bronnen

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2010, tijdvak 1

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

opgave 1Staatsinrichting van Nederland

opgave als beeld van het examen
Op welke manier werd de Tweede Kamer tussen 1848 en 1917 samengesteld? A De leden werden benoemd door de koning. B De leden werden benoemd door Provinciale Staten. C De leden werden gekozen door middel van algemeen kiesrecht. D De leden werden gekozen door middel van censuskiesrecht.
In het programma van een politieke partij stond rond 1900 de volgende tekst: “Het is ons doel de Nederlandse arbeiders deel te laten nemen aan de internationale klassenstrijd.” Van welke politieke partij is deze tekst afkomstig? A de ARP B de Liberale Unie C de RKSP D de SDAP Gebruik bron 1.
Deze briefkaart werd gebruikt om propaganda te maken voor het vrouwenkiesrecht. → Geef een reden waarom een briefkaart een geschikt propagandamiddel is. Gebruik bron 2.
De tekenaar laat Aletta Jacobs op ‘harde mannenkoppen’ tikken. → Noem een politieke reden waarom in de titel van de prent ‘harde mannenkoppen’ gebruikt wordt. Gebruik bron 3.
Stel, je wilt een werkstuk maken over het leven van Aletta Jacobs. Bij het zoeken naar informatie kom je deze speelfilm tegen. → Geeft de film volgens jou betrouwbare informatie voor jouw werkstuk of niet? Verklaar je antwoord. Doe het zo: Deze film geeft volgens mij wel/geen (maak een keuze)…

Stel, je wilt een werkstuk maken over het leven van Aletta Jacobs. Bij het zoeken naar informatie kom je deze speelfilm tegen. → Geeft de film volgens jou betrouwbare informatie voor jouw werkstuk of niet? Verklaar je antwoord. Doe het zo: Deze film geeft volgens mij wel/geen (maak een keuze) betrouwbare informatie, omdat … (geef een verklaring).

Tot 1917 waren katholieken en protestanten tégen algemeen kiesrecht en vóór de financiële gelijkstelling van het bijzonder onderwijs. Socialisten en enkele liberalen waren juist vóór algemeen kiesrecht en tégen de financiële gelijkstelling van het bijzonder onderwijs. → Noem een politieke reden…

Tot 1917 waren katholieken en protestanten tégen algemeen kiesrecht en vóór de financiële gelijkstelling van het bijzonder onderwijs. Socialisten en enkele liberalen waren juist vóór algemeen kiesrecht en tégen de financiële gelijkstelling van het bijzonder onderwijs. → Noem een politieke reden waardoor de verschillende politieke stromingen, ondanks hun tegenstellingen, tóch gingen samenwerken.

opgave als beeld van het examen
In 1917 werd het districtenstelsel vervangen door het stelsel van evenredige vertegenwoordiging. → Noem een politieke reden waarom besloten is tot invoering van het stelsel van evenredige vertegenwoordiging. Gebruik bron 4.
In de tekst zitten drie fouten. → Welke drie fouten zitten in de tekst? Schrijf de fouten op en verbeter ze. Doe het zo: De eerste fout is … (noem de fout). Het moet zijn … (schrijf de verbetering op). (enz. tot en met de derde fout)
Welke bewering over de Nederlandse rechtspraak is juist ? A Advocaten worden benoemd door de minister van Justitie. B Bij rechtszaken bepaalt een jury of iemand schuldig is of niet. C De officier van justitie stelt de verdachte in staat van beschuldiging. D Rechters moeten verantwoording afleggen…

Welke bewering over de Nederlandse rechtspraak is juist ? A Advocaten worden benoemd door de minister van Justitie. B Bij rechtszaken bepaalt een jury of iemand schuldig is of niet. C De officier van justitie stelt de verdachte in staat van beschuldiging. D Rechters moeten verantwoording afleggen aan de minister van Justitie. E Rechters worden benoemd door het parlement. Gebruik bron 5 en 6.

Leden van de Tweede Kamer hebben rechten om hun werk te kunnen doen. Hieronder staan vijf van deze rechten: a amendement b budget c enquête d initiatief e interpellatie → Geef per bron aan welk recht beschreven wordt. Let op! Er blijven drie letters over. Doe het zo: In bron 5: … (vul een letter…

Leden van de Tweede Kamer hebben rechten om hun werk te kunnen doen. Hieronder staan vijf van deze rechten: a amendement b budget c enquête d initiatief e interpellatie → Geef per bron aan welk recht beschreven wordt. Let op! Er blijven drie letters over. Doe het zo: In bron 5: … (vul een letter in). In bron 6: … (vul een letter in).

