bronnen

Eindexamen economie vmbo kb 2021, tijdvak 1

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

opgave 1De tussenbaan

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 1 en 2 in de bijlage.
Moira is blij, want zij is aangenomen bij een supermarkt. Na het gesprek
kreeg zij een arbeidsovereenkomst en een cao (collectieve
arbeidsovereenkomst) mee. Met haar oudere zus Mimi leest ze de
papieren door.
11p
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste
woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Bij een supermarkt is sprake van verschillende functies. Moira gaat aan
de slag als vakkenvuller. Dit is een...(1)... (leidinggevende /
management / uitvoerende) functie. Haar werkgever draagt belasting en
sociale premies af over het loon. Moira werkt hierdoor …(2)… (grijs / wit /
zwart).
Mimi is benieuwd naar de huidige arbeidsvoorwaarden van de
supermarkt. Toen zij bij dezelfde supermarkt werkte, werden de toeslagen
voor avondwerk en weekendwerk net afgeschaft. Mimi: “Dat scheelde veel
loon.”
Mimi werkte op zaterdagavond van 18.00 uur tot 21.00 uur en op zondag
van 14.00 uur tot 18.00 uur. Het uurloon van Mimi bedroeg € 4. Na de
afschaffing van de toeslagen werd het uurloon € 5.
Gebruik informatiebron 1.
22p
Bereken het bedrag dat Mimi per week minder ging verdienen na
afschaffing van de toeslagen en verhoging van het uurloon. Schrijf je
berekening op.
In de supermarktbranche wordt vaak gewerkt met flexibele contracten
(flexcontracten), meestal door jongeren in de leeftijd van 17-26 jaar.
Oudere jongeren hebben liever een vast contract.
Gebruik informatiebron 2.
31p
Bereken hoeveel werkende jongeren van 17-21 jaar liever een vast
contract hebben dan een flexcontract. Schrijf je berekening op.
41p
Geef een reden waarom jongeren die ouder zijn dan 26 jaar liever een
vast contract aangaan met een werkgever.
Sinds kort kent de supermarkt-cao een nieuw soort baan: de tussenbaan.
De tussenbaan is een arbeidscontract voor de duur van maximaal vier
jaar. De werknemer met een tussenbaan krijgt € 175 per jaar extra
uitbetaald op een speciale bankrekening, bedoeld voor scholing.
51p
Geef een reden waarom scholing juist voor de werknemer met een
tussenbaan belangrijk is.
61p
Een tussenbaan biedt voor de supermarkt het voordeel van een flexibel
contract en het voordeel van een vast contract.
Noem een voordeel voor de supermarkt van een vast contract voor
een werknemer.
Mimi: “Ik denk dat op den duur alle vaste contracten zullen verdwijnen in
de supermarktbranche. Producten zouden goedkoper kunnen worden en
dat is gunstig voor de koopkracht van consumenten.”
71p
Hieronder staan vijf economische verschijnselen:
1 Vaste contracten verdwijnen in de supermarktbranche.
2 De supermarktbranche wil de nettowinst gelijk houden.
3 De loonkosten in de supermarktbranche kunnen dalen.
4 De verkoopprijzen in de supermarktbranche kunnen dalen.
5 De koopkracht van consumenten kan toenemen.
In welke regel staan deze verschijnselen zo dat ze de gedachtegang van
Mimi juist weergeven?
A 1 → 2 → 3 → 4 → 5
B 1 → 2 → 4 → 3 → 5
C 1 → 3 → 2 → 4 → 5
D 1 → 3 → 4 → 2 → 5
E 1 → 4 → 2 → 3 → 5
F 1 → 4 → 3 → 2 → 5

opgave 2Joris’ spaarplan

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 3 in de bijlage.
Joris moet rondkomen van een bijstandsuitkering en dat valt niet mee. Hij gaat graag de stad in en geeft dan gemakkelijk geld uit. Het Nibud heeft drie vuistregels opgesteld om mensen te helpen met hun financiën.…

Joris moet rondkomen van een bijstandsuitkering en dat valt niet mee. Hij gaat graag de stad in en geeft dan gemakkelijk geld uit. Het Nibud heeft drie vuistregels opgesteld om mensen te helpen met hun financiën. Check wekelijks je saldo en uitgaven Plan je inkomsten en uitgaven Spaar maandelijks 10% van je inkomen

