opgave 1Kiezen en kopen
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 1 in de bijlage.
Amal gaat met een mbo-studie beginnen en mag haar kamer thuis voor
€ 500 opnieuw inrichten. Ze heeft een nieuwe bureaustoel nodig. Bij
meubelvergelijker.nl vindt ze een vergelijkend warenonderzoek.
Gebruik informatiebron 1.
12pBureaustoel Boulla Grey komt als beste koop uit de test.

Noem hiervan twee redenen.
21pBij IKVA.nl vindt Amal een leuke lamp voor haar kamer. IKVA.nl biedt ook
een montage-service aan voor € 50: de gekochte lamp wordt dan thuis
opgehangen en aangesloten.
Wat verkoopt deze winkel met de lamp en de montage-service?

een dienst

een goed

een goed en een dienst

geen goed en geen dienst
31pIKVA.nl heeft deze week een aanbieding: de lamp wordt thuis gemonteerd
voor € 25, als de klant ook de bijbehorende snoeren bestelt. “De beste
service voor bijna nix”, zo adverteert de online winkel.
Bij welke instrumenten van de marketingmix past deze service?

bij personeels- en plaatsbeleid

bij presentatie- en plaatsbeleid

bij presentatie- en promotiebeleid

bij prijs- en personeelsbeleid

bij prijs- en promotiebeleid
Amal wil in haar kamer ook nog twee nieuwe gordijnen. Ze bestelt bij
IKVA.nl tweemaal drie meter stof, tweemaal drie meter gordijnband en
dertig gordijnhaakjes. Verder heeft ze geen kosten.
tabel
Gebruik bovenstaande tabel.
41pBereken in twee decimalen de consumentenprijs van deze bestelling.
Schrijf je berekening op.
51pMaak van de onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de
juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Als Amal de gordijnen zelf maakt, is er sprake van …(1)… (collectieve
voorzieningen / een investering / zelfvoorziening). Gordijnen gaan lang
mee en vallen onder de …(2)… (gebruiksgoederen / kapitaalgoederen /
verbruiksgoederen).
Amal heeft € 239,92 van de € 500
uitgegeven. Van het geld dat ze over heeft,
wil ze een nieuwe laptop kopen. IKVA.nl
biedt de mogelijkheid om een refurbished
Bacer-laptop te kopen voor een lage prijs.
Het tekort willen haar ouders haar renteloos
lenen. Amal betaalt de lening in twee
maanden terug.
62pBereken in twee decimalen hoeveel Amal aan haar ouders per maand
moet terugbetalen. Schrijf je berekening op.
opgave 2Pop-upstore
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 2 in de bijlage.
Nina verkoopt tassen in haar webshop My Baggie. Dit doet ze in haar vrije
tijd, want ze is ook werknemer bij een ander bedrijf. Aan het eind van
2018 bekijkt ze de verkoopcijfers en bedenkt ze plannen voor het komend
jaar.
De gemiddelde consumentenprijs van een tas bedraagt € 50.
71pUit welke twee onderdelen bestaat de consumentenprijs?

verkoopprijs
+ brutowinstmarge

verkoopprijs
+ btw

inkoopprijs
+ brutowinst

inkoopprijs
+ btw
Gebruik informatiebron 2.
82pBereken de afzet van My Baggie in 2018. Schrijf je berekening op.
Gebruik informatiebron 2.
91pBereken de nettowinst van My Baggie in 2018. Schrijf je berekening op.
101pDe verkoop loopt goed en Nina wil uitbreiden door een pop-upstore te
openen. Een pop-upstore is een tijdelijke, fysieke winkel in een
winkelcentrum, vaak in een pand dat al maanden leegstaat.

Noem een voordeel voor webshop My Baggie van het openen van een
pop-upstore.
111pDe opening van pop-upstores levert ook voor de andere winkeliers in het
winkelcentrum voordelen op.

Noem een voordeel voor de andere winkeliers in het winkelcentrum.
122pAllereerst gaat Nina nadenken over een goed marketingplan voor de
nieuwe winkel.

Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de
juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2), (3) en (4) op je antwoordblad.
Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen
haakjes staan.
Als je een pop-upstore start, moet je goed nadenken waar je de winkel
gaat vestigen. Dit heet...(1)… (personeelsbeleid / plaatsbeleid). De
etalage van een pop-upstore moet enorm opvallen, dat heet …(2)…
(presentatiebeleid / prijsbeleid). Met een pop-upstore kan Nina ook het
assortiment uitbreiden. Dit noemen we...(3)… (productbeleid /
promotiebeleid). Nina plaatst een routebeschrijving naar de pop-upstore
op de website van My Baggie. Dit noemen we …(4)… (productbeleid /
promotiebeleid).
Het gaat zo goed met Nina’s winkels dat ze zelfstandig ondernemer wordt
en haar baan als werknemer opgeeft.
132pIn onderstaande tabel staan kenmerken van een werknemer en een
zelfstandig ondernemer.

Zijn onderstaande kenmerken van toepassing op een werknemer of
een zelfstandig ondernemer?
Doe het zo: Noteer de cijfers van de kenmerken (1, 2, 3, 4, 5) en zet
achter elk cijfer de juiste letter (a of b).
opgave 3Samen op vakantie
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave hoef je geen gebruik
te maken van een informatiebron in de bijlage.
Floor en Suus gaan na het mbo-eindexamen
samen op vakantie. Ze willen graag naar Parijs
en zoeken informatie over een goedkoop hotel
op de site www.goedkoophotelletjeinparijs.nl.
Hotel Auberge wordt op de site van het hotel
beoordeeld met een gemiddeld cijfer van 7,1.
141pSuus vertrouwt deze beoordelingen niet helemaal.
In welke regel staat een juist argument voor Suus om deze beoordelingen
niet helemaal te vertrouwen?

De beoordeling is niet opgesteld door echte hotelgasten.

De beoordeling is opgesteld door de Consumentenbond.

De beoordeling wordt gecontroleerd door de Nederlandse overheid.
152pFloor en Suus merken dat hotels in de meivakantie duurder zijn dan in de
periode buiten de schoolvakantie.

Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de
juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij
de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Een vakantiereis is een …(1)… (dienst / goed). In de schoolvakanties is
…(2)… (de vraag naar / het aanbod van) hotelkamers groter dan in een
andere periode en kan de prijs van hotelkamers …(3)… (dalen / stijgen).
De vriendinnen gaan eerst maar eens na hoeveel ze hebben gespaard.
162pBereken welk bedrag Floor en Suus elk in deze drie maanden hebben
gespaard. Schrijf je berekening op.
De retourreis met de trein kost € 140 per persoon. Het is ook mogelijk om
de auto van Suus haar ouders te lenen en dan delen Floor en Suus de
reiskosten.
gegevens voor de autoreis naar Parijs
aantal kilometers: 500 (enkele reis)
gemiddeld benzineverbruik: 1:15 (gemiddeld 15 kilometer op 1 liter
benzine)
gemiddelde benzineprijs: € 1,50
171pBereken de benzinekosten per persoon van de heen- en terugreis met de
auto naar Parijs. Schrijf je berekening op.
“Dat is dus een stuk goedkoper dan met de trein,” zegt Floor. Suus vertelt
haar dat een auto meer kost dan alleen de variabele benzinekosten:
“Er zijn variabele kosten én vaste kosten verbonden aan een auto.”
182pGeef, naast benzinekosten, van beide soorten kosten van autorijden een
voorbeeld.
Noteer een voorbeeld van variabele kosten en een voorbeeld van vaste
kosten.
Met het spaargeld en wat extra geld van hun ouders hebben Floor en
Suus nu ieder € 380 voor de vakantie in Parijs. Zij hebben een hotel
gevonden waar ze voor € 30 per persoon per nacht kunnen overnachten.
Maar dat zijn niet de enige uitgaven, er zijn ook verblijfskosten.
lijst van uitgaven per persoon per dag tijdens de vakantie in Parijs
Gebruik bovenstaande lijst.
191pBereken het maximaal aantal dagen dat Floor en Suus in Parijs kunnen
verblijven. Schrijf je berekening op.
opgave 4Honey Care Africa
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave hoef je geen gebruik
te maken van een informatiebron in de bijlage.
Honey Care Africa is een honingbedrijf dat is opgericht om boeren in
Afrika van een hoger inkomen te voorzien. In het Siaya-district in Kenia
zijn bijna 10.000 maisboeren die sinds de start van Honey Care Africa ook
bijen houden.
201pMaak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste
woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Eén van de kenmerken van economische onderontwikkeling is een laag
inkomen per hoofd van de bevolking. Als we kijken naar de
inkomensverdeling, dan zien we dat de inkomens in ontwikkelingslanden
erg …(1)… (gelijk / ongelijk) zijn verdeeld over de inwoners van het land.
Daarnaast is er vaak sprake van een …(2)… (hoge / lage)
bevolkingsgroei.
vicieuze cirkel van armoede
Gebruik de afbeelding vicieuze cirkel van armoede.
211pHieronder staan vijf economische verschijnselen:
1 Het inkomen daalt.
2 De besparingen dalen.
3 De productie daalt.
4 De investeringen dalen.
5 De werkgelegenheid daalt.
In welke regel staan deze verschijnselen zo, dat een logische
gedachtegang ontstaat?

