bij dit examen
LET OP: Je kunt dit examen maken met de 52e druk of met de 51e druk van de atlas.
Schrijf op de eerste regel van je antwoordblad welke druk je gebruikt, de 52e of de 51e.
Elke opgave bestaat uit enkele vragen. Bij elke vraag kun je, indien gewenst, de atlas gebruiken.
De kaartnummers in de vragen verwijzen naar de 52e druk, of, als ze tussen haakjes staan, naar de
51e druk van de atlas.
opgave 1Opgave 1 − Migratie: Turkije en de Europese Unie
Opgave 1 − Migratie: Turkije en de Europese Unie
verwachtingen over wat de toetreding van Turkije tot de Europese Unie in termen van
migratie naar Europa zou betekenen, verschillen nogal. Het Centraal Plan Bureau gaat uit
van een maximum van ongeveer 2,5 miljoen Turkse migranten. Bovendien verwacht men
een zekere mate van remigratie, zoals die ook is opgetreden na de toetreding van Spanje.
Ik denk dat de migratie naar Europa aanzienlijk zal toenemen, omdat in Turkije zelf, door de
massale trek van platteland naar stad, migratie inmiddels deel van de dagelijkse
werkelijkheid is geworden.” (…) “Voor potentiële Turkse migranten is de trek naar Europa
daardoor geen grote stap.”
vrij naar: artikel Erik-Jan Zürcher, Rondetafelconferentie 19 maart 2004 in Berlijn
12p
Geef twee redenen waarom het voor potentiële Turkse migranten makkelijk is naar Europa
te emigreren.
In hetzelfde artikel schrijft Zürcher dat “Europa de immigratie van Turken over twintig jaar
zal verwelkomen”.
22p
Geef de verklaring waarom Turkse migranten dan welkom zijn.
Turkije wordt vaak vergeleken met de andere mediterrane landen van de Europese Unie.
Voor wat betreft het urbanisatietempo is er een duidelijk verschil tussen Turkije en
bijvoorbeeld Spanje.
31p
Hoe groot is dit verschil? Gebruik voor je antwoord het statistisch overzicht in de atlas.
42p
Geef de verklaring voor het verschil in urbanisatietempo tussen Turkije en Spanje.
Het grondgebruik in Istanbul
Ligging van het kaartfragment 6 BBBuuulllgggaaarrriiijjjeee TEM 7 4 Gr. 3 2 osp 5orus B 8 1 E5 9 TEM T U R K I J E E5 Zee van Marmara 0 100 200 km Legenda: 0 5 10 km woongebieden voor industriegebieden 1 Oude stad 6 Levent hogere inkomensgroepen 2 Galata 7 Besiktaş illegale wijken overig bebouwde 3 Taksim 8 Üsküdar (geçekondus) gebieden 4 Beyoğlu 9 Kadiköy legale wijken voor Trans-European TEM 5 Cihangir lagere inkomensgroepen Motorway commerciële financiële centra
vrij naar: Geografie, december 2004
Op de kaart van bron 2 kun je zien hoe Istanbul is opgebouwd. Er zijn verschillende
stadswijken, waaronder illegaal gebouwde krottenwijken, de zogenaamde geçekondus.
Op atlaskaart 153G (51e druk: 135G) is de ruimtelijke opbouw van de stad Marrakech in
Marokko weergegeven.
51p
Welke overeenkomst is er in het spreidingspatroon van de krottenwijken in Istanbul
(bron 2) en die in Marrakech?
Veel Turkse migranten vestigen zich in geçekondus.
62p
Geef twee niet-economische redenen van Turkse migranten om zich juist daar te vestigen.
Ondanks het illegale karakter van deze wijken, gedoogt de Turkse overheid de vestiging
van migranten in de geçekondus.
72p
Geef twee redenen van de Turkse overheid om deze geçekondus te gedogen.
In de tijd dat er veel Turkse arbeidsmigranten naar onder andere Nederland en Duitsland
vertrokken, is Griekenland nauwelijks een tussenliggende mogelijkheid (intervening
opportunity) geweest.
82p
Leg uit dat ‘gezien vanuit de economische dimensie’ Griekenland nauwelijks een
tussenliggende mogelijkheid voor Turkse arbeidsmigranten was.
