bronnen

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2025, tijdvak 1

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
Open vragen
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft
meer dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de
beoordeling meegeteld.

opgave 1Weer en klimaat

bron 1
Weerbericht voor Nederland van 30 september 2022
Voor vanavond is er een weerwaarschuwing, het kan hard gaan waaien.
Gedurende de dag ontstaat er meer bewolking en in de avond volgt
regen. De wind neemt in kracht toe met uiteindelijk zware windstoten tot
90 kilometer per uur.
Vandaag begint wel rustig met mist in de ochtend. Op sommige plaatsen
kan er minder dan 200 meter zicht zijn. Zodra de mist aan het einde van
de ochtend is opgelost, gaat de zon even schijnen.
bron 2
Twee weerkaarten
weerkaart 2
weerkaart 1
11p
Lees bron 1 en bekijk bron 2.
Volgens het weerbericht gaat het in de avond van 30 september hard
waaien.
Beredeneer welke weerkaart uit bron 2 het best past bij het
weerbericht van de avond van 30 september in Nederland.
Doe het zo:
− Kies eerst uit weerkaart 1 of weerkaart 2.
− Geef daarna met de gegevens uit de gekozen weerkaart een argument
voor je keuze.
bron 3
Het weersverschijnsel mist
Mist valt te omschrijven als laaghangende wolken. Tussen het ontstaan
en vervolgens verdwijnen van mist zijn verschillende fases te
onderscheiden (in willekeurige volgorde):
P Het aardoppervlak koelt ’s nachts af.
Q De waterdamp in de lucht condenseert.
R Na zonsopkomst verdampen de waterdruppeltjes door opwarming.
S De lucht boven het aardoppervlak koelt af.
T De mist lost op en verdwijnt.
21p
Lees bron 1 en bron 3.
In bron 3 staan verschillende fases tussen het ontstaan en vervolgens
verdwijnen van mist.
Welke volgorde tussen het ontstaan en verdwijnen van mist is juist?
A P - Q - R - S - T
B P - R - S - Q - T
C P - S - Q - R - T
D P - R - Q - S - T
bron 4
De ‘Russische beer’
De ‘Russische beer’ is een weersverschijnsel dat kan ontstaan tijdens de
wintermaanden. Als in het noorden van Scandinavië het weer helder en
windstil is met tegelijkertijd een lagedrukgebied op de Middellandse Zee,
dan stroomt lucht uit Rusland naar Nederland.
Satellietbeeld van een Russische beer onderweg naar Nederland.
figuur bij de opgave
32p
Lees en bekijk bron 4.
Naar aanleiding van bron 4 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: als tijdens een Russische beer lucht uit Rusland richting
Nederland stroomt, ontstaat in Nederland helder en koud
weer.
Uitspraak 2: een Russische beer ontstaat wanneer boven Scandinavië
een sterk lagedrukgebied ligt.
Uitspraak 3: onder invloed van een Russische beer zal in het oosten van
Nederland eerder geschaatst kunnen worden op natuurijs
dan in het westen van Nederland.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad
en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
bron 5
Wantijbuurt in Dordrecht
Aan de rand van Dordrecht is een nieuwe wijk aangelegd die klimaatbestendig is gebouwd. In de wijk is ruimte voor wonen en natuur.
42p
Bekijk en lees bron 5.
De Wantijbuurt is klimaatbestendig gebouwd. In de wijk zijn
voorzorgsmaatregelen genomen om beter om te gaan met de gevolgen
van klimaatverandering.
Noteer met behulp van bron 5 twee aanpassingen in de Wantijbuurt
waaruit blijkt dat er klimaatbestendig gebouwd is.
bron 6
Koolstofdioxide (CO2)-uitstoot in de kledingindustrie
De kledingindustrie draagt bij aan de wereldwijde CO2-uitstoot.
Kledingstukken hebben vaak veel kilometers afgelegd voor ze in de winkel
liggen. De gemiddelde Nederlander koopt 50 stuks kleding per jaar.
