bronnen

Eindexamen economie vmbo kb 2022, tijdvak 1

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

opgave 1Economie groeit door shoppers

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 1 in de bijlage.
Amira besteedt haar geld het liefst aan kleding, maar volgens haar
moeder moet zij minder shoppen en meer gaan sparen. Amira antwoordt
dat zij met haar uitgaven juist een klein beetje bijdraagt aan de
economische groei van Nederland.
11p
Wanneer is er sprake van economische groei in Nederland?
A als de inflatie in Nederland groeit
B als de koopkracht van Nederlanders groeit
C als het nationaal inkomen van Nederland groeit
Volgens Amira blijkt uit gegevens van het Centraal Bureau voor de
Statistiek (CBS) dat shoppen goed is voor de economie van een land.
Volgens het CBS is in Nederland, in vergelijking met buurlanden, de
economische groei het grootst geweest.
Gebruik informatiebron 1.
21p
Bereken hoeveel procent de economische groei van Nederland hoger is
dan van het land met de laagste economische groei. Schrijf je berekening
op.
31p
De economische groei in Nederland wordt veroorzaakt door verschillende
factoren.
Welke factor zorgt voor economische groei?
A de bestedingen van de consumenten dalen
B de bestedingen van de consumenten stijgen
C het aanbod van arbeid daalt
D het aanbod van arbeid stijgt
42p
Amira’s moeder werkt in een kledingzaak. Ze ziet de verkopen stijgen
door de economische groei. Ze betwijfelt of zij er zelf in inkomen ook echt
op vooruitgaat.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de
juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Hoe meer shoppers, des te hoger de verkopen in de winkels. Daardoor
ontstaat er meer...(1)… (aanbod van / vraag naar) arbeid. Dat kan
betekenen dat de lonen van winkelpersoneel gaan …(2)… (dalen /
stijgen).
51p
Als de economische groei aanhoudt, zullen er vergeleken met de jaren
daarvoor, in verhouding meer vaste arbeidscontracten dan tijdelijke
arbeidscontracten worden aangeboden.
Verklaar dat er, in tijden van aanhoudende economische groei, in
verhouding vaker vaste arbeidscontracten worden aangeboden dan
tijdelijke arbeidscontracten.
62p
Volgens Amira is er nog meer aan de hand. Zij voorspelt dat de verborgen
werkloosheid daalt in tijden van economische groei, terwijl de
geregistreerde werkloosheid stijgt.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de
juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij
de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Door economische groei ontstaat …(1)… (meer / minder) vraag naar
arbeid.
Werkzoekenden die zich eerst …(2)… (niet / wel) hadden geregistreerd,
gaan zich nu …(3)… (niet / wel) laten registreren. Daardoor stijgt de
geregistreerde werkloosheid.