Opgave 2 − Nieuwe wegen in de Randstad als mogelijke oplossing voor de
mobiliteitsproblemen? Een vergelijking tussen de nieuwe A5 en de nog aan te leggen
A4 door Midden-Delfland
Opening van de A5CRUQUIUS - Minister Peijs (Verkeer en Waterstaat) heeft zaterdag 8 november
2003 de snelweg A5 geopend. Deze kortste snelweg van Nederland (8 kilometer)
verbindt de A9 en de A4 met elkaar van knooppunt Raasdorp tot knooppunt
De Hoek. Na de openstelling van de A5 rijdt het verkeer vanuit Alkmaar en Haarlem
richting Den Haag van de A9 over de A5 naar de A4 en vice versa.
vrij naar: Ministerie van Verkeer en Waterstaat
bron 4
bron: Filemonitor 2003, Ministerie van Verkeer en Waterstaat
Net genoeg steun voor aanleg A4Een zeer kleine meerderheid in de Tweede Kamer steunt de keuze van minister
Peijs van Verkeer en Waterstaat voor een snelle aanleg van de A4 door
Midden-Delfland. Cruciaal wordt de uitkomst van milieuonderzoek naar
luchtvervuiling door de nieuwe weg.
vrij naar: Delftse Courant, 10 december 2003
Hoofdverbindingswegen in een deel van West-Nederlandbron: Nota Mobiliteit, 2004
De A5 is met 8 kilometer lengte de kortste snelweg van Nederland en qua lengte goed
vergelijkbaar met de geplande aanleg van de A4 tussen Delft en Schiedam. Toch hebben,
zoals blijkt uit bron 6, beide wegen niet dezelfde functie. In de regel krijgt de aanleg van
een hoofdverbindingsweg voorrang op de aanleg van andere wegen.
92p
Leg uit waarom bij de (versnelde) aanleg van de A5 van die regel is afgeweken.
Stelling: ‘De aanleg van het nieuwe stuk van de A4 door Midden-Delfland is in strijd met
nationale plannen voor de ruimtelijke inrichting.’
102p
Geef twee argumenten ontleend aan twee atlaskaarten (nummers en letters noemen) die deze
stelling ondersteunen.
Actiegroepen vrezen dat het unieke landschap van Midden-Delfland ernstig wordt aangetast
door de aanleg van het nieuwe stuk snelweg van de A4. Stel er komt een nieuw onderzoek
voor dit aan te leggen stuk A4 met als hoofdvraag: Houdt de overheid met het aanleggen
van de nieuwe A4 voldoende rekening met het landschap en het milieu van
Midden-Delfland?
113p
Formuleer drie verschillende deelvragen, achtereenvolgens een beschrijvende, een
waarderende en een probleemoplossende deelvraag, die bijdragen aan de beantwoording van
de hierboven geformuleerde hoofdvraag.
In tegenstelling tot de aanleg van de A4 tussen Delft en Schiedam is er maar weinig verzet
geweest tegen de aanleg van de A5 en lijkt het erop dat deze weg vooral positieve effecten
heeft (gehad) op de ruimtelijke kwaliteit van dit gebied.
122p
Leg deze positieve effecten uit met behulp van het begrip ‘toekomstwaarde’.
De aanleg van een compleet nieuwe weg zoals de A5 is één van de mogelijkheden van de
overheid om iets aan het fileprobleem te doen. Toch geeft de overheid er tegenwoordig vaak
de voorkeur aan om op bestaande wegen infrastructurele verbeteringen aan te brengen.
132p
Geef vanuit twee verschillende dimensies een argument voor deze voorkeur van de
overheid.
opgave 3Opgave 3 − Spoorwegen in Mozambique
Vervoer en ruimtelijke inrichting
Opgave 3 − Spoorwegen in Mozambique
De Nacala-corridor, de verbindingsas met Malawi
Legenda: ZAMBIA hoofdspoorlijn MALAWI secundaire spoorlijn Lichinga MOZAMBIQUE MMMooohhhiiinnnjjjiiiSalima Catur n ligging kaartfragment LLLiiilllooonnngggwwweee a a Cuamba NNNkkkaaayyyeee Nampula Nacala e NNNaaayyyuuuccciii c BBBlllaaannntttyyyrrreee Lumbo O e h c Border s i ZZZIIIMMMBBBAAABBBWWWEEE Dona Ana I n d 0 1200 2400 km 0 125 250 km
bron: www.rrdc.com
De ruimtelijke structuur van het spoorwegnetwerk van Mozambique is kenmerkend voor die
van de meeste landen in Afrika.
142p
In welke twee opzichten is de ruimtelijke structuur van het spoorwegnetwerk van
Mozambique kenmerkend voor Afrikaanse landen?