Gemiddeld wordt een kledingstuk zeven keer gedragen voordat het wordt
weggegooid en verbrand of gedumpt als afval.
52p
Lees bron 6.
Naar aanleiding van bron 6 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: als consumenten meer gerecyclede of tweedehandskleding
kopen, dragen ze bij aan de verlaging van de CO2-uitstoot in
de kledingindustrie.
Uitspraak 2: als de internationale scheepvaart duurzame maatregelen
neemt, stijgt de CO2-uitstoot per kledingstuk.
Uitspraak 3: door de kledingindustrie dichter bij de afzetmarkt te vestigen,
kan de bijdrage van de kledingindustrie aan het versterkt
broeikaseffect verminderen.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad
en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
bron 7
Drie plaatsen in Spanje
figuur bij de opgave
bron 8
Kenmerken van drie verschillende klimaten in Spanje
Klimaat 1: de gemiddelde temperatuur in de zomermaanden ligt tussen de
15 °C en 20 °C. Hier valt het hele jaar door neerslag.
Klimaat 2: de gemiddelde temperatuur in de zomermaanden is hoger dan
25 °C. Tijdens de zomermaanden valt nauwelijks neerslag.
Klimaat 3: de gemiddelde temperatuur in de zomermaanden is hoger dan
25 °C. Het is het hele jaar erg droog.
61p
Bekijk bron 7 en lees bron 8.
De klimaten uit bron 8 horen bij de plaatsen Murcia, Oviedo en Sevilla uit
bron 7.
Waar staan de plaatsen uit bron 7 juist bij de klimaten uit bron 8?
  Murcia Oviedo Sevilla A k limaat 1 klimaat 2 klimaat 3 B k limaat 1 klimaat 3 klimaat 2 C k limaat 2 klimaat 3 klimaat 1 D k limaat 2 klimaat 1 klimaat 3 E k limaat 3 klimaat 1 klimaat 2 F k limaat 3 klimaat 2 klimaat 1
bron 9
Kassen in de buurt van El Ejido, Spanje
vanuit de lucht
na een regenbui
ligging van El Ejido
71p
Bekijk bron 9.
Rondom de Zuid-Spaanse plaats El Ejido worden groenten geteeld in
kassen.
Geef een reden waarom de landbouw in kassen rondom El Ejido een
vorm van intensieve landbouw is.
81p
De Spaanse boeren rondom El Ejido hebben ervoor gekozen de
landbouwgewassen te kweken in kassen in plaats van in de open lucht.
Geef aan waardoor het kweken van landbouwgewassen in kassen
water bespaart.
91p
Bekijk bron 9.
In de kassen worden landbouwgewassen beschermd tegen steeds
extremere weersomstandigheden. Door klimaatverandering verandert de
neerslagintensiteit in het zuiden van Spanje.
Beschrijf de verandering in neerslagintensiteit door klimaatverandering
in het zuiden van Spanje.
bron 10
Deel van de oostkust van de Verenigde Staten
figuur bij de opgave
bron 11
Weerkaart van de Verenigde Staten van 4 januari 2024
figuur bij de opgave
101p
Bekijk bron 10.
De plaatsen Charleston en Richmond hebben een gematigd zeeklimaat.
Charleston is gemiddeld kouder dan Richmond.
Welke twee klimaatfactoren veroorzaken het verschil in temperatuur?
A breedteligging en hoogteligging
B breedteligging en overheersende windrichting
C hoogteligging en ligging ten opzichte van de zee
D ligging ten opzichte van de zee en overheersende windrichting
111p
Bekijk bron 10 en bron 11.
Op 4 januari 2024 werd neerslag in de vorm van sneeuw verwacht in het
noordoosten van de Verenigde Staten. In de ene plaats viel wel neerslag,
in de andere plaats bleef het droog.
Leg uit in welke plaats de neerslag viel.
Doe het zo:
− Kies eerst of de neerslag viel in Charleston of in Richmond.
− Geef daarna de oorzaak waardoor er neerslag viel.
bron 12
Tekst met keuzemogelijkheden
Ongeveer een derde van het landoppervlak in de Verenigde Staten is bedekt met bossen. De bossen in de Verenigde Staten hebben last van de gevolgen van klimaatverandering, waardoor bossen dreigen af te sterven. Door…