opgave 2Een nieuwe gitaar

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 2 en 3 in de bijlage.
Yair (22 jaar) is klaar met zijn mbo-
muziekopleiding artiest. Hij is singer-songwriter-
gitarist en droomt van een solocarrière in de
muziek. Op het moment heeft hij een baantje bij
supermarkt HIT en verdient daarmee het
minimumloon.
figuur bij de opgave
− Yair werkt van maandag tot en met vrijdag van 8.00 tot 14.00 uur in de
supermarkt, met elke dag een uur pauze.
− Elke zaterdag werkt hij ook van 8.00 tot 12.30 uur, met een half uur
pauze.
− In de pauzes wordt Yair niet doorbetaald.
Gebruik informatiebron 2.
72p
Een volledige baan bij supermarkt HIT is 40 uur per week.
Bereken het bruto loon van Yair per week. Schrijf je berekening op.
Yair wil ook proberen geld te verdienen met optredens. Daarvoor heeft hij
wel een nieuwe gitaar nodig.
81p
Hij checkt met de app van de bank zijn betaalrekening: een creditsaldo
van € 450.
Hij mag maximaal € 500 rood staan.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de
juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers het juiste woord of getal in. Kies uit de woorden of getallen die
tussen haakjes staan.
Een creditsaldo van € 450 betekent dat Yair een …(1)… (tegoed / tekort)
heeft van € 450. Hij kan nog maximaal …(2)… (€ 50 / € 450 / € 950)
opnemen van zijn betaalrekening.
Op de site van webshop Baks.com vindt Yair de perfecte gitaar.
Gebruik informatiebron 3.
91p
Baks.com gebruikt op de site een aantal p’s van de marketingmix.
Op welke manier gebruikt Baks.com de ‘p van plaats’?
A Baks.com plaatst de nieuwe prijs van de gitaar onderaan de website.
B Baks.com verkoopt de gitaar online via zijn webshop.
C Baks.com zet het merk van de gitaar bovenaan de website.
Op Yair’s bankrekening staat te weinig om de gitaar direct te kunnen
kopen. Hij vraagt zich af: zal ik gaan sparen of ga ik lenen.
101p
Bedenk een argument voor Yair om de gitaar met geleend geld te kopen.
112p
Yair kan kiezen uit een aantal kredieten: persoonlijke lening, doorlopende
lening, huurkoop en koop op afbetaling.
Geef aan of onderstaande uitspraken juist of onjuist zijn.
Doe het zo: Neem de letters (a, b, c) over op je antwoordblad en schrijf
daar achter: juist of onjuist.
a Bij een persoonlijke lening is het leenbedrag vrij te besteden.
b Bij een doorlopende lening hoef je niet af te lossen.
c Bij koop op afbetaling hoef je geen rente te betalen.
Gebruik informatiebron 3.
122p
Yair koopt de gitaar en betaalt deze met een lening op basis van
huurkoop bij Baks.com.
Bereken de kredietkosten. Schrijf je berekening op.
131p
Het gaat niet goed met de carrière van Yair en er zijn minder uren
beschikbaar in de supermarkt. Yair kan de termijnen van de huurkoop niet
meer betalen. Baks.com wil de gitaar terug, want volgens hen is Yair niet
de eigenaar van de gitaar.
Heeft Baks.com gelijk?
A Ja, bij huurkoop wordt Yair nooit eigenaar van de gitaar.
B Ja, bij huurkoop wordt Yair pas eigenaar als hij alle termijnen heeft
betaald.
C Nee, bij huurkoop wordt Yair direct eigenaar van de gitaar en betaalt
hij later.
D Nee, bij huurkoop wordt Yair direct eigenaar van de gitaar, omdat hij
een aanbetaling heeft gedaan.

opgave 3Handel met de VS

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 4 in de bijlage.
Het nationaal inkomen van
Nederland is in 2018 gegroeid. De
import en export zijn belangrijk voor
de Nederlandse economie. In 2018
wordt het meest geïmporteerd uit
Duitsland. De Verenigde Staten (VS)
komen op de vierde plaats.
figuur bij de opgave
141p
Het Nederlandse gezin Bosch is op vakantie in de VS.
Is er sprake van import of export door Nederland?
A Er is sprake van export, omdat er goederen en diensten worden
gekocht in de VS.
B Er is sprake van export, omdat er goederen en diensten worden
gekocht in Nederland.
C Er is sprake van import, omdat er goederen en diensten worden
gekocht in de VS.
D Er is sprake van import, omdat er goederen en diensten worden
gekocht in Nederland.
Als exportbestemming staat de VS op een vijfde plaats. Van de totale
Nederlandse export gaat 4,8% naar de VS.
Gebruik informatiebron 4.
151p
Bereken de totale exportwaarde van Nederland in 2018. Schrijf je
berekening op.
De verandering van de export naar de VS in 2018 ten opzichte van 2017
heeft gevolgen voor de werkgelegenheid in Nederland.
Gebruik informatiebron 4.
161p
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste
woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
De exportwaarde in 2018 ten opzichte van 2017 is …(1)… (gedaald /
gestegen). Als de exportprijzen gelijk blijven en de productie stijgt, kan de
werkgelegenheid …(2)… (dalen / stijgen).
De verandering van de import en export in 2018 ten opzichte van 2017,
heeft ook gevolgen voor de betalingsbalans van Nederland met de VS.
Gebruik informatiebron 4.
171p
Welk gevolg heeft deze verandering van de import en export voor de
betalingsbalans van Nederland met de VS?
A Het overschot in 2018 op de betalingsbalans is groter dan in 2017.
B Het overschot in 2018 op de betalingsbalans is kleiner dan in 2017.
C Het tekort in 2018 op de betalingsbalans is groter dan in 2017.
D Het tekort in 2018 op de betalingsbalans is kleiner dan in 2017.
181p
Veranderingen op de betalingsbalans van EMU-landen hebben gevolgen
voor de wisselkoers van de euro.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de
juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Als EMU-landen meer importeren uit de VS stijgt …(1)… (de vraag naar /
het aanbod van) dollars, waardoor de koers van de euro, ten opzichte van
de dollar, daalt. De import van EMU-landen vanuit de VS wordt dan
…(2)… (duurder / goedkoper).
De Nederlandse familie Bosch is op vakantie in New York (VS) en pinnen
dollars van hun Nederlandse bankrekening.
192p
Bij terugkomst in Nederland controleert de familie Bosch hun bankafschrift
en ze zien dat de uitgaven in New York van hun rekening zijn
afgeschreven. Zij hebben in de VS voor $ 800 een laptop gekocht.
Leg uit of een daling van de koers van de euro in dollars in het
voordeel of in het nadeel is van de familie Bosch bij de aankoop van
deze laptop.