Als gevolg van burgeroorlogen, natuurgeweld en verwaarlozing verkeert de
spoorwegverbinding door de Nacala-corridor thans in een slechte staat. Onder leiding van
het Amerikaanse bedrijf RDC (Railroad Development Corporation) wordt deze spoorlijn nu
weer opgeknapt. Als tegenprestatie voor deze steun heeft de regering van Mozambique deze
spoorlijn geprivatiseerd en mag de RDC deze lijn gedurende een periode van 15 jaar
exploiteren.
Er zijn voor- en tegenstanders van de privatisering van deze spoorlijn.
151p
Geef een argument vóór privatisering van deze spoorlijn.
161p
Geef een argument tégen deze privatisering.
172p
Weeg deze argumenten tegen elkaar af en geef daarbij duidelijk aan wat voor jou de
doorslag geeft en waarom.
Het ligt voor de hand dat Mozambique bij de verdere ontwikkeling van zijn spoorwegnet
samenwerking zoekt met de landen van de Southern African Development Community
(SADC).
182p
Leg met behulp van een ruimtelijk kenmerk uit waarom veel landen van deze Afrikaanse
organisatie er belang bij hebben Mozambique te helpen bij de verbetering van het
spoorwegnet.
De gevolgen van het weer in gebruik nemen van de spoorlijn van Nacala naar Malawi zijn
niet op elke ruimtelijke schaal gelijk. Zo zal op lokale schaal gezien Nacala er zo goed als
zeker profijt van hebben. Maar op een andere ruimtelijke schaal zouden er ook wel eens
negatieve effecten kunnen optreden.
192p
Noem twee van deze negatieve effecten op een andere dan de lokale schaal.
Hoewel Zuid-Afrika zelf goede havens en een uitstekend spoorwegnet heeft, helpt dit land
Mozambique bij de verbetering van de haven van Maputo.
202p
Beargumenteer vanuit twee verschillende dimensies dat deze hulp aan Mozambique ook in
het belang van Zuid-Afrika is.
opgave 4Opgave 4 − De havens van Rotterdam en Antwerpen vergeleken
Antwerpen heeft, mede door de ligging vlakbij de Nederlandse grens, te maken met een
groot gebrek aan uitbreidingsmogelijkheden.
214p
Waarom zou die grens met Nederland geen belangrijke hindernis meer hoeven te zijn bij de
uitbreiding van de haven van Antwerpen? Ga in je antwoord uit van de politieke dimensie
en van de economische dimensie.
Wat betreft de toegankelijkheid voor de zeescheepvaart heeft de haven van Antwerpen een
aantal nadelen ten opzichte van de haven van Rotterdam.
222p
Noem twee nadelen van Antwerpen voor wat betreft de toegankelijkheid voor zeeschepen.
Zwitserland behoort tot het achterland van de havens van Rotterdam en Amsterdam.
232p
Met behulp van welk begrip uit de theorie van Ullman kun je het beste verklaren dat de
grootste vervoersstroom vanuit Zwitserland juist naar deze twee havens loopt?
Motiveer je keuze voor het gebruikte begrip.
opgave 5Opgave 5 − De bereikbaarheid van Schiphol
De verbetering van de infrastructuur rond SchipholHet rijk zal in zijn infrastructuurbeleid prioriteit geven aan de bereikbaarheid van de
mainports. Het gaat daarbij onder meer om de opname van Schiphol in het Europese
netwerk van hogesnelheidstreinen: de HSL-Zuid en de HSL-Oost.
De snelwegen die Schiphol verbinden met de belangrijkste stedelijke gebieden in Nederland
en het buitenland, vormen de hoofdverbindingsassen in het wegennet. Vanwege het
bijzondere belang voor de economie krijgt de aanpak van knelpunten op deze verbindingen
prioriteit. Voor het traject Hoofddorp – Schiphol − Amsterdam-Bijlmermeer − Almere start het
rijk een planstudie naar extra wegcapaciteit.
vrij naar: Nota Mobiliteit, 2004
De tunnelvariantvrij naar: www.deuitweg.nl
De stroomlijnvariant via de Gaasperdammerwegvrij naar: www.deuitweg.nl
Voor het traject Hoofddorp – Schiphol − Amsterdam-Bijlmer − Almere lijkt extra
wegcapaciteit hoogst noodzakelijk.
242p
Geef twee verkeerstechnische redenen waarom extra wegcapaciteit op delen van het traject
Hoofddorp – Schiphol − Amsterdam-Bijlmer − Almere hard nodig is.
252p
Zal de HSL-Zuid een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan de oplossing van het
fileprobleem rondom Schiphol?
Beargumenteer je antwoord.