Enkele stappen bij het tot stand komen van een wet zijn: 1 afkondiging in het Staatsblad 2 behandeling in de Eerste Kamer 3 behandeling in de Tweede Kamer 4 bespreking in de ministerraad 5 ondertekening door de koning(in) en één of meer ministers → Zet de stappen in de juiste volgorde, vanaf het…

Enkele stappen bij het tot stand komen van een wet zijn: 1 afkondiging in het Staatsblad 2 behandeling in de Eerste Kamer 3 behandeling in de Tweede Kamer 4 bespreking in de ministerraad 5 ondertekening door de koning(in) en één of meer ministers → Zet de stappen in de juiste volgorde, vanaf het moment dat een minister een wetsvoorstel heeft gemaakt. Doe het zo: Eerst …, dan …, dan …, vervolgens … en ten slotte … (schrijf de nummers op).

opgave als beeld van het examen
De overheid zou meer burgers invloed kunnen geven op het landelijke bestuur in Nederland. Ook zou de overheid burgers meer invloed kunnen geven dan ze nu hebben op het landelijke bestuur in Nederland. → Geef van beide mogelijkheden één voorbeeld. Doe het zo: Meer burgers invloed geven op het…

De overheid zou meer burgers invloed kunnen geven op het landelijke bestuur in Nederland. Ook zou de overheid burgers meer invloed kunnen geven dan ze nu hebben op het landelijke bestuur in Nederland. → Geef van beide mogelijkheden één voorbeeld. Doe het zo: Meer burgers invloed geven op het landelijke bestuur: … (geef een voorbeeld). Burgers meer invloed geven op het landelijke bestuur: … (geef een voorbeeld). Gebruik bron 7, 8, 9 en 10.

De bronnen passen bij de regeringsperiode van een koning(in). Hieronder staan vier jaartallen van inhuldigingen van een koning(in): a 1848 b 1898 c 1948 d 1980 → Neem het onderstaande schema over op je antwoordblad en vul de letters (van de jaartallen) en de nummers (van de bronnen) op de juiste…

De bronnen passen bij de regeringsperiode van een koning(in). Hieronder staan vier jaartallen van inhuldigingen van een koning(in): a 1848 b 1898 c 1948 d 1980 → Neem het onderstaande schema over op je antwoordblad en vul de letters (van de jaartallen) en de nummers (van de bronnen) op de juiste plaats in. vul letter van staatshoofd: koningin Beatrix inhuldiging in: koningin koningin Wilhelmina Juliana koning Willem II