opgave 4Oei we groeien

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 5 in de bijlage.
Ultra-net biedt tv-series en films aan en is de afgelopen jaren enorm
gegroeid.
Ultra-net heeft twee doelstellingen:
− een hoger marktaandeel
− een hogere nettowinst
201p
Tot welke economische sector behoort Ultra-net?
A primaire sector
B secundaire sector
C tertiaire sector
D quartaire sector
Gebruik informatiebron 5.
211p
Klanten kunnen bij Ultra-net een jaarabonnement afsluiten om onbeperkt
tv-series en films te kijken. Dit abonnement kost € 125 per jaar (exclusief
btw).
Bereken de afzet van Ultra-net in 2018. Schrijf je berekening op.
221p
Berry Voitto is financieel directeur van Ultra-net. Berry: “Ons eerste doel
is het vergroten van ons marktaandeel.”
Het marktaandeel van Ultra-net wordt zeker groter als
A Ultra-net het aanbod van tv-series en films aantrekkelijker maakt.
B Ultra-net minder nieuwe tv-series en films aankoopt.
C Ultra-net minder abonnementen gaat verkopen.
D Ultra-net klanten van de concurrentie overneemt.
Behalve vergroting van het marktaandeel wil Ultra-net graag meer
nettowinst behalen. Berry is benieuwd naar de inkoopwaarde in 2018.
Gebruik informatiebron 5.
231p
Bereken de inkoopwaarde voor Ultra-net over 2018. Schrijf je berekening
op.
242p
Berry merkt op: “De loonkosten vormen onze grootste kostenpost. Door
de loonkosten te verlagen kunnen we ook ons marktaandeel vergroten.”
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de
juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2), (3) en (4) op je antwoordblad.
Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen
haakjes staan.
Berry: “Door lagere loonkosten worden de bedrijfskosten …(1)… (hoger /
lager). De nettowinst zal dan …(2)… (afnemen / toenemen). Tegelijkertijd
kunnen dalende loonkosten zorgen voor een …(3)… (hogere / lagere)
kostprijs. De verkoopprijs van een abonnement kan dan …(4)… (dalen /
stijgen), waardoor de afzet toeneemt en ons marktaandeel groter kan
worden.”
Uiteindelijk komt Berry met een ander plan: “Om de nettowinst van
Ultra-net te verhogen, kan Ultra-net zich verplaatsen naar India waar de
loonkosten lager liggen dan in Nederland.”
251p
De directeur van Ultra-net vindt het plan van Berry geen goed plan.
Volgens de directeur heeft Nederland, ondanks de lage lonen in India,
een goede concurrentiepositie ten opzichte van India.
Geef een reden waarom Nederland, ondanks de hogere loonkosten in
Nederland, een goede concurrentiepositie heeft ten opzichte van
India.

opgave 5De buddy-app

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 6 in de bijlage.
In Nederland kampen veel huishoudens met
hoge schulden.
Die hoge schulden beginnen vaak met
betalingsachterstanden. Een groeiend aantal
Nederlandse huishoudens heeft flinke
betalingsachterstanden, bijvoorbeeld bij de
woningcorporatie, het energiebedrijf of de
zorgverzekering.
figuur bij de opgave
261p
Leg uit dat betalingsachterstanden kunnen leiden tot nog hogere
schulden.
271p
Nederland telt 7,9 miljoen huishoudens in 2019. Daarvan hebben er
2,3 miljoen te maken met structurele betalingsachterstanden.
Bereken het procentuele aantal huishoudens met structurele
betalingsachterstanden in Nederland. Schrijf je berekening op.
281p
Nu is er een app ontwikkeld om mensen te helpen met het opstellen en
beheren van hun budget. Gebruikers van de buddy-app zetten de app op
hun smartphone om beter te kunnen begroten.
Welk overzicht maak je bij een begroting?
A Een overzicht van de prioriteiten bij het vervullen van de behoeften.
B Een overzicht van de te verwachten inkomsten en uitgaven.
C Een overzicht van de verschillen tussen de verwachte en de werkelijke
inkomsten en uitgaven.
D Een overzicht van de werkelijke inkomsten en uitgaven.
291p
Kim voert in de app haar gegevens in. De buddy-app berekent dan het
bedrag dat je per maand, of zelfs per dag, kunt besteden. Kim heeft op
2 november nog € 376 te besteden na betaling van de maandelijkse vaste
lasten. Zij koopt op dezelfde dag AirPods ter waarde van € 159 en taco’s
voor € 12.
Bereken welk bedrag Kim nog per week kan besteden voor de
resterende vier weken van de maand. Schrijf je berekening op.
Kim heeft haar budget nu helemaal op orde
dankzij de buddy-app. Maar nu kan ze niet de
nieuwe laptop kopen die ze eigenlijk nodig
heeft. Bij een onlinewinkel kan ze de laptop
kopen en in een jaar afbetalen voor € 30 per
maand.
figuur bij de opgave
Gebruik informatiebron 6.
302p
Bereken de kredietkosten als percentage van het geleende bedrag als
Kim de laptop koopt op afbetaling. Schrijf je berekening op.
312p
Noem twee redenen om Kim te adviseren te sparen voor een grote
aankoop.