81p
Joris checkt regelmatig het saldo op zijn rekening. Vorige week had hij
een debetsaldo van € 36. Deze week heeft hij met zijn pinpas voor
€ 39,10 aan boodschappen betaald en is zijn bijstandsuitkering van € 934
op zijn rekening gestort.
Bereken het nieuwe saldo van Joris na verwerking van bovenstaande
gegevens. Schrijf je berekening op. Vermeld of het een debet- of een
creditsaldo betreft.
Joris heeft een maandbegroting gemaakt.
Gebruik informatiebron 3.
91p
De verwachte inkomsten van Joris zijn inkomsten uit
A arbeid.
B bezit.
C overdracht.
D arbeid, bezit en overdracht.
procentuele verdeling uitgaven voorbeeldbegroting Nibud
figuur bij de opgave
Gebruik bovenstaande grafiek en informatiebron 3.
101p
Joris: “Als ik mijn dagelijkse uitgaven vergelijk met de voorbeeldbegroting
van het Nibud, kan ik nog iets bezuinigen.”
Bereken dat Joris procentueel meer uitgeeft aan dagelijkse uitgaven
dan de 19% in de voorbeeldbegroting van het Nibud. Schrijf je
berekening op.
111p
Joris: “Volgens het Nibud zou ik ook meer geld moeten reserveren voor
incidentele uitgaven. Maar ja, dat lukt me lang niet altijd.”
Leg uit dat het belangrijk is dat Joris voor deze uitgaven geld
reserveert.
122p
Het Nibud vindt toch dat Joris en andere mensen met lage inkomens
moeten gaan sparen. Het Nibud wil dat doen door mensen meer geld te
laten zetten op een spaarrekening.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de
juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij
de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Als mensen geld van hun betaalrekening voor incidentele uitgaven op een
spaarrekening zetten, zullen zij dit geld …(1)… (gemakkelijker / minder
gemakkelijk) uitgeven, waardoor ze …(2)… (meer / minder) zullen gaan
sparen. Er wordt dan gespaard …(3)… (uit voorzorg / voor de
renteopbrengst).
Ongemerkt kleine bedragen sparen kan met een spaarprogramma op de
bankrekening (‘Keep the change’). Alle bedragen die worden gepind,
rondt de bank op hele euro’s af naar boven. Dat extra bedrag wordt
automatisch naar de spaarrekening overgemaakt.
132p
Joris gaat in een jaar twee keer per week de stad in en iedere keer drinkt
hij een kop koffie (€ 2,50) in het café en koopt een broodje (€ 5,25) bij de
bakker. Hij gaat één keer per week uit eten (€ 25,10). Hij pint al deze
bedragen.
Bereken welk bedrag er door deze uitgaven na een jaar op zijn
spaarrekening is geboekt, als Joris mee zou doen aan het
spaarprogramma ‘Keep the change’. Schrijf je berekening op.

