Eindexamen geschiedenis vmbo gl/tl 2009 tijdvak 2

bij dit examen

Meerkeuzevragen

Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

opgave 1Staatsinrichting van Nederland

Gebruik bron 1.

12p

Gebeurtenissen, zoals in de bron zijn te zien, hebben geleid tot een reactie bij

koning Willem II. Die reactie had gevolgen voor de inhoud van de Nederlandse

grondwet.

Leg dat uit.

Doe het zo:

Reactie van Willem II: … (noem de reactie)

Gevolg voor de inhoud van de grondwet: … (noem een gevolg)

21p

In deze invultekst ontbreken de naam van een politiek leider en de naam van

een politieke stroming.

De grondwet in 1848 kwam vooral tot stand dankzij de politiek leider … (1) ….

Hij werd daarmee één van de belangrijkste politici van de 19e eeuw. Hij

vertegenwoordigde de... (2)... stroming in de Nederlandse politiek.

Welke namen moeten bij (1) en (2) worden ingevuld?

Doe het zo:

1 = … (politiek leider).

2 = … (politieke stroming).

32p

Hieronder staan enkele beweringen over de grondwet van 1848.

1 De Tweede Kamer wordt rechtstreeks gekozen.

2 De vrijheid van onderwijs wordt ingevoerd.

3 Er komt een einde aan het censuskiesrecht.

4 Er worden sociale grondrechten ingevoerd.

5 Het recht van vereniging en vergadering wordt ingevoerd.

6 Het referendum wordt ingevoerd.

7 Nederland wordt een monarchie.

Welke drie beweringen over de grondwet van 1848 zijn juist? Schrijf alleen

de nummers op.

Gebruik bron 2.

41p

Van welk grondrecht maken de indieners van het protest gebruik?

A het recht op het indienen van een petitie

B het recht op onafhankelijke rechtspraak

C het recht op vrijheid van drukpers

D het recht op vrijheid van godsdienst

Gebruik nogmaals bron 2.

51p

Zowel de koning als de ministers konden volgens de grondwet van 1848 de

benoeming van de vijf bisschoppen niet tegenhouden.

Geef een reden waarom op basis van de grondwet de benoeming niet kon

worden tegengehouden.

Gebruik nogmaals bron 2.

61p

Het kabinet was het niet eens met de uitspraak van de koning en trad af.

Geef een reden waarom het kabinet Thorbecke op basis van de grondwet

van 1848 is afgetreden.

Gebruik bron 3.

71p

Over welke politieke leider gaat de bron?

A Kuyper

B Schaepman

C Thorbecke

D Troelstra

Gebruik bron 4.

81p

Was het Tweede Kamerlid een voorstander of een tegenstander van algemeen

kiesrecht?

A Voorstander, omdat hij het censuskiesrecht slecht vond voor de democratie.

B Voorstander, omdat hij wilde dat kinderen van arbeiders konden gaan

stemmen.

C Tegenstander, omdat hij vond dat je als christen niet moest gaan stemmen.

D Tegenstander, omdat hij vond dat je eerst onderwijs moest hebben gehad

om te mogen stemmen.

Gebruik bron 5.

91p

Past de kritiek die in de tekst staat bij de idealen van Aletta Jacobs? Licht je

antwoord toe met behulp van één argument.

101p

Welke van de onderstaande omschrijvingen van de Pacificatie van 1917 is juist?

A Confessionelen en feministen bereiken overeenstemming over de oprichting

van bijzondere scholen én het algemeen kiesrecht.

B Confessionelen en feministen bereiken overeenstemming over de oprichting

van bijzondere scholen én het recht van vereniging en vergadering.

C Confessionelen en socialisten bereiken overeenstemming over de

financiering van bijzondere scholen én het algemeen kiesrecht.

D Confessionelen en socialisten bereiken overeenstemming over de

financiering van bijzondere scholen én het recht van vereniging en

vergadering.