opgave 6Gratis geld

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 7 in de bijlage.
De overheid van Oeganda bedacht, samen met
de Wereldbank, een nieuwe vorm van
ontwikkelingshulp. De Oegandese overheid gaf
elke jongere $ 400. Zij hoefden dit bedrag niet
terug te betalen.
Enige voorwaarde was dat ze een groep van
minimaal twintig jongeren vormden en
gezamenlijk een aanvraag indienden. De
regering en de Wereldbank verwachtten dat deze
arme jongeren met dit gratis geld
figuur bij de opgave
werkgelegenheid zouden scheppen.
“Dit klinkt voor velen als een krankzinnige strategie voor
ontwikkelingshulp. Toch was het resultaat zeer positief”, schreef de
Amerikaanse onderzoeker Chris Blattman in zijn blog.
321p
Veel inwoners van ontwikkelingslanden, als Oeganda, zitten in een
vicieuze cirkel, doordat ze een zeer laag inkomen hebben.
Hieronder staan 4 vicieuze cirkels.
figuur bij de opgave
1 zeer laag inkomen van inwoners
2 weinig productie door bedrijven
3 weinig vraag naar producten
4 weinig bestedingsmogelijkheden door inwoners
5 weinig werkgelegenheid
Welke cirkel geeft de situatie in Oeganda juist weer?
A cirkel I
B cirkel II
C cirkel III
D cirkel IV
Gebruik informatiebron 7.
331p
De economische situatie van de allerarmsten in Oeganda is zeer slecht.
Bereken het percentage van de bevolking in Oeganda dat onder de
armoedegrens van $ 1,25 per dag leeft. Schrijf je berekening op.
Gebruik informatiebron 7.
342p
De rijkste 10% van de bevolking heeft een gemiddeld inkomen van
$ 5.040. Het idee van de gratis $ 400 aan arme Oegandezen kan leiden
tot een minder scheve inkomensverdeling in Oeganda.
Bereken het gemiddelde inkomen van de armste 10% van de
bevolking in Oeganda. Schrijf je berekening op.
“De $ 400 werden meestal niet uitgegeven aan onnodige zaken”, aldus
Blattman. “Verrassend genoeg startten de meeste jongeren met een
nieuw bedrijfje.”
351p
De allerarmste jongeren die de $ 400 ontvingen met hun bedrijfje,
hoefden dit bedrag niet terug te betalen, zoals bij een microkrediet.
Verklaar dat opgestarte bedrijven, door de gratis $ 400, eerder
succesvol zijn dan bedrijven die starten met een microkrediet.
361p
Uit Blattmans onderzoek blijkt verder dat veel jongeren, die de bijdrage
kregen van $ 400, vooral bedrijfjes startten in de dienstensector en niet in
de landbouwsector.
Geef een verklaring voor de keus om te gaan werken in de
dienstensector en niet in de landbouwsector.
372p
Een belangrijke voorwaarde voor de ontvangst van de $ 400, was dat de
aanvraag moest worden gedaan door een samenwerkende groep van
minstens twintig jongeren. Een grotere groep heeft voordelen en nadelen.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de
juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij
de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Door de samenwerking komt een …(1)… (groter / kleiner) bedrag
beschikbaar dat geïnvesteerd kan worden. Door de noodzaak van
samenwerking ontstaat een …(2)… (grotere / kleinere) sociale controle op
de juiste besteding van het kapitaal. Een nadeel van samenwerking is dat
…(3)… (de winst / het dividend / het loon) onder een grote groep wordt
verdeeld.
381p
Er waren ook tegenstanders van het gratis verstrekken van geld aan de
allerarmste jongeren.
Bedenk een argument voor de tegenstanders van het gratis
verstrekken van $ 400 als vorm van ontwikkelingshulp.