opgave 3Rozen voor Polen

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 4 in de bijlage.
Rozenkweker Jonne de Roos bv (uit Roosendaal) produceert rozen, die
bestemd zijn voor de buitenlandse markt. Een groot deel gaat naar het
Verenigd Koninkrijk (VK). In 2019 was het Verenigd Koninkrijk van plan uit
de Europese Unie (EU) te stappen (de Brexit). Jonne ging alvast op zoek
naar nieuwe afzetmogelijkheden.
In 2018 bedroeg de exportwaarde van haar rozen € 8.500.000.
De gemiddelde verkoopprijs van een bos rozen bedraagt € 5.
Gebruik informatiebron 4.
141p
Bereken hoeveel bossen rozen Jonne in 2018 naar het Verenigd
Koninkrijk heeft geëxporteerd. Schrijf je berekening op.
Direct na de aankondiging van de Brexit, merkte Jonne een verandering in
de vraag naar haar rozen, doordat het Britse pond in waarde daalde ten
opzichte van de euro.
151p
Door de waardedaling van het Britse pond, ten opzichte van de euro,
veranderde de vraag naar rozen uit Nederland.
Maak van onderstaande zin een economisch juiste tekst door de juiste
woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Door de waardedaling van het Britse pond zal de vraag naar rozen …(1)…
(dalen / stijgen), omdat de Britse consument in Britse ponden …(2)…
(meer / minder) moet betalen voor een bos rozen uit Nederland.
bericht op nu.nl:
De afgelopen jaren kende de Poolse economie een sterke groei en er
wordt verwacht dat deze groei de komende jaren zal doorzetten. Het inkomen per hoofd van de bevolking steeg ook fors. De groei was mede te danken aan buitenlandse bedrijven die zich hebben gevestigd in Polen.
Jonne de Roos ziet deze economische groei als een mogelijkheid om haar
rozen ook te gaan exporteren naar Polen. Jonne: “Nederland en mijn
bedrijf kunnen profiteren van de economische groei in Polen.”
161p
Hieronder staan drie economische verschijnselen:
1 De koopkracht in Polen stijgt.
2 De productie in Nederland stijgt.
3 De vraag naar Nederlandse producten stijgt.
In welke regel staan deze verschijnselen zo dat een logische
gedachtegang ontstaat?
A economische groei in Polen → 1 → 2 → 3 → economische groei in
Nederland
B economische groei in Polen → 1 → 3 → 2 → economische groei in
Nederland
C economische groei in Polen → 2 → 1 → 3 → economische groei in
Nederland
D economische groei in Polen → 2 → 3 → 1 → economische groei in
Nederland
E economische groei in Polen → 3 → 1 → 2 → economische groei in
Nederland
F economische groei in Polen → 3 → 2 → 1 → economische groei in
Nederland
172p
Jonne de Roos ziet de exportmogelijkheden naar Polen rooskleurig in.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de
juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij
de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
De export naar Polen kent …(1)… (geen / wel) handelsbelemmeringen,
omdat het land Polen lid is van de …(2)… (Europese Monetaire Unie /
Europese Unie).
Een voorbeeld van een handelsbelemmering is het instellen van een
maximale hoeveelheid goederen die ingevoerd mag worden. Dit noemen
we …(3)… (exportsubsidies / importquota / invoerrechten).
181p
Jonne de Roos laat zich bij het handelsconsulaat in Polen informeren over
de exportmogelijkheden voor haar bedrijf. Liść Róży van het
handelsconsulaat: “Ik hoop dat Polen snel overgaat tot het invoeren van
de euro.”
Noem een voordeel voor Jonne de Roos als Polen de nationale munt,
de zloty, vervangt door de euro.
Róży adviseert Jonne de Roos om haar productie te verplaatsen naar
Polen: “De grondprijzen liggen hier lager dan in Nederland. Misschien kun
je daardoor in Polen wel meer winst behalen op de verkoop van rozen dan
in Nederland.”
191p
Hieronder staan drie economische verschijnselen:
1 De kostprijs van een bos rozen kan dalen.
2 De afzet van rozen in Polen en andere landen stijgt.
3 De verkoopprijs van een bos rozen kan dalen.
In welke regel staan deze verschijnselen zo dat een logische
gedachtegang ontstaat?
A verplaatsing productie naar Polen → 1 → 2 → 3 → meer winst
B verplaatsing productie naar Polen → 1 → 3 → 2 → meer winst
C verplaatsing productie naar Polen → 2 → 1 → 3 → meer winst
D verplaatsing productie naar Polen → 2 → 3 → 1 → meer winst
E verplaatsing productie naar Polen → 3 → 1 → 2 → meer winst
F verplaatsing productie naar Polen → 3 → 2 → 1 → meer winst
202p
“Ja, dat is dan wel zo,” zegt Jonne de Roos, “maar er zijn toch ook
voordelen in Nederland als vestigingsplaats van mijn bedrijf.”
Noem twee economische argumenten voor Jonne de Roos om toch
met haar bedrijf in Nederland te blijven.