Ongeveer een derde van het landoppervlak in de Verenigde Staten is bedekt met bossen. De bossen in de Verenigde Staten hebben last van de gevolgen van klimaatverandering, waardoor bossen dreigen af te sterven. Door klimaatverandering duurt het zomerseizoen langer en wordt het winterseizoen … 1 … (kouder / warmer). Insecten als de dennenkever overleven de winter vaker en brengen schade toe aan bomen. Naast insecten als de dennenkever hebben bossen in de Verenigde Staten ook steeds vaker last van … 2 … (verdroging / verwoestijning). Wanneer bossen afsterven, kan de temperatuur in het gebied door de afgenomen verdamping … 3 … (dalen / stijgen). de dennenkever

122p
Bekijk en lees bron 12.
In bron 12 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 over op het antwoordblad en zet de juiste
keuze erachter.
bron 13
Bodemgebruik in de Verenigde Staten
figuur bij de opgave
131p
Bekijk bron 13.
In 2023 at de gemiddelde inwoner van de Verenigde Staten 37,9 kilogram
vlees. De Verenigde Staten zijn een grote vleesproducent. Dit blijkt uit de
landbouwgordels met overwegend intensieve en extensieve veeteelt.
Geef nog een aanwijzing uit bron 13 waaruit blijkt dat in de
Verenigde Staten veel vlees geproduceerd wordt.
bron 14
Krantenartikel
Op 11 december 2021 verwoestte een tornado een groot deel van de stad Mayfield in de staat Kentucky, Verenigde Staten. Een overlevende vertelt wat hij die dag heeft meegemaakt. “Waar we nu staan”, zegt inwoner Milton…

Op 11 december 2021 verwoestte een tornado een groot deel van de stad Mayfield in de staat Kentucky, Verenigde Staten. Een overlevende vertelt wat hij die dag heeft meegemaakt. “Waar we nu staan”, zegt inwoner Milton Sampson, “stond gisteren nog gewoon een huis.” Sampson wist de bewoner onder het puin vandaan te halen. Zaten deze mensen gewoon in huis? Het stormalarm ging toch af? “Ja, maar wat kun je doen?”, zegt Sampson. “Wij hebben hier geen schuilkelder.” de stad Mayfield na de tornado een schuilkelder in een tuin

141p
Bekijk en lees bron 14.
Lang niet alle inwoners van de stad Mayfield hebben een schuilkelder. Dit
komt onder andere door een lage risicoperceptie van de inwoners van de
stad Mayfield.
Geef een kenmerk van een tornado waardoor de risicoperceptie laag
is.
151p
Bekijk en lees bron 14.
De overheid adviseert inwoners om schuilkelders aan te leggen, dat kan
zowel in huis als in de tuin.
Noem het beleid dat past bij het aanleggen van een schuilkelder.
bron 15
Twee weerkaarten van de Verenigde Staten
weerkaart 1
figuur bij de opgave
weerkaart 2
figuur bij de opgave
161p
Bekijk bron 15.
In bron 15 zijn twee weerkaarten te zien van twee verschillende dagen.
Op de ene dag ontstonden in de Verenigde Staten veel tornado's, op de
andere dag trok een orkaan over.
Beargumenteer welke weerkaart hoort bij de dag waarop veel
tornado's ontstonden in de Verenigde Staten.
Doe het zo:
− Kies eerst uit weerkaart 1 of weerkaart 2.
− Geef daarna met behulp van de gekozen weerkaart een argument
voor je keuze.