111p

Vier belangrijke gebeurtenissen uit de politieke emancipatiestrijd van vrouwen:

1 De benoeming van de eerste vrouwelijke minister.

2 De oprichting van de Vereniging voor Vrouwenkiesrecht (VVVK).

3 Het krijgen van actief kiesrecht voor vrouwen.

4 Het krijgen van passief kiesrecht voor vrouwen.

Zet de gebeurtenissen in de juiste tijdvolgorde, van vroeger naar later.

Doe het zo:

Eerst …, dan …, vervolgens … en ten slotte … (vul nummers in).

Gebruik bron 6.

121p

Van welk recht maakt het Kamerlid gebruik?

A het recht van amendement

B het recht van budget

C het recht van enquête

D het recht van interpellatie

132p

Drie beroepen die met de rechtspraak te maken hebben:

a advocaat

b officier van justitie

c rechter

Zes taken:

1 het aanklagen van een verdachte

2 het aanpassen van een wetsvoorstel

3 het arresteren van een verdachte

4 het bijstaan van een verdachte

5 het maken van een wet

6 het uitspreken van een vonnis

Geef per beroep aan welke taak daarbij hoort. Schrijf alleen een nummer op.

Let op! Er blijven drie taken over.

Doe het zo:

Bij beroep a hoort taak … (vul een nummer in).

(enz. tot en met beroep c)

142p

Hieronder staan vijf grondrechten:

1 de vrijheid van drukpers

2 de vrijheid van meningsuiting

3 de vrijheid van onderwijs

4 het recht op werk

5 het recht op woongelegenheid

De Nederlandse grondwet kent klassieke en sociale grondrechten.

Geef per grondrecht aan of het een klassiek of een sociaal grondrecht is.

Doe het zo:

Grondrecht 1 is een … (vul in: klassiek of sociaal grondrecht).

(enz. tot en met grondrecht 5)

Gebruik bron 7.

151p

Welke twee grondrechten botsen volgens het krantenartikel met elkaar?

A De vrijheid van godsdienst botst met het recht op gelijke behandeling.

B Het recht op gelijke behandeling botst met het recht op vereniging en

vergadering.

C Het recht op vereniging en vergadering botst met het recht van privacy.

D Het recht van privacy botst met de vrijheid van godsdienst.

Gebruik bron 8.

161p

De schrijver is bezorgd over een bepaalde ontwikkeling in de Nederlandse

rechtsstaat.

Welke ontwikkeling vindt de schrijver zorgelijk?

A Dat Kamerleden geen maatregelen willen op het gebied van terrorisme.

B Dat Kamerleden zich steeds meer gaan bemoeien met de rechtspraak.

C Dat rechters steeds vaker hun uitspraken moeten laten controleren door de

Kamerleden.

D Dat rechters te weinig rekening houden met de mening van burgers bij

rechtszaken.

172p

Vier krantenkoppen over de geschiedenis van de Nederlandse grondwet tussen

1840 en 2000:

Krantenkop 1:

Grondwet buiten werking!

Krantenkop 2:

Klassieke grondrechten vanaf nu vastgelegd in de grondwet!

Krantenkop 3:

Stelsel van evenredige vertegenwoordiging opgenomen in de

grondwet!

Krantenkop 4:

Sociale grondrechten vanaf nu vastgelegd in de grondwet!

1840

1880

1920

1960

2000

Geef per krantenkop aan bij welke periode uit de tijdbalk die kop hoort.

Let op! Iedere periode mag maar één keer worden gebruikt.

Doe het zo:

Krantenkop 1 hoort bij periode … (vul in: A, B, C of D).

(enz. tot en met krantenkop 4)

opgave 2Historisch overzicht vanaf 1900

Nederland heeft gedurende de afgelopen 100 jaar te maken gehad met grote veranderingen op het gebied van verkeer en waterstaat. Daarbij werden grote projecten ontwikkeld, die in de bronnen te zien zijn. → Geef per periode uit de tijdbalk aan welke bron daar bij hoort. Let op! Elke periode mag maar één keer gebruikt worden. Doe het zo: Bij periode A hoort bron … (vul nummer in). (enz. tot en met periode C) Gebruik bron 12.