opgave 4Heineken in Mexico

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 5 en 6 in de bijlage.
Heineken is een multinational met
productievestigingen over de hele wereld,
zo ook in Mexico. Heineken nam acht jaar
geleden de Mexicaanse bierbrouwer
Femsa over en verwierf zo een
marktaandeel van 42%, met in Mexico
maar één concurrent, Modelo.
figuur bij de opgave
211p
Wat wordt verstaan onder een marktaandeel?
A de afzet van een bedrijf als percentage van de totale afzet in een
bedrijfstak
B de afzet van een bedrijf als percentage van de totale omzet in een
bedrijfstak
C de winst van een bedrijf als percentage van de afzet van het bedrijf
D de winst van een bedrijf als percentage van de omzet van het bedrijf
221p
Jarenlang heeft Heineken in Mexico geprobeerd om, naast de
spotgoedkope Mexicaanse biertjes, een luxe bier te introduceren, het
flesje Heineken. In 2018 is voor € 6 miljard aan bier verkocht in Mexico.
Slechts 5% van dat bedrag besteden Mexicanen aan luxe bieren, zoals
Heineken.
Bereken hoeveel euro in 2018 in Mexico wordt besteed aan luxe
bieren. Schrijf je berekening op.
231p
Dolf van den Brink, manager van Heineken in Mexico, vertelt dat er nu
nog verlies gemaakt wordt op de verkoop van Heineken in Mexico. Dolf:
“Maar als de afzet stijgt, stijgt ook de productieomvang en stijgt de winst.”
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de
juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Wanneer de productieomvang van flesjes Heineken toeneemt kunnen de
...(1)... (vaste kosten / variabele kosten) in totaal gelijk blijven. De kosten
per eenheid product zullen dan...(2)... (dalen / gelijk blijven / stijgen).
Mexico importeert ook bier, terwijl dat veel duurder is dan het eigen
Mexicaanse bier. Heineken brouwt het bier in Mexico en kan zo
bezuinigen op de kosten.
Gebruik informatiebron 5.
241p
Geef een voorbeeld van kosten die in Mexico lager zijn dan in Nederland.
Gebruik informatiebron 6.
252p
Bereken in een decimaal hoeveel procent een halve liter Heineken bier
duurder is dan een halve liter Mexicaans bier. Schrijf je berekening op.
Heineken verlaagt volgend jaar in Mexico de verkoopprijs van een flesje
Heineken met 10%. Zij verwacht dat daardoor de huidige afzet van
500.000 flesjes Heineken toeneemt met 50%. Volgens Dolf stijgt dan de
omzet.
Gebruik informatiebron 6.
262p
Bereken de verandering van de omzet in het volgende jaar. Schrijf je
berekening op.

opgave 5Student & geld

Tom is na zijn eindexamen gaan studeren en op kamers gaan wonen. Er
is financieel veel veranderd in zijn leven. Tom en zijn ouders kunnen de
studie van Tom niet helemaal zelf betalen. Tom leent sinds het begin van
zijn studie tegen 0% rente bij de overheid.
271p
Geef een reden waarom de overheid geld uitleent aan studenten tegen
0% rente in plaats van deze taak aan commerciële banken over te laten.
Tom betaalt zijn uitgaven zelf, maar zijn ouders vergoeden daarvan een
deel. De gemiddelde maandelijkse inkomsten van Tom bedragen
€ 1.086. Dit is wat hij zelf ontvangt en wat zijn ouders hem geven bij
elkaar opgeteld.
Dit krijgt Tom van zijn ouders:
waarvoor wanneer hoeveel dagelijkse uitgaven elke week € 42 collegegeld één keer per jaar € 1.876,56 studieboeken twee keer per jaar € 120
282p
Bereken hoeveel procent van zijn gemiddelde maandelijkse inkomsten
Tom ontvangt van zijn ouders. Schrijf je berekening op.
292p
Tom leent meer geld dan hij nodig heeft en spaart een deel van dat geld.
Maak van de volgende zinnen een economisch juiste tekst door de
juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij
de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Met lenen verplaats je koopkracht van …(1)… (het verleden / het heden /
de toekomst) naar …(2)… (het verleden / het heden / de toekomst).
Door het geleende geld te sparen verwacht Tom een toename van zijn
…(3)… (huidige koopkracht / toekomstige koopkracht).
301p
Het geld dat Tom niet nodig heeft zet hij op een spaarrekening.
Welke situatie is het meest voordelig voor Tom?
A als de te betalen rente gelijk is aan de te ontvangen rente op
spaargeld
B als de te betalen rente hoger is dan de te ontvangen rente op
spaargeld
C als de te betalen rente lager is dan de te ontvangen rente op
spaargeld
Als Tom later een huis wil kopen heeft hij een hypotheek nodig van de
bank. Kredietverstrekkers zoals banken kunnen controleren of iemand
schulden heeft, voordat ze geld uitlenen.
311p
Tom moet bij de bank ook zijn studieschuld vermelden.
Wat is hiervan een nadeel voor Tom?
A De rente die Tom ontvangt op een lening is hoger.
B De rente die Tom ontvangt op een lening is lager.
C Tom kan minder geld lenen bij een bank.
D Tom mag meer geld lenen bij een bank.
321p
Het Nibud waarschuwt studenten voor een risico als zij meer lenen dan
strikt noodzakelijk is.
Welk risico lopen studenten als zij meer lenen dan strikt noodzakelijk
is?