1
→ 2
→ 3
→ 4
→ 5
→ 1

1
→ 2
→ 4
→ 3
→ 5
→ 1

1
→ 3
→ 4
→ 2
→ 5
→ 1

1
→ 3
→ 2
→ 4
→ 5
→ 1

1
→ 4
→ 3
→ 2
→ 5
→ 1

1
→ 4
→ 2
→ 3
→ 5
→ 1
221pDe maisboeren hebben door de
productie van honing een hoger
inkomen gekregen.
Op langere termijn kan hierdoor het
analfabetisme onder de kinderen van
deze maisboeren afnemen.

Leg uit dat een stijging van het
inkomen van de maisboeren op
langere termijn kan betekenen dat
het analfabetisme afneemt.
Een woordvoerder van het honingbedrijf vertelt: “Vanaf de oprichting van
het honingbedrijf groeit de productie nog elk jaar. We exporteren de
honing sinds twee jaar naar de Verenigde Staten en Japan. Ons volgende
doel is om de export uit te breiden naar Europa.”
231pIn 2017 bedroeg de honingexport van Kenia 228.000 kilo. In 2018 is dit al
met 40% gestegen. De verwachting is dat deze export in 2019, met een
uitbreiding van de exportmarkt naar Europa, met nog eens 60% kan
toenemen.

Bereken de honingexport in kilo’s in 2019 als de uitbreiding van de
export naar Europa doorgaat. Schrijf je berekening op.
241pHet starten van bedrijven in ontwikkelingslanden is een vorm van
ontwikkelingssamenwerking. Rijke landen kunnen ook op een andere
manier een bijdrage leveren aan de ontwikkeling van ontwikkelingslanden,
bijvoorbeeld door het opheffen van de invoerrechten.

Leg uit dat het opheffen van de invoerrechten gunstig kan zijn voor de
export van ontwikkelingslanden.
251pOntwikkelingshulp aan arme landen is voor rijke landen meer dan alleen
maar geld geven. Rijke landen kunnen op langere termijn zelf weer profijt
hebben van de ontwikkelingshulp die ze hebben gegeven.

Leg uit dat rijke landen op langere termijn ook profijt kunnen hebben
van de ontwikkelingshulp die ze hebben gegeven.
opgave 5Gratis kraanwater?
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave hoef je geen gebruik
te maken van een informatiebron in de bijlage.
Erica en Abdel zijn beiden
eigenaar van een restaurant.
Op een bijeenkomst van start-
ups raken zij met elkaar in
gesprek. Veel gasten willen
graag gratis kraanwater bij het
eten. Het kraanwater in
Nederland is van goede
kwaliteit, dus water in flessen is
niet nodig.
261pDe maatschappelijke kosten van water uit flessen zijn hoog.

Noem een voorbeeld van maatschappelijke kosten van drinkwater uit
flessen.
271pErica verkoopt liever water in flesjes dan gratis water uit de kraan te
schenken. Zij verkoopt 2.000 flesjes Spa Blauw met een verkoopprijs van
€ 2, bij een inkoopprijs van € 0,30 per flesje.

