Bekijk bron 2. De Elfstedentocht is een schaatstocht die in Fryslân (Friesland) op natuurijs gehouden wordt. In 1985 was het ijs dunner dan tijdens de andere tochten. Dit had mede te maken met de temperatuur die in 1985 hoger was dan in de andere jaren waarin de Elfstedentocht werd gereden. • Noem eerst het weerelement uit bron 2 dat zorgde voor de hogere temperatuur. • Geef daarna aan waardoor dit weerelement heeft geleid tot een hogere temperatuur tijdens deze Elfstedentocht.
Bekijk bron 4 en bron 5. Over de klimaatgrafieken in bron 4 worden twee uitspraken gedaan. Uitspraak 1: San Sebastián en Vlissingen hebben allebei een gematigd zeeklimaat met neerslag in alle jaargetijden. Uitspraak 2: in San Sebastián valt veel stijgingsneerslag. Wat is juist? A Alleen uitspraak 1 is juist. B Alleen uitspraak 2 is juist. C Beide uitspraken zijn juist. D Beide uitspraken zijn onjuist.
Bekijk bron 8 en bron 9. Klaas en Adana willen begin oktober nog even naar Spanje. Ze boeken twee dagen voor vertrek een weekend naar Madrid. Ze bekijken de klimaatgrafiek (bron 8) en op internet vinden ze de weersverwachting (bron 9) voor Madrid. • Geef eerst aan welke bron (kies uit: bron 8 of bron 9) Klaas en Adana het best kunnen gebruiken om te beslissen welke kleding mee moet in de koffer. Geef daarna een argument voor je keuze.
Bekijk bron 10 en bron 11. Er worden vier uitspraken gedaan naar aanleiding van bron 10 en bron 11. Welke uitspraak is juist? A De neerslag in Bilbao wordt stijgingsneerslag genoemd. B De overheersende windrichting in Bilbao is noordoostenwind. C Zaragoza ligt aan de loefzijde van het gebergte. D Zaragoza heeft een droger klimaat dan Bilbao.
Bekijk bron 12. Over de weerkaart in bron 12 worden drie uitspraken gedaan. Uitspraak 1: Seattle ligt onder invloed van een zeer sterk hogedrukgebied. Uitspraak 2: het verschil tussen de temperatuur in Minneapolis en New Orleans wordt vooral veroorzaakt door de breedteligging. Uitspraak 3: het verschil tussen de temperatuur in Los Angeles en Miami wordt vooral veroorzaakt door het verschil in hoogteligging. • Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is. bron 13 Verenigde Staten
Bekijk bron 13 en bron 14. Waar staan de plaatsnamen uit bron 13 juist bij de vier klimaatgrafieken P, Q, R en S uit bron 14? klimaatgrafiek P Q R S A Chicago Las Vegas Miami San Francisco B Chicago Las Vegas San Francisco Miami C Chicago Miami Las Vegas San Francisco D Las Vegas Chicago Miami San Francisco E Las Vegas Chicago San Francisco Miami F Las Vegas Miami Chicago San Francisco
Bekijk bron 15. Waar staan de landbouwproducten juist bij de cijfers 1, 2, 3 en 4 van de landbouwgordels uit bron 15? landbouwgordel 1 2 3 4 A katoen mais en soja zomer- en wintertarwe zuivelveeteelt B katoen zuivelveeteelt mais en soja zomer- en wintertarwe C zomer- en wintertarwe mais en soja zuivelveeteelt katoen D zomer- en wintertarwe zuivelveeteelt mais en soja katoen E zuivelveeteelt mais en soja katoen zomer- en wintertarwe F zuivelveeteelt zomer- en wintertarwe katoen mais en soja
In de Verenigde Staten komen zowel orkanen als tornado’s voor. Van de volgende zes kenmerken zijn er drie van orkanen en drie van tornado’s. 1 ontstaan altijd boven de oceaan 2 ontstaan boven land 3 duren meestal niet langer dan een uur 4 duren maximaal twee weken 5 kunnen enkele honderden kilometers in doorsnede zijn 6 zijn meestal niet groter dan 800 meter doorsnede • Neem de cijfers van de drie kenmerken die horen bij orkanen over op het antwoordblad.
De cijfers 1 en 2 in bron 17 geven een deel van de rivier weer. Bij 1 is een ander proces overheersend dan bij 2. Waar staan alle begrippen juist? 1 2 overheersend proces bij 1 A benedenloop bovenloop erosie B benedenloop bovenloop sedimentatie C bovenloop benedenloop erosie D bovenloop benedenloop sedimentatie bron 18 Debietverloop van Rijn en Maas m 3 per sec 3000 2500 2000 1500 1000 500 0 t t j a n f e b m r a p r m e i j u n j u l a u g s e p o k n o v d e c maanden
Bekijk bron 19. Het waterschap heeft verschillende taken op het gebied van waterbeheer. Elke foto in bron 19 heeft met één specifieke taak van het waterschap te maken. Waar staan de foto’s 1, 2, 3 en 4 uit bron 19 juist bij vier taken van het waterschap? zorgen voor bevaarbaarhei d waterwegen zorgen voor veiligheid zorgen voor voldoende waterkwantiteit zorgen voor een goede waterkwaliteit A foto 2 foto 1 foto 4 foto 3 B foto 2 foto 4 foto 1 foto 3 C foto 3 foto 2 foto 4 foto 1 D foto 4 foto 2 foto 3 foto 1 E foto 4 foto 3 foto 1 foto 2 F foto 4 foto 3 foto 2 foto 1
Steden hebben steeds vaker wateroverlast. Een oplossing om wateroverlast in de toekomst te voorkomen is meer groen aanleggen in steden. Ook tuinen zouden minder betegeld moeten worden. • Geef aan waardoor minder verstening in steden leidt tot minder wateroverlast. bron 20 Maatregelen “Ruimte voor de Rivier” oude situatie nieuwe situatie
Bekijk bron 20. In bron 20 zie je een project dat is uitgevoerd in het kader van “Ruimte voor de Rivier”. Welke maatregelen zijn hier uitgevoerd? A aanleggen van een nevengeul en dijkverlegging B aanleggen van een nevengeul en uiterwaardvergraving C obstakelverwijdering en dijkverlegging D obstakelverwijdering en kribverlaging E uitbaggeren van de rivierbedding en dijkverlegging F uitbaggeren van de rivierbedding en kribverlaging
Bekijk bron 22. De waterstand in de aquifer in Noord-China is sinds 1960 steeds meer gedaald. In het gearceerde deel op de kaart in bron 22 is die daling meer dan 40 meter. • Noem een voordeel van het gebruik van water uit een aquifer in vergelijking met het gebruik van water uit een rivier. • Geef het argument waardoor het gebruik van water uit een aquifer niet duurzaam is.
Bekijk de drie tekeningen in bron 23. Op de tekeningen is een waterverdeling te zien over twee landen, land A en land B. • In welke tekening uit bron 23 is de kans het kleinst dat er grensoverschrijdende waterconflicten zullen ontstaan? Noteer het cijfer 1, 2 of 3 van de tekening op het antwoordblad. • Geef een argument voor je keuze.
Bekijk bron 24. In bron 24 is aangegeven hoeveel de neerslaghoeveelheid in de winters tussen 1971 en 2010 gemiddeld afweek van het gemiddelde tussen 1902 en 2010. Over bron 24 worden drie uitspraken gedaan: Uitspraak 1: de Jordaan bevatte tussen 1971 en 2010 minder water dan tussen 1902 en 1970. Uitspraak 2: de kaart gaat over weergegevens en niet over klimaatgegevens. Uitspraak 3: uit de kaart blijkt dat in de winter meer neerslag valt in Egypte dan in Turkije. • Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk bron 28. Over bron 28 worden drie uitspraken gedaan. Uitspraak 1: de vier landsdelen hadden in de periode 2000-2010 allemaal een bevolkingstoename. Uitspraak 2: Oost-Nederland had in de periode 2000-2005 en in de periode 2006-2010 de sterkste bevolkingsgroei. Uitspraak 3: in Noord-Nederland liep tussen 2000 en 2010 de bevolkingsgroei terug. • Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Migratie van het platteland naar de steden heeft invloed op het sterftecijfer in de steden. • Leg uit welke invloed deze migratie op het sterftecijfer in steden heeft. Doe het zo: − Geef eerst aan welke invloed migratie heeft op de leeftijdsopbouw in de steden. − Geef daarna aan welke invloed de veranderde leeftijdsopbouw heeft op het sterftecijfer.
Bekijk bron 29. In het demografisch transitiemodel uit bron 29 worden vijf fasen aangegeven. Waar staat per fase uit bron 29 juist aangegeven hoe snel de bevolking groeit? fase 1 fase 2 fase 3 fase 4 fase 5 A snelle groei snelle groei langzame afname weinig of geen groei weinig of geen groei B snelle groei afnemende groei weinig of geen groei weinig of geen groei afname C snelle groei weinig of geen groei langzame afname weinig of geen groei afnemende groei D weinig of geen groei afnemende groei weinig of geen groei heel snelle groei weinig of geen groei E weinig of geen groei snelle groei afnemende groei langzame afname weinig of geen groei F weinig of geen groei snelle groei afnemende groei weinig of geen groei afname
Lees bron 30. Over bron 30 worden twee uitspraken gedaan. Uitspraak 1: een webwinkel vergroot het verzorgingsgebied van een winkel. Uitspraak 2: door de webwinkel van V&D werd de reikwijdte vergroot. Wat is juist? A Alleen uitspraak 1 is juist. B Alleen uitspraak 2 is juist. C Beide uitspraken zijn juist. D Beide uitspraken zijn onjuist.
Bekijk bron 31. De bevolkingsdiagrammen uit bron 31 zijn van Duitsland in 1910, 1950, 2005 en 2050 (verwachting) en staan in willekeurige volgorde. Waar staan de cijfers 1, 2, 3 en 4 van de bevolkingsdiagrammen uit bron 31 juist bij de vier jaartallen? 1910 1950 2005 2050 A 1 2 3 4 B 2 3 4 1 C 2 4 1 3 D 3 1 4 2 E 3 4 2 1 F 4 3 1 2
Bekijk bron 33. Over bron 33 worden drie uitspraken gedaan. Uitspraak 1: procentueel wonen de meeste migranten in steden met meer dan 7,5 miljoen inwoners. Uitspraak 2: in de steden met 1 tot 2 miljoen inwoners is 26% van de inwoners migrant. Uitspraak 3: in 2012 had China 1.343.239.923 inwoners. Uit bron 33 valt af te leiden dat de meeste Chinezen toen in stedelijke gebieden woonden. • Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk bron 37 en bron 38. De Chinese overheid heeft plannen om het Central Business District in Shanghai te verplaatsen naar een nieuwe locatie. • Noem een voordeel van de nieuwe locatie van het Central Business District ten opzichte van de oude locatie. Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
Bij dit examen hoort geen uitwerkbijlage.
C
C
A
D
A
D
A
D
E
B
F
C
A
E
F
A
E
B