Het rijk bestudeert twee mogelijke oplossingen voor de verkeersproblemen tussen Almere
en Schiphol: een tunnel die de A9 met de A6 verbindt of een sterke uitbreiding van de
bestaande infrastructuur via de Gaasperdammerweg.
262p
Voor welke oplossing zou jij kiezen?
Beargumenteer je keuze door in te gaan op de gevolgen ervan voor de ruimtelijke kwaliteit
van dit gebied. Gebruik in je argumentatie de begrippen ‘gebruikswaarde’ en
‘belevingswaarde’.
opgave 6Opgave 6 − Platentektoniek nu en in de toekomst
Opgave 6 − Platentektoniek nu en in de toekomst
Plaatbewegingen langs de westkust van Noord-AmerikaHuidige situatie
De pijlen op de kaart geven de richting aan van de plaatbewegingen.
vrij naar: National Geographic Society, Washington, 1995
In bron 11 zijn twee grenszones van platen met de letters A en B aangegeven.
272p
Schrijf de letters A en B van bron 11 onder elkaar op je antwoordblad en schrijf er het
geologische begrip achter dat wordt gebruikt om de betreffende plaatgrenszone aan te
duiden.
San Francisco is in 1906 grotendeels verwoest door een aardbeving. De verwachting is dat
deze stad in de toekomst weer getroffen zal worden door een zware aardbeving.
281p
Geef hiervoor een argument dat afgeleid kan worden uit bron 11.
In het deel van Californië dat ten zuiden van San Francisco ligt, valt in de maand juli
gemiddeld weinig neerslag.
291p
Welke twee atlaskaarten (nummers en letters noteren) zijn
in combinatie het meest geschikt
om de geringe neerslag in juli te verklaren?
Als we ervan uitgaan dat de plaatbewegingen, zoals aangegeven met de pijlen in bron 11, de
komende 25 miljoen jaar zo blijven doorgaan en de andere factoren onveranderd blijven,
dan zal het klimaat van het deel van Californië ten westen van de San Andreasbreuk over
25 miljoen jaar veranderd zijn.
303p
Zal de gemiddelde temperatuur in de maand juli over 25 miljoen jaar zijn toegenomen of
afgenomen?
Geef vervolgens een verklaring voor je keuze en wel op de volgende manier:
• je beschrijft eerst zo nauwkeurig mogelijk in welke richting het deel van Californië ten
westen van de San Andreasbreuk zal opschuiven;
• daarna verklaar je waarom door de verandering in ligging van dat deel van Californië de
gemiddelde temperatuur in de maand juli zal veranderen.
312p
Zal de gemiddelde jaarlijkse hoeveelheid neerslag over 25 miljoen jaar daar dan zijn
toegenomen of afgenomen?
Geef een verklaring voor je keuze.
Let op: Opgave 7 van dit examen staat op de volgende pagina.
opgave 8Opgave 8 − Aspecten van de plaattektoniek
bron 14
bron: Uit een artikel in: Natuur en techniek, Maastricht / Brussel, 1991
bron: Uit een artikel in: Natuur en techniek, Maastricht / Brussel, 1991
343p
Geef op basis van bron 15 een beschrijving van achtereenvolgens:
• de huidige plaatbewegingen ten opzichte van elkaar in gebied A;
• het geologisch proces dat zich afspeelt in de oceanische korst in gebied A;
• en het gevolg daarvan voor de (grootte van de) oppervlakte van de twee oceanische korsten.
De oceanische korst bestaat vooral uit één soort uitvloeiingsgesteente.
351p
Geef de specifieke naam van dit gesteente.
In de tweede helft van de vorige eeuw is er wetenschappelijk onderzoek verricht in de
oceanen. Dit onderzoek heeft belangrijke gegevens opgeleverd waardoor uiteindelijk de
theorie van de platentektoniek door de wetenschappers is aanvaard.
362p
Noem twee resultaten van dit onderzoek die gebruikt zijn als argumenten vóór de theorie
van de platentektoniek.
Langs de westkust van Zuid-Amerika ligt een hooggebergte. Dit is niet het geval langs de
oostkust van Zuid-Amerika en langs de westkust van Afrika.
372p
Leg met behulp van een argument dat je kunt afleiden uit een atlaskaart uit, waarom daar
geen hooggebergten liggen.
Naar aanleiding van de vondst van grote olievelden in het gebied aangegeven met de
letter P in bron 14, gingen oliemaatschappijen in de kustzone van een ander land in een
ander werelddeel naar olie zoeken.
383p
Welk ander land wordt bedoeld?
Leg met behulp van de theorie van de platentektoniek uit waarom het bedoelde land in de
belangstelling kwam van de oliemaatschappijen.