De eerste alinea van de bron gaat over een kwestie die in de Nederlandse politiek speelde rond het jaar 1900. → Over welke kwestie gaat de eerste alinea van de bron? Gebruik nogmaals bron 12.

Geef met één woord aan hoe de ontwikkeling genoemd wordt die beschreven is in de tweede alinea van de bron.

Bij het bestuderen van de oorzaken van de Eerste Wereldoorlog ben je veel begrippen tegengekomen. → Noem één begrip dat met de oorzaken van de Eerste Wereldoorlog te maken heeft. Geef ook aan wát dat begrip te maken heeft met de oorzaken van de Eerste Wereldoorlog. Doe het zo: Begrip … (vul begrip in), want … (vul in wat dat begrip te maken heeft met de oorzaken van de Eerste Wereldoorlog). Gebruik bron 13.

Ieder Frans dorp heeft wel een monument zoals in de bron te zien is. De namen van slachtoffers van de beide wereldoorlogen uit het dorp staan daar op vermeld. → In welke wereldoorlog zijn de meeste Franse soldaten gesneuveld? Verklaar je antwoord. Doe het zo: In de Eerste/Tweede (maak een keuze) Wereldoorlog zijn de meeste Franse soldaten gesneuveld, want … (geef een verklaring).

Welk belang hadden Groot-Brittannië en Frankrijk bij het weer op de been krijgen van de Russische beer? Gebruik bron 15.

Geef een verklaring voor de ontwikkeling die in de bron te zien is. Gebruik bron 16.

Op welk onderdeel van de politiek van Stalin heeft de tekenaar kritiek? A op de indoctrinatie van de Russische bevolking B op de persoonsverheerlijking van Stalin C op de propaganda in de Sovjetunie D op de vervolging van politieke tegenstanders Gebruik bron 17.

Welke bewering over de bron is juist? A De fotomontage is gemaakt door iemand met een vooruitziende blik, want hij waarschuwt voor een Duitse aanval op Frankrijk. B De fotomontage is gemaakt naar aanleiding van het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. C De fotomontage toont een boze Hitler, omdat Frankrijk zojuist het verdrag van Versailles heeft opgezegd. D De fotomontage toont een tevreden Hitler die net aan de macht is gekomen en een niet-aanvalsverdrag met Frankrijk probeert te sluiten. Gebruik bron 18.

Voor welk gevaar van het nationaal-socialisme wil de tekenaar waarschuwen? A antisemitisme B herbewapening C Lebensraum D totalitaire staat

Duitsland heeft tijdens de Tweede Wereldoorlog veel landen aangevallen, waaronder Frankrijk, Polen en de Sovjetunie. In welke volgorde werden deze landen door Duitsland aangevallen? A Frankrijk – Polen – Sovjetunie B Frankrijk – Sovjetunie – Polen C Polen – Frankrijk – Sovjetunie D Polen – Sovjetunie – Frankrijk

Over welk begrip gaat het in de prent? A Blitzkrieg B censuur C gelijkschakeling D propaganda E razzia

Na afloop van de Tweede Wereldoorlog ontstond er verschil van mening tussen de Verenigde Staten en de Sovjetunie over de toekomst van Duitsland. Welke uitspraak hierover is juist? Verenigde Staten Sovjetunie De Verenigde Staten eisten een blokkade van Berlijn. De Sovjetunie wilde zo snel mogelijk een IJzeren Gordijn in Duitsland. De Verenigde Staten hadden geen bezwaar tegen nazi’s in de Duitse regering. De Sovjetunie eiste dat Hitler en zijn medewerkers werden berecht. De Verenigde Staten wensten een snel herstel van de Duitse economie. De Sovjetunie eiste een schadeloosstelling van Duitsland voor de geleden oorlogsschade. De Verenigde Staten wilden communisme in Duitsland. De Sovjetunie wilde democratie in Duitsland.