opgave 2Water

bron 16
De plaats Kaub aan de rivier de Rijn
Bij de plaats Kaub is de rivier de Rijn erg ondiep. Zodra de waterstand bij Kaub te laag komt te staan, lukt het binnenvaartschepen niet om verder stroomopwaarts of stroomafwaarts te varen.
171p
Bekijk en lees bron 16.
De waterstand bij de plaats Kaub bepaalt of schepen verder kunnen
varen. De rivier de Rijn is bij de plaats Kaub namelijk erg ondiep.
Beargumenteer in welk deel van de rivier de Rijn het ondiepe deel bij
de plaats Kaub ligt.
Doe het zo:
− Kies eerst of de plaats Kaub in de benedenloop of in de middenloop
van de rivier de Rijn ligt.
− Geef daarna met behulp van een kenmerk van het stroomgebied een
argument voor je keuze.
181p
Wanneer de waterstand bij de plaats Kaub te laag is, kunnen
binnenvaartschepen niet verder varen. De meeste ladingen worden pas
weer vervoerd wanneer de waterstand weer hoog genoeg is.
Geef een economische reden waarom vervoerders liever wachten op
een hogere waterstand dan te kiezen voor een ander vervoermiddel.
192p
Er zijn plannen om bij de plaats Kaub een stuw met een sluis te bouwen
in de rivier de Rijn. Met de stuw kan de waterstand beter geregeld
worden. Er zijn voor- en tegenstanders van dit plan.
Geef een economische reden waarom binnenvaartschippers
voorstander van dit plan zouden zijn.
Geef een reden waarom natuurbeschermers tegen dit plan zouden
zijn.
bron 17
Nieuwsbericht van donderdag 14 juli 2022
Rijkswaterstaat en de waterschappen nemen extra maatregelen om meer
zoet water naar het westen van Nederland te laten stromen. Door de
aanhoudende droogte zijn deze extra maatregelen nodig.
202p
Lees bron 17.
Naar aanleiding van bron 17 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: door droogte dringt zeewater steeds verder het westen van
Nederland binnen.
Uitspraak 2: om meer water richting het westen van Nederland te laten
stromen, worden de stuwen in de rivier de Rijn en de rivier de
Maas gesloten.
Uitspraak 3: Rijkswaterstaat neemt beslissingen over de verdeling van het
water op nationaal niveau, terwijl waterschappen dat voor
regionaal niveau doen.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad
en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
bron 18
De Horstermeerpolder
De Horstermeerpolder is een polder ten westen van het Gooi. De
Horstermeerpolder ligt laag en heeft daardoor last van kwelwater. Dat
kwelwater is op sommige plekken brak. Het brakke kwelwater zit al heel
lang in de bodem onder de polder. Kwelwater ontstaat in verschillende
stappen (in willekeurige volgorde):
I Door het ontbreken van tegendruk komt zout water omhoog.
II Door middel van drainage komt water in sloten terecht.
III Gemalen pompen slootwater over naar het boezemwater.
IV Het grondwaterpeil is hoog, zodat de polder te nat is voor landbouw.
bron 19
Ligging en dwarsdoorsnede van de Horstermeerpolder en omgeving
figuur bij de opgave
211p
Lees bron 18 en bekijk bron 19.
Volgens bron 18 zijn verschillende stappen te herkennen in het ontstaan
van kwelwater.
Waar staan de stappen in het ontstaan van kwelwater uit bron 18 in de
juiste volgorde?
A IV - I - II - III
B IV - II - III - I
C IV - II - I - III
D IV - III - II - I
222p
Lees bron 18 en bekijk bron 19.
Een Amsterdams waterbedrijf is een proef begonnen om het brakke
kwelwater uit de Horstermeerpolder om te zetten in drinkwater. Het
brakke kwelwater is weliswaar te zout, maar is wel van goede kwaliteit.
Geef de natuurlijke oorzaak waardoor het brakke kwelwater zo'n
goede kwaliteit heeft.
Geef een reden waarom het waterbedrijf streeft naar een groter
aanbod van drinkwater.
bron 20
Het stroomgebied van drie grote Chinese rivieren
figuur bij de opgave
bron 21
De ligging van een aantal autonome regio’s en/of provincies in China
figuur bij de opgave
232p
Bekijk bron 20 en bron 21.
Naar aanleiding van bron 20 en bron 21 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: de provincie Sichuan ligt in twee van de drie
stroomgebieden van de grootste rivieren in China.
Uitspraak 2: in de provincies Hunan, Jiangxi en Yunnan ligt de
waterscheiding tussen de rivier de Huang He en de rivier de
Xi-Jiang.
Uitspraak 3: het watergebruik uit de grote rivieren is in de provincies
Qinghai, Tibet en Yunnan kleiner dan in de provincies
Guandong, Shandong en Shanghai.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad
en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
241p
Bekijk bron 20 en bron 21.
De rivier de Chang Jiang heeft het grootste stroomgebied in China.
Geef met behulp van bron 20 of bron 21 een aanwijzing waaruit blijkt
dat de rivier de Chang Jiang in China het grootste stroomgebied heeft.
bron 22
De rivier de Maozhou
De rivier de Maozhou is ongeveer 31 kilometer lang en stroomt door de Chinese provincie Guandong. De rivier de Maozhou mondt uit in de Parelrivierdelta. Jarenlang was de rivier ernstig vervuild. De laatste jaren zijn…