Bereken de brutowinst op de verkochte flesjes water. Schrijf je
berekening op.
281pVoor het berekenen van de nettowinst moet Erica de bedrijfskosten
berekenen.
In welke regel staan uitsluitend juiste voorbeelden van bedrijfskosten?

btw, huisvesting, verzekeringen

btw, inkoopwaarde, personeelskosten

energiekosten, inkoopwaarde, personeelskosten

energiekosten, huisvesting, verzekeringen
Erica: “De winstmarge op drankjes is behoorlijk hoog, ongeveer 300%.
Dus je begrijpt: bij het eten krijgen gasten van mij geen gratis
kraanwater.”
292pMaak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste
woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij
de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Als Erica haar gasten gratis kraanwater serveert, nemen veel gasten …
(1)… (geen / wel) andere, dure drankjes. De winstmarge op drankjes is …
(2)… (hoger / lager) dan de winstmarge op eten. Bij gratis kraanwater
mist Erica de belangrijke bijdrage aan de …(3)… (inkoopwaarde / omzet)
van haar restaurant.
Erica: “Ook het schenken van gratis kraanwater kost geld, net als water
uit een fles.”
301pNoem een voorbeeld van bedrijfskosten die gelden voor gratis kraanwater
én voor water uit een fles.
312pAbdel is het niet eens met Erica. Abdel beweert: “Met gratis kraanwater
komen mijn gasten vaker terug dan wanneer ze ervoor moeten betalen.”

Geef twee argumenten voor de bewering van Abdel.
opgave 6The Chicken Tax
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 3 in de bijlage.
321pIn de Verenigde Staten (VS) is in 1963 de
‘Chicken Tax’ ingevoerd. Dat is een invoertarief van
25% op, onder andere, buitenlandse pick-uptrucks die
in de VS worden ingevoerd.
Een invoertarief is een protectionistische maatregel.

Noem een andere protectionistische maatregel.
De Chicken Tax was een reactie van de VS op het
besluit van Duitsland in 1963 om invoerrechten te
heffen op kippenvlees uit de VS.
331pWie vroegen in 1963 aan hun overheid om invoerrechten te heffen op
kippenvlees uit de VS?

consumenten in de VS

kippenboeren in de VS

consumenten in Duitsland

kippenboeren in Duitsland
Gebruik informatiebron 3.
341pIn de advertentie van de Amerikaanse autofabrikant Ford staat de prijs in
de VS vermeld van een pick-uptruck, de Ford Raptor.
Stel dat het Koreaanse Hyundai eenzelfde auto in de VS zou willen
verkopen voor dezelfde prijs als de Ford.

Bereken voor welke maximale prijs, exclusief de 25% Chicken Tax,
Hyundai deze auto dan kan aanbieden op de automarkt in de VS.
Schrijf je berekening op.
352pAutodeskundigen hebben geconstateerd dat de Chicken Tax invloed heeft
gehad op de kwaliteit van de pick-uptrucks uit de VS.

Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de
juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij
de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Door de Chicken Tax was er …(1)… (meer / minder) concurrentie op de
automarkt in de VS. Dit heeft een …(2)… (positieve / negatieve) invloed
op de kwaliteit van de pick-uptrucks, omdat de prikkel om te innoveren
voor de auto-industrie hierdoor …(3) … (groter / kleiner) werd.
361pFord produceert pick-uptrucks in de VS en in Mexico. De directeur van
Ford zegt dat de Chicken Tax van hem mag worden afgeschaft: “De
Chicken Tax is in ons voordeel, maar heeft ook een belangrijk direct
nadeel.”

Leg uit welk direct nadeel Ford heeft van de Chicken Tax.
De president van de VS wil de economische belangen van bedrijven in de
VS beschermen: America first!
371pEr zijn in de VS ook tegenstanders van het protectionistische beleid van
hun nieuwe president. Zij menen dat dit protectionisme van de VS de
wereldhandel zal schaden.

Geef een argument voor de mening van deze tegenstanders.
382pSommige economen in Nederland zijn het eens met de protectionistische
maatregelen van de president van de VS: “Het is goed mogelijk dat
daardoor de werkgelegenheid in Nederland toeneemt.”

Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de
juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij
de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Door protectionistische maatregelen in de VS kunnen de werkgelegenheid
en de bestedingen in de VS …(1)… (afnemen / toenemen). Daardoor kan
de …(2)… (export / import) van bepaalde Nederlandse producten naar de
VS …(3)…(afnemen / toenemen), zodat de werkgelegenheid in Nederland
toeneemt.