In de onderstaande tekst zijn de namen van drie volkeren weggelaten. Ruim honderd jaar geleden werd hij geboren: president Soekarno van Indonesië. Voor veel … (1) … was hij na de Tweede Wereldoorlog staatsvijand nummer één, de man die met de … (2) … had gecollaboreerd. Voor veel … (3) … was en is hij een grote vrijheidsstrijder, de man die hen een nationaal zelfbewustzijn gaf. → Welke namen zijn weggelaten? Doe het zo: 1 = … (vul naam van een volk in) (enz. tot en met 3) Gebruik bron 20.

Dit affiche is afkomstig van een Nederlandse politieke partij. → Gaat het affiche over een situatie in de periode 1940-1945 of in de periode 1945-1950? Verklaar je keuze met behulp van de bron. Doe het zo: Dit affiche gaat over een situatie in de periode … (vul periode in), want … (geef verklaring).

Wat bedoelt deze partij met de ‘rechtsstaat’? A Door de Republiek Indonesië te erkennen, komt er een Unie met Nederland. B Door de Republiek Indonesië te erkennen, komt er een einde aan de chaos. C Door het Nederlandse gezag te herstellen, komt er weer orde en rust in Indonesië. D Door het Nederlandse gezag te herstellen, komt er een einde aan de Japanse overheersing.

Sommige mensen noemen de dienstplichtige soldaten die weigerden te vechten tegen de Indonesische nationalisten deserteurs . Anderen noemen hen dienstweigeraars . Beide groepen hadden argumenten voor deze verschillende benamingen. → Geef voor beide benamingen een argument. Doe het zo: Argument om hen deserteurs te noemen: … Argument om hen dienstweigeraars te noemen: … Gebruik bron 21.

Leg uit waarom deze verklaring wel tot een conflict moest leiden tussen zionistische Joden en Palestijnen. Doe het zo: De verklaring is een oproep tot … Dit moest wel tot een conflict leiden, omdat … Gebruik bron 22.

Welke gebeurtenis was de aanleiding voor de tekenaar om deze prent te maken? Gebruik nogmaals bron 22.

De tekenaar heeft een mening over de staat Israël. → Welke mening is dat? Gebruik bron 23 en 24.

Welke foto en welke uitspraak horen bij welke naam? Neem het onderstaande schema over en vul het in. Let op! Elke uitspraak en elke foto mogen maar één keer naam gebruikt wereldleider worden. nummer van de foto Gorbatsjov (vul nummer in) Kennedy Reagan Stalin Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

De Hongaarse communistische partij veranderde in 1989 van mening. → Geef een reden waarom deze partij juist toen van mening veranderde. Gebruik bron 26.

Vier maatschappelijke verschijnselen: a consumptiemaatschappij b jongerencultuur c kritiek op politieke leiders d secularisatie In elk lied is een maatschappelijk verschijnsel te herkennen uit Nederland in de periode tussen 1950 - 2000. → Welk maatschappelijk verschijnsel past bij welke bron? Vul alleen een letter in. Let op! Elk lied mag maar één keer gebruikt worden. Doe het zo: Bij lied 1 hoort maatschappelijk verschijnsel … (vul letter in). (enz. tot en met lied 4)

Welke uitspraak over het Europees Parlement is juist? Het Europees Parlement A bestaat uit vertegenwoordigers van alle Europese landen. B vergadert om de zes maanden in een andere lidstaat. C wordt gevormd door de ministers van de afzonderlijke landen. D wordt rechtstreeks gekozen door de burgers van de lidstaten.

Een gezamenlijke Europese aanpak van een probleem is vaak veel effectiever dan een nationale aanpak. → Geef een voorbeeld van een probleem dat in Europees verband effectiever kan worden aangepakt dan door de lidstaten afzonderlijk. Doe het zo: Voorbeeld van een probleem … Daaruit blijkt dat een Europese aanpak effectiever is, omdat … Gebruik bron 27.

Vijf gebeurtenissen: a de Beurskrach op Wallstreet b de Cubacrisis c de moord op kroonprins Frans Ferdinand d de slag bij Stalingrad e de val van de Berlijnse muur → welke gebeurtenis is te zien in welk deel van de DVD-serie? Let op! Er blijven vijf delen over. Doe het zo: Gebeurtenis a is te zien in deel … (vul nummer in). (enz. tot en met gebeurtenis e) Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.