De rivier de Maozhou is ongeveer 31 kilometer lang en stroomt door de Chinese provincie Guandong. De rivier de Maozhou mondt uit in de Parelrivierdelta. Jarenlang was de rivier ernstig vervuild. De laatste jaren zijn er verschillende projecten geweest om de rivier schoon te krijgen. oude situatie nieuwe situatie

252p
Bekijk en lees bron 22.
Langs de rivier de Maozhou zijn de afgelopen jaren maatregelen genomen
om de waterkwaliteit te verbeteren. Er zijn ook maatregelen genomen om
de kans op overstromingen te verkleinen.
Noem een maatregel die genomen kan zijn om de waterkwaliteit van
de rivier de Maozhou te verbeteren.
Noem met behulp van bron 22 een maatregel die genomen is om de
kans op overstromingen te verkleinen.
261p
In Irak en Iran neemt het aantal hectares met verzilte landbouwgrond toe,
waardoor boeren soms zelfs de landbouwgrond verlaten. Boeren kunnen
ook de verzilting bestrijden of zich aanpassen aan de nieuwe
omstandigheden.
Wat is juist?
  aanpassen aan verzilting bestrijden van verzilting A bodem doorspoelen met zoetwater overstappen op visteelt in brak water B overstappen op visteelt in brak water zouttolerante gewassen telen C zouttolerante gewassen telen bodem doorspoelen met zoetwater D zouttolerante gewassen telen overstappen

  aanpassen aan verzilting bestrijden van verzilting A bodem doorspoelen met zoetwater overstappen op visteelt in brak water B overstappen op visteelt in brak water zouttolerante gewassen telen C zouttolerante gewassen telen bodem doorspoelen met zoetwater D zouttolerante gewassen telen overstappen op visteelt in brak water

bron 23
Verticale landbouw
figuur bij de opgave
271p
Bekijk bron 23.
In bron 23 is verticale landbouw te zien, een moderne landbouwtechniek.
Met deze moderne techniek lukt het om efficiënt landbouwgewassen te
produceren. Veel landen in het Midden-Oosten zien zich genoodzaakt om
over te stappen op een moderne landbouwtechniek als verticale
landbouw.
Geef een klimatologische oorzaak waardoor landen in het
Midden-Oosten genoodzaakt zijn om over te stappen op moderne
landbouwtechnieken als verticale landbouw.
bron 24
De Aswandam en het Nassermeer
figuur bij de opgave
282p
Bekijk bron 24.
Egypte heeft in de rivier de Nijl de Aswandam aangelegd. Achter de
Aswandam is een stuwmeer ontstaan; het Nassermeer.
Geef een voordeel van de Aswandam voor de bewoners die
stroomafwaarts langs de Nijl wonen.
Geef een voordeel van het stuwmeer voor de inwoners in de buurt van
de dam.
291p
Bekijk bron 24.
Het Nassermeer, zoals het stuwmeer bij de Aswandam heet, kan steeds
minder water bevatten. De oorzaak hiervoor heeft te maken met een
natuurlijk proces in de rivier.
Noem dit proces waardoor het Nassermeer steeds minder water kan
bevatten.
301p
Bekijk bron 24.
De bouw van de Aswandam leidde tot een conflict tussen Egypte en
Sudan over de voormalige doorvoerhaven van de plaats Wadi Halfa in
Sudan.
Geef een reden waarom de bouw van de Aswandam heeft geleid tot
een conflict met buurland Sudan over de voormalige doorvoerhaven
van de plaats Wadi Halfa.

opgave 3Bevolking en ruimte

bron 25
Bevolkingsgroei in Nederland tussen 1995 en 2022
figuur bij de opgave
311p
Bekijk bron 25.
In bron 25 staat de bevolkingsgroei in Nederland weergegeven.
Wat is juist?
A Het totale inwonertal van Nederland neemt sinds 2015 vooral af door
een dalend geboorteoverschot.
B Het migratiesaldo was in 2022 kleiner dan het geboorteoverschot.
C In het jaar 2020 was nauwelijks sprake van geboorte en sterfte in
Nederland.
D Nederland kende tussen 1995 en 2022 elk jaar een bevolkingsgroei.
bron 26
Nederlandse immigratie in 2022
Met name de situatie in Oekraïne draagt in 2022 bij aan een flinke
toename van de immigratie. Oekraïners zijn de grootste groep
nieuwkomers. Op nummer twee tot en met vijf staan Syrië, Turkije, India
en Polen.
322p
Lees bron 26.
Elke migrant heeft een motief om te migreren.
Noem het gezamenlijk motief van de meeste migranten uit Oekraïne
en Syrië.
Noem het gezamenlijk motief van de meeste migranten uit Polen en
India.
bron 27
Nederland, onderwijs
figuur bij de opgave
331p
Bekijk bron 27.
In sommige Nederlandse regio’s werden meer scholen gesloten dan in
andere Nederlandse regio’s.
Beredeneer waarom in sommige Nederlandse regio’s meer scholen
moesten sluiten dan in andere Nederlandse regio’s.
Doe het zo:
− Kies eerst of de scholen in vooral groeiregio’s of in krimpregio’s
gesloten werden.
− Geef daarna een demografische reden waarom de scholen moesten
sluiten.
bron 28
De provincie Zuid-Holland in 1970 en 2020
figuur bij de opgave
figuur bij de opgave
341p
Bekijk bron 28.
Naar aanleiding van bron 28 worden drie beschrijvingen gegeven.
Beschrijving 1: sinds 1970 is het aantal inwoners van Den Haag flink
toegenomen, tegenwoordig zijn dat ongeveer 560.000
inwoners. Het grootste deel van de groei wordt veroorzaakt
door migratie.
Beschrijving 2: door de enorme uitbreiding van Den Haag, is de stad
vastgegroeid aan omliggende dorpen, zoals Voorburg,
Rijswijk, Leidschendam en Scheveningen.
Beschrijving 3: veel inwoners van Den Haag verlaten de binnenstad en
vestigen zich in een buitenwijk of zelfs buiten de stad. De
huizen voldoen er beter aan de woonwensen.
Welke combinatie van begrippen en beschrijvingen is juist?
  agglomeratievorming suburbanisatie urbanisatie A b eschrijving 1 beschrijving 2 beschrijving 3 B b eschrijving 1 beschrijving 3 beschrijving 2 C b eschrijving 2 beschrijving 1 beschrijving 3 D b eschrijving 2 beschrijving 3 beschrijving 1 E b eschrijving 3 beschrijving 1 beschrijving 2 F b eschrij

  agglomeratievorming suburbanisatie urbanisatie A b eschrijving 1 beschrijving 2 beschrijving 3 B b eschrijving 1 beschrijving 3 beschrijving 2 C b eschrijving 2 beschrijving 1 beschrijving 3 D b eschrijving 2 beschrijving 3 beschrijving 1 E b eschrijving 3 beschrijving 1 beschrijving 2 F b eschrijving 3 beschrijving 2 beschrijving 1

