het water
Op welke twee manieren kan water dat als neerslag op het land valt, terugstromen naar zee?
Neerslag kan in verschillende vormen voorkomen. Welke van de onderstaande begrippen is géén vorm van neerslag? A hagel B regen C sneeuw D waterdamp
In de lange geschiedenis van de aarde hebben warme en koude perioden elkaar afgewisseld. Welke invloed heeft een warmere periode op de totale hoeveelheid water op aarde? A de hoeveelheid water blijft gelijk B de hoeveelheid water neemt af C de hoeveelheid water neemt toe
Waar op aarde is het meeste zoete water opgeslagen? A in de atmosfeer B in gletsjers en ijs C in meren D in rivieren
In Nederland is goed beheer van water erg belangrijk. Verschillende organisaties houden zich bezig met waterbeheer, zoals Rijkswaterstaat en de provincies. • Welke andere organisatie houdt zich bezig met de kwaliteit en de kwantiteit van het water in Nederland?
bron 29 Maatregelen langs de grote rivieren
In bron 29 zie je acht maatregelen om waterproblemen langs de grote rivieren op te lossen. Bij welke letter zijn de juiste omschrijvingen van de getekende maatregelen weergegeven? A 1: rivierbedding verdiepen 2: dijk landinwaarts verleggen 5: uitdiepen uiterwaarden B 1: uitdiepen uiterwaarden 4:…

In bron 29 zie je acht maatregelen om waterproblemen langs de grote rivieren op te lossen. Bij welke letter zijn de juiste omschrijvingen van de getekende maatregelen weergegeven? A 1: rivierbedding verdiepen 2: dijk landinwaarts verleggen 5: uitdiepen uiterwaarden B 1: uitdiepen uiterwaarden 4: dijk landinwaarts verleggen 5: rivierbedding verruimen C 3: rivierbedding verdiepen 4: uitdiepen uiterwaarden 7: dijk landinwaarts verleggen D 1: uitdiepen uiterwaarden 6: rivierbedding verdiepen 8: dijk landinwaarts verleggen bron 30

In bron 30 zijn woorden vervangen door de letters P, Q en R. • Noteer de letters P, Q en R op het antwoordblad en zet de juiste begrippen erachter. Kies uit de volgende begrippen: oppervlaktewater, grondwater, verdroging.
bron 31 Dwarsdoorsnede van West-Nederland
In bron 31 is een dwarsdoorsnede van West-Nederland afgebeeld. • Hoe noemen we het water dat tussen zout en zoet water in zit?
Door drinkwaterwinning neemt in West-Nederland de kans op verzilting toe. Wat is hiervan een oorzaak? Gebruik bron 31 bij de beantwoording van deze vraag. A De nuttige neerslag vermindert. B Het zoute grondwater stijgt. C Rivieren krijgen minder watertoevoer. bron 32 Waterbeheer in de stad
Noem een reden waarom de overheid water in stedelijke gebieden langer wil vasthouden.
bron 33
In tekst van bron 33 staat een voorbeeld waarvoor we het regenwater kunnen gebruiken dat in tanks wordt opgevangen. In de tekst is echter een woord weggelaten en vervangen door de letter X. • Welk woord moet er op de plaats van letter X staan?
In de tekst van bron 33 heeft het Instituut voor Beeld en Geluid maatregelen genomen om zuiniger om te gaan met drinkwater. Ook thuis kun je zuinig omgaan met drinkwater. • Noem twee “kleinschalige maatregelen” van drinkwaterbesparing die je thuis kunt toepassen.
bron 34 bron 35 Overstroming Bangladesh
In de tekst van bron 34 staat dat de ontbossing in de bergen in Bangladesh zorgt voor een verhoogde kans op overstromingen. • Noem een oorzaak waardoor ontbossing de kans op overstromingen vergroot.
De overstromingen hebben naast nadelen ook voordelen. • Welk gunstig effect kunnen de overstromingen hebben voor de boeren in Bangladesh?
Ligt de delta van Bangladesh in de bovenloop, middenloop of benedenloop van de verschillende rivieren? A bovenloop B middenloop C benedenloop
bron 36 Water wordt gedesinfecteerd bron 37
In de Sahelzone wordt door steeds meer bewoners gebruikgemaakt van de SODIS-methode. Het is voor de bewoners belangrijk dat het water gezuiverd wordt. • Geef hiervoor de reden.
Noem een reden waarom door de SODIS-methode de kans op verwoestijning in bijvoorbeeld de Sahelzone zou kunnen afnemen. Gebruik bron 37 bij de beantwoording van deze vraag.
Noem één reden waarom kleinschalige projecten zoals de SODIS-methode juist voor ontwikkelingslanden ideaal zijn.
bron 38 Europa
Welke twee gebieden in bron 38 zullen het meest geschikt zijn voor het opwekken van elektriciteit met behulp van een stuwdam? A 1 en 2 B 1 en 3 C 2 en 4 D 3 en 4
Het water in een stuwmeer wordt gebruikt om drinkwater te produceren en om elektriciteit op te wekken. • Noem nog twee functies waarvoor het water in een stuwmeer gebruikt wordt.
bron 39 Protestacties
Als je de tekst van bron 39 leest, zie je dat niet iedereen even blij is met de komst van een stuwdam. Eén reden tegen de aanleg van een stuwdam voor het gebied stroomopwaarts wordt al in de tekst genoemd. • Geef een voorbeeld van een nadelig gevolg stroomafwaarts van de dam. bron 40…