opgave 2Historisch overzicht vanaf 1900

142p
Enkele beweringen over de Eerste Wereldoorlog:
1 Bij het uitbreken van de oorlog waren Rusland en de Verenigde Staten de
belangrijkste geallieerde landen.
2 De aanleiding voor de oorlog was de aanval van Oostenrijk-Hongarije op
Joegoslavië.
3 De Duitse aanval liep in België en Noord-Frankrijk vast in een
loopgravenoorlog.
4 Duitsland en Oostenrijk-Hongarije waren bondgenoten van elkaar.
5 Het communisme en het nationalisme waren twee belangrijke oorzaken van
de Eerste Wereldoorlog.
Geef per bewering aan of deze juist of onjuist is.
151p
Rond 1900 waren veel mensen in Europa van mening dat het leven in de
toekomst alleen maar beter zou worden.
Noem een ontwikkeling rond 1900 die zorgde voor dit grote vertrouwen in de
toekomst.
161p
Rond 1920 was van een groot vertrouwen in de toekomst niet veel meer over.
Noem een oorzaak die ervoor gezorgd heeft dat het grote vertrouwen in
de toekomst van 1900 sterk was afgenomen rond 1920.
171p
Welke beslissing nam de Volkenbond na de Eerste Wereldoorlog over
Palestina?
Palestina zou
A bestuurd worden door de Verenigde Staten.
B bestuurd worden door Groot-Brittannië.
C onderdeel worden van een Arabische staat.
D onderdeel worden van een Joodse staat.
181p
Welke partij werd in Nederland opgericht naar het voorbeeld van de fascistische
partij in Italië en van de nationaal-socialistische partij in Duitsland?
A ARP
B NSB
C NSDAP
D RKSP
E SDAP
Gebruik bron 11.
192p
De maker van de fotomontage gebruikt een uitspraak van Hitler.
Wat bedoelde Hitler met deze uitspraak en wat bedoelde de maker van de
fotomontage ermee?
Doe het zo:
Hitler bedoelde: …
De maker van de fotomontage bedoelde: …
Gebruik bron 12.
201p
In de beschrijving van de film is met opzet een historische fout gemaakt.
Welke fout is dat? Verbeter de fout.
Doe het zo:
De fout is: …
Het moet zijn: …
Gebruik nogmaals bron 12.
211p
Welke uitspraak is juist?
Zowel de afbeeldingen als de tekst van de bron passen bij een kenmerk van het
nationaal-socialisme, namelijk …
A antisemitisme
B censuur
C persoonsverheerlijking
D terreur
Gebruik bron 13.
221p
In de bron wordt de spot gedreven met een kenmerk van het stalinisme.
Welk kenmerk is dat?
A censuur
B indoctrinatie
C persoonsverheerlijking
D propaganda
E zuiveringen
231p
Iemand beweert: ‘de Tweede Wereldoorlog is mede uitgebroken omdat Hitler
revanche wilde’.
Wat wordt met deze bewering bedoeld?
A Hitler beschuldigde de Joden ervan dat zij te veel economische macht
hadden. Door oorlog te voeren, wilde hij hen die macht afnemen.
B Hitler was bang voor een tweefrontenoorlog. Door een geheim verdrag met
Stalin te sluiten, kon hij een wereldoorlog beginnen.
C Hitler wilde een eind maken aan de grote werkloosheid in Duitsland. Daarom
besloot hij een groot leger te vormen waarin veel mensen werk hadden.
D Hitler wilde het Verdrag van Versailles niet accepteren. Hij wilde van
Duitsland weer een sterk land maken.
Gebruik bron 14.
241p
Dit artikel stond in een officieel toegestane krant in Nederland tijdens de Duitse
bezetting.
Waaruit blijkt dat dit artikel afkomstig is uit een officieel toegestane krant en
niet uit een illegale krant?
Doe het zo:
Dit artikel stond in een officieel toegestane krant, want … (geef een verklaring).
Gebruik bron 15.
251p
De schrijver van de brief vraagt om één van de ontruimde of leegstaande woningen.
Geef een verklaring waarom deze woningen tijdens de Tweede
Wereldoorlog in Apeldoorn beschikbaar waren.
Gebruik bron 16.
261p
Welke pijl geeft het gebied aan waar D-day heeft plaatsgevonden?
A pijl 1
B pijl 2
C pijl 3
D pijl 4
271p
In 1943 riep een belangrijk Engels tijdschrift Stalin uit tot man van het jaar.
Geef een politieke of militaire verklaring waarom een Engels tijdschrift in
1943 Stalin uitriep tot man van het jaar.
281p
Het is waarschijnlijk dat dit Engelse tijdschrift in de periode 1930-1940 negatief
over Stalin schreef.
Door welke ontwikkeling binnen de Sovjetunie in de periode 1930-1940 gaf
het Engelse tijdschrift waarschijnlijk een negatief oordeel over Stalin?
291p
Noem een internationale ontwikkeling waardoor Stalin waarschijnlijk ook niet
positief beoordeeld zou zijn door het Engelse tijdschrift voor de periode 1945-
1955.
301p
Enkele gebeurtenissen uit de Tweede Wereldoorlog:
1 de aanval op Pearl Harbor
2 de atoombom op Hiroshima
3 de Duitse inval in Polen
4 de invasie in Normandië
Zet de gebeurtenissen in de juiste volgorde, van vroeger naar later.
Doe het zo:
Eerst …, dan …, vervolgens … en ten slotte … (vul nummers in).
311p
Op welke manier reageerde de Nederlandse regering direct na het uitroepen
van de Indonesische onafhankelijkheid in 1945?
De Nederlandse regering
A beëindigde alle koloniale banden met Indonesië en steunde de
onafhankelijkheid.
B besloot het Nederlandse gezag in Indonesië te gaan herstellen.
C riep samen met de Indonesische nationalisten de Republiek Indonesië uit.
D sloot een overeenkomst met Indonesië waardoor er sprake was van een
federale staat.
E steunde de onafhankelijkheid van Indonesië als Nederland de baas mocht
blijven op Nieuw-Guinea.
321p
De politionele acties in Indonesië waren militair gezien een succes voor
Nederland. Toch moest Nederland van de Verenigde Staten deze acties
beëindigen en meewerken aan de uiteindelijke onafhankelijkheid van Indonesië.
Geef een reden waarom de Verenigde Staten vóór onafhankelijkheid van
Indonesië waren.
331p
Ondanks de militaire successen gaf de Nederlandse regering uiteindelijk toe aan
de Amerikaanse druk om de politionele acties te beëindigen.
Noem de reden waarom de Nederlandse regering uiteindelijk toegaf aan de
Amerikaanse druk.
Gebruik bron 17.
341p
Op welke kaart is met een dikke lijn het IJzeren Gordijn in 1955 te herkennen?
A kaart 1
B kaart 2
C kaart 3
D kaart 4
352p
Tijdens de Koude Oorlog speelden de volgende drie begrippen een grote rol:
ideologische tegenstelling, invloedssfeer en bewapeningswedloop.
Leg uit wat de Koude Oorlog inhield. Doe dat door gebruik te maken van de
drie begrippen in een juiste historische samenhang en betekenis.
362p
De contacten tussen Egypte en Israël werden in de jaren zeventig beïnvloed
door twee verschillende gebeurtenissen. Eén gebeurtenis leidde tot een
verslechtering van de onderlinge contacten en één gebeurtenis leidde tot een
verbetering van die contacten.
Noem de gebeurtenis die leidde tot een verslechtering van de onderlinge
contacten.
Noem ook een gebeurtenis die zorgde voor een verbetering daarvan.
371p
Hieronder staan enkele titels van hoofdstukken uit een boek over Nederland in
de twintigste eeuw:
Hoofdstuk 1: 1900-1920
Hoofdstuk 2: 1920-1940
Hoofdstuk 3: 1940-1960
Hoofdstuk 4: 1960-1980
Hoofdstuk 5: 1980-2000
Bij welk hoofdstuk hoort de Eerste Feministische Golf en bij welk hoofdstuk
de Tweede Feministische Golf?
  Eerste Feministische Golf Tweede Feministische Golf A Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 3 B Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 4 C Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3 D Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 5 E Hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4 F Hoofdstuk 3 Hoofdstuk 5
Gebruik bron 18.
381p
Bij welke kolom hoort het opschrift ‘niet-kerkelijkheid’?
A kolom 1
B kolom 2
C kolom 3
Gebruik nogmaals bron 18.
391p
Geef een verklaring voor de toename van de percentages in kolom 4.
402p
De meningen over Gorbatsjov lopen sterk uiteen, ook in de geschiedenisboeken
die geschreven zijn na 1989. In een Duits geschiedenisboek zal een ander
oordeel over hem staan dan in een Russisch geschiedenisboek.
Noem eerst een voorbeeld van Gorbatsjovs beleid dat in het Duitse boek als
positief zal worden beschreven. Geef daarna een voorbeeld van Gorbatsjovs
beleid dat in het Russische boek als negatief zal worden beschreven.
Doe het zo:
het Duitse boek: Gorbatsjov … (noem een positief voorbeeld).
het Russische boek: Gorbatsjov … (noem een ander, maar dan negatief
voorbeeld).
Gebruik bron 19.
411p
Naar aanleiding van welke gebeurtenis is deze prent gemaakt?
421p
De Verenigde Staten werden in hun strijd tegen het terrorisme gesteund door
Nederland.
Noem één historische reden waarom veel Nederlanders de Verenigde
Staten steunden in hun strijd tegen het terrorisme.
Gebruik bron 20.
432p
Achter de cijfers in de hokjes staan stippellijntjes.
Welke EU-organisaties horen op die stippellijntjes te staan?
Doe het zo:
1 = … (noem EU-organisatie)
(enz. tot en met 4)
Gebruik bron 21.
442p
In de bron staan bovenaan de letters A en B. Die verwijzen naar de komst van
groepen mensen naar Nederland in een bepaalde periode.
Noem de groep die past bij letter A en noem de groep die past bij letter B.
Gebruik bron 22, 23, 24 en 25.
452p
Vier personen uit de twintigste eeuw:
a kroonprins Frans-Ferdinand
b minister-president Churchill
c minister-president Colijn
d secretaris-generaal Gorbatsjov
Geef per bron aan welke persoon daarbij past.
Doe het zo:
Bron 22 past bij persoon … (vul letter in)
(enz. tot en met bron 25)
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.