351p
Bekijk bron 28.
De afstand van het centrum van Den Haag naar het centrum van
Rotterdam is ongeveer 26 kilometer over de weg. De afstand is sinds het
jaar 1970 nauwelijks veranderd. Tegenwoordig is er meer infrastructuur
en zijn er snellere vervoersmiddelen om de reis tussen beide steden te
maken. Toch kun je over de afstand tegenwoordig net zolang doen als in
1970.
Geef een argument waarom de reistijd over de weg tegenwoordig net
zolang kan duren als in 1970.
bron 29
Vier bevolkingsdiagrammen van Duitsland en Nederland in 2000 en 2022
Duitsland, 2000
Nederland, 2000
Duitsland, 2022
Nederland, 2022
362p
Bekijk bron 29.
Naar aanleiding van bron 29 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: de groep 35-39 jaar in het jaar 2000 vind je in het jaar 2022
terug in de groepen 55-59 jaar en 60-64 jaar.
Uitspraak 2: in 2022 is het absolute aantal inwoners ouder dan 65 jaar in
Nederland groter dan in Duitsland.
Uitspraak 3: in Nederland was het proces van ontgroening in de periode
2000 tot en met 2022 sterker dan in Duitsland.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad
en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
371p
Bekijk bron 29.
De Duitse overheid wil sinds 2022 elk jaar 400.000 geschoolde migranten
naar Duitsland laten komen.
Geef een demografisch argument waarom de Duitse overheid de
arbeidsmigranten naar Duitsland wil laten komen.
Bron 30
‘Ophogen’ van flatgebouwen in Berlijn
De Duitse hoofdstad Berlijn heeft een groot tekort aan woningen. De stad heeft niet genoeg ruimte om extra gebouwen neer te zetten. Om creatief met ruimte om te gaan, is besloten om als dat mogelijk is, nieuwe etages…

De Duitse hoofdstad Berlijn heeft een groot tekort aan woningen. De stad heeft niet genoeg ruimte om extra gebouwen neer te zetten. Om creatief met ruimte om te gaan, is besloten om als dat mogelijk is, nieuwe etages boven op bestaande gebouwen te bouwen. een ‘opgehoogd’ flatgebouw in Berlijn