Als je de tekst van bron 39 leest, zie je dat niet iedereen even blij is met de komst van een stuwdam. Eén reden tegen de aanleg van een stuwdam voor het gebied stroomopwaarts wordt al in de tekst genoemd. • Geef een voorbeeld van een nadelig gevolg stroomafwaarts van de dam. bron 40 Druppelirrigatie

Op de afbeelding van bron 40 zien we een kleinschalige toepassing van druppelirrigatie in een droog gebied. • Geef een reden waarom je door druppelirrigatie verzilting kunt voorkomen.
bron 41 Waterpiramide bron 42 Schema van een waterpiramide Op bron 41 en 42 zien we een waterpiramide, een Nederlandse uitvinding. De waterpiramide is een grote witte tent, die door verdamping en condensatie vervuild water zuivert. Deze waterpiramide kan in de tropen dagelijks duizend liter schoon…

bron 41 Waterpiramide bron 42 Schema van een waterpiramide Op bron 41 en 42 zien we een waterpiramide, een Nederlandse uitvinding. De waterpiramide is een grote witte tent, die door verdamping en condensatie vervuild water zuivert. Deze waterpiramide kan in de tropen dagelijks duizend liter schoon drinkwater leveren. Dat is voldoende voor 300 tot 400 mensen.

Geef met behulp van bron 42 een reden waarom een waterpiramide in de tropen beter werkt dan in Nederland.
bron 43 IJskap Noordpool 1980
Smeltende ijskappen op aarde kunnen eventueel een gevaar voor Nederland vormen. Het smelten van de ijskappen op Antarctica vormt wel een gevaar voor Nederland, maar het smelten van het Noordpoolijs niet. • Geef een argument waarom het smelten van het ijs op Antarctica wel een gevaar vormt voor…

Smeltende ijskappen op aarde kunnen eventueel een gevaar voor Nederland vormen. Het smelten van de ijskappen op Antarctica vormt wel een gevaar voor Nederland, maar het smelten van het Noordpoolijs niet. • Geef een argument waarom het smelten van het ijs op Antarctica wel een gevaar vormt voor Nederland en het smelten van het Noordpoolijs niet. bron 44 De verdeling van het water op aarde A ……………. B …………….

Bron 44 laat twee cirkeldiagrammen zien over de verdeling van het water op aarde. Bij beide diagrammen is de titel achter de letters A en B weggelaten en hieronder weergegeven. Titel: − verdeling van al het aanwezige water op aarde − verdeling van het zoete water op aarde • Neem de letters A en B…

Bron 44 laat twee cirkeldiagrammen zien over de verdeling van het water op aarde. Bij beide diagrammen is de titel achter de letters A en B weggelaten en hieronder weergegeven. Titel: − verdeling van al het aanwezige water op aarde − verdeling van het zoete water op aarde • Neem de letters A en B over op het antwoordblad en zet de juiste titel erachter.

In bron 44 ontbreekt ook de omschrijving in de legenda. In de legenda moeten de volgende begrippen worden ingevuld: − water aanwezig in de vorm van ijs − water aanwezig in vloeibare vorm − zoet water − zout water • Neem de cijfers 1 tot en met 4 van de legenda over op het antwoordblad en zet de…

In bron 44 ontbreekt ook de omschrijving in de legenda. In de legenda moeten de volgende begrippen worden ingevuld: − water aanwezig in de vorm van ijs − water aanwezig in vloeibare vorm − zoet water − zout water • Neem de cijfers 1 tot en met 4 van de legenda over op het antwoordblad en zet de juiste begrippen erachter. Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.