opgave 6Rijkdom in de bodem

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 7 in de bijlage.
Mongolië is een land in Noord-Azië tussen China en Rusland. Het is
40 maal groter dan Nederland en heeft 2,6 miljoen inwoners. De
economie is vooral gebaseerd op veeteelt en van de beroepsbevolking
werkt 42% in de landbouw. Van de export gaat 90% naar China en 5%
wordt geëxporteerd naar Rusland.
Gebruik informatiebron 7.
331p
Uit welk gegeven blijkt dat Mongolië een ontwikkelingsland is?
figuur bij de opgave
Gebruik informatiebron 7 en bovenstaande kaart.
342p
Een heel klein deel van de export (5%) gaat naar Rusland.
Noem twee redenen waarom Mongolië meer naar Beijing (China)
exporteert en minder naar Moskou (Rusland).
Mongolië is rijk aan bodemschatten, bijvoorbeeld steenkool. Twintig jaar
geleden waren het vooral buitenlandse bedrijven die enorme bedragen
investeerden in de mijnbouw om de steenkool te delven. Tegenwoordig
zijn het meestal binnenlandse mijnbedrijven die de steenkool exploiteren.
351p
Noem een voordeel voor de economie van Mongolië om zelf de steenkool
te exploiteren.
362p
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste
woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
De export en de import van Mongolië nemen de laatste jaren toe,
waardoor er een meer...(1)... (open / gesloten / vrije) economie ontstaat.
Als de exportwaarde sneller toeneemt dan...(2)... (de importwaarde / het
nationaal inkomen / de welvaart), stijgt de exportquote van Mongolië.
371p
Mongolië behoorde in 2017 tot de 75 landen met de hoogste export ter
wereld. Op de betalingsbalans van Mongolië stond een exportwaarde van
$ 4,91 miljard en het land importeerde voor $ 3,33 miljard.
Bereken het saldo op de betalingsbalans van Mongolië in 2017. Was
er sprake van een overschot of tekort? Schrijf je berekening op.
Mongoolse economen verwachten dat door de exploitatie van steenkool
de export eerst sterk toeneemt en later weer zal afnemen.
381p
Hieronder staan vijf economische verschijnselen.
1 Er wordt meer steenkool geëxploiteerd.
2 De waarde van de Mongoolse munt (MNT) neemt toe.
3 De vraag naar de Mongoolse munt neemt toe.
4 Het buitenland koopt meer goedkope steenkool.
5 De export van steenkool daalt.
In welke regel staan deze verschijnselen zo dat een logische
gedachtegang ontstaat?
A 1 → 2 → 3 → 4 → 5
B 1 → 2 → 4 → 3 → 5
C 1 → 3 → 2 → 4 → 5
D 1 → 3 → 4 → 2 → 5
E 1 → 4 → 2 → 3 → 5
F 1 → 4 → 3 → 2 → 5
391p
In 2018 is de wereldmarktprijs van steenkool sterk gedaald.
In welk geval zal de wereldmarktprijs van steenkool zeker dalen?
A De vraag naar steenkool neemt af, terwijl het aanbod van steenkool
afneemt.
B De vraag naar steenkool neemt af, terwijl het aanbod van steenkool
toeneemt.
C De vraag naar steenkool neemt toe, terwijl het aanbod van steenkool
afneemt.
D De vraag naar steenkool neemt toe, terwijl het aanbod van steenkool
toeneemt.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.