381p
Lees en bekijk bron 30.
In verschillende Berlijnse wijken worden flatgebouwen opgehoogd. Het
ophogen van flatgebouwen heeft gevolgen voor de rest van de wijk.
Wat is juist?
  bevolkingsdichtheid van de wijk aanbod van voorzieningen A n eemt af stijgt en meer verschillende B n eemt af stijgt maar minder verschillende C n eemt toe stijgt en meer verschillende D n eemt toe stijgt maar minder verschillende
391p
Lees en bekijk bron 30.
Het ophogen van bestaande flatgebouwen heeft invloed op de
leefbaarheid van de wijken in Berlijn.
Geef aan waarom de leefbaarheid in een Berlijnse wijk met
opgehoogde flatgebouwen kan afnemen.
bron 31
Tekst met keuzemogelijkheden
Fragment uit een krantenartikel van 17 januari 2023
Voor het eerst sinds 1961 geeft de Chinese overheid officieel toe dat de
Chinese bevolking krimpt. De krimp komt door de bevolkingspolitiek in
China. Tussen 1980 en 2015 gold in China een … 1 …
(eenkindregel / tweekindregel). De huidige daling van het
bevolkingsaantal wijten experts aan de hoge kosten voor … 2 …
(scholing / pensioen). In 2022 werden per duizend inwoners 6,77 baby’s
geboren en stierven er 7,37 mensen per duizend inwoners. Daardoor was
er sprake van een … 3 … (geboorteoverschot / sterfteoverschot).
402p
Lees bron 31.
In bron 31 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 over op het antwoordblad en zet de juiste
keuze erachter.
bron 32
Verdeling van de Chinese bevolking over stad en platteland
jaar totale bevolking in miljoenen % stedelijke bevolking % landelijke bevolking 1980 987,1 19,4 80,6 1985 1.058,5 23,7 76,3 1990 1.143,3 26,4 73,6 1995 1.211,2 29,0 71,0 2000 1.267,4 36,2 63,8 2005 1.307,6 43,0 57,0 2010 1.340,9 49,9 50,1 2015 1.383,3 57,3 42,7 2020 1.412,1 63,9 36,1
412p
Bekijk bron 32.
Naar aanleiding van bron 32 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: sinds het jaar 2000 woont meer dan de helft van de Chinese
bevolking in de stad.
Uitspraak 2: de meeste steden in China groeien door binnenlandse
migranten, waarvan de meeste om economische redenen
naar de stad trekken.
Uitspraak 3: het gemiddelde inkomen is in de stad hoger dan op het
platteland, door de trek naar de stad zijn meer Chinezen
welvarender geworden.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad
en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
bron 33
Het herziene hukou-systeem
In veel Chinese steden leven inwoners zonder de juiste stadshukou. Vaak
worden deze inwoners behandeld als tweederangsburgers. Sinds 2014
probeert de Chinese regering de positie van inwoners zonder de juiste
hukou te verbeteren. In kleinere steden (minder dan een miljoen
inwoners) is een stadshukou makkelijker te krijgen. In grote steden (meer
dan een miljoen inwoners) wordt alleen succesvolle inwoners een
stadshukou aangeboden.
421p
Lees bron 33.
Steden met minder dan een miljoen inwoners bieden minder kans op een
baan met een hoger inkomen dan steden met meer dan een miljoen
inwoners. Toch zijn stadshukou's voor steden met minder dan een miljoen
inwoners erg gewild.
Geef een reden waarom Chinezen toch liever een stadshukou voor
steden met minder dan een miljoen inwoners willen hebben dan een
plattelandshukou.
bron 34
'Hutongs' en moderne woonwijken in Beijing
figuur bij de opgave
figuur bij de opgave
431p
Bekijk bron 34.
In de Chinese hoofdstad Beijing zijn de meeste hutongs gesloopt en
vervangen door moderne flatgebouwen. De Chinese overheid probeert
tegenwoordig de overgebleven hutongs te beschermen.
Geef een reden waarom de overgebleven hutongs tegenwoordig
worden beschermd tegen sloop.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
bron 35
Guangzhou, megastad in de Parelrivierdelta
Guangzhou is een megastad in de Parelrivierdelta. In 1984 werd een van
de eerste speciale economische zones van China geopend in de buurt
van Guangzhou. Sindsdien is de stad fors uitgebreid en is het inwonertal
toegenomen. Het landschap in en rondom Guangzhou veranderde sterk
van uiterlijk. Bovendien was er steeds vaker wateroverlast en daalde de
biodiversiteit. Het Guangzhou Ecological Belt Master Plan heeft als doel
natuur en biodiversiteit in Guangzhou te herstellen/verbeteren. In
Guangzhou worden bijvoorbeeld natuurlijke rivieroevers aangelegd en
komen onbewoonde eilanden voor vogels.
impressie van het Guangzhou Ecological Belt Master Plan
figuur bij de opgave
441p
Bekijk en lees bron 35.
In Guangzhou werd een van de eerste speciale economische zones
geopend. Daar konden buitenlandse bedrijven zich vestigen om goederen
te produceren voor het buitenland.
Geef een kenmerk van de ligging van Guangzhou waarom juist daar
een speciale economische zone geopend werd.
451p
Bekijk en lees bron 35.
Sinds 1984 is het gebied waar nu Guangzhou ligt sterk verstedelijkt. Zo is
het bebouwde oppervlak fors uitgebreid.
Geef nog een andere verandering in het bebouwde oppervlak van
Guangzhou die bijdraagt aan een grotere mate van stedelijkheid.
461p
Bekijk en lees bron 35.
Het Guangzhou Ecological Belt Master Plan is gericht op het verbeteren
van natuur en biodiversiteit. Het plan heeft ook invloed op de leefbaarheid
van Guangzhou.
Geef een kenmerk van het Ecological Belt Master Plan waardoor de
leefbaarheid kan toenemen.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.