bronnen

Eindexamen bedrijfseconomie vwo 2004, tijdvak 1 (management en organisatie)

opgave 1Opgave 1

Firma Balans produceert uitsluitend twee typen weegschalen, type Hydra en type Rodra. Uit de voorcalculatie voor 2004 zijn de volgende gegevens bekend: • Bij de normale productie van 200 Hydra en 400 Rodra zijn de totale kosten € 34.400,-. • Alle directe kosten zijn (proportioneel) variabel. • De…

Firma Balans produceert uitsluitend twee typen weegschalen, type Hydra en type Rodra. Uit de voorcalculatie voor 2004 zijn de volgende gegevens bekend: • Bij de normale productie van 200 Hydra en 400 Rodra zijn de totale kosten € 34.400,-. • Alle directe kosten zijn (proportioneel) variabel. • De directe kosten per product bedragen: Hydra Rodra grondstofkosten € 15,- € 10,- loonkosten € 25,- € 16,-

→ Bereken voor 2004 de verwachte totale indirecte kosten van firma Balans bij de normale productie. De firma past voor haar kostprijsberekening de verfijnde opslagmethode toe. Van de totale indirecte kosten hangt 30% samen met de directe grondstofkosten en de rest met de directe loonkosten.
→ Bereken de twee opslagpercentages voor de indirecte kosten in een geheel percentage nauwkeurig.
→ Bereken voor 2004 de fabricagekostprijs van Hydra.

opgave 2Opgave 2

Bij deze opgave horen vier informatiebronnen. Informatiebron 1 gaat over de ‘Kansen en
bedreigingen op de markt voor drogisterijartikelen’. Informatiebron 2 omvat gegevens over
de geplande investering in de nieuwe winkel en de financiering. In informatiebron 3 staan
gegevens over de assortimentssamenstelling van de nieuwe winkel. Informatiebron 4 gaat
over franchising.
In deze opgave blijft de BTW buiten beschouwing.
Piet is als kleine zelfstandige, eigenaar van een drogisterij. De drogisterij is niet
aangesloten bij een commerciële organisatie. Naast typische drogisterijartikelen verkoopt
hij ook huishoudelijke artikelen en diverse snoepwaren. Piet wil per 1 januari 2003 een
nieuw pand in het centrum van de stad kopen om daar zijn winkel te vestigen.
Voordat Piet besluit om een pand in het centrum van de stad te kopen, wil hij
a zich op de hoogte stellen van de kansen en bedreigingen op de toekomstige markt voor
drogisterijartikelen;
b de kosten van de financiering vaststellen die nodig is voor deze investering;
c zijn assortiment onder de loep nemen om na te gaan of het assortiment moet worden
aangepast;
d onderzoeken of een eventuele aansluiting bij een franchiseorganisatie per 1 januari 2003
zinvol is.
Uit informatiebron 1 blijkt dat er ontwikkelingen zijn die gunstig zijn voor de bedrijfstak
van de drogisterij, de kansen, maar ook dat er ontwikkelingen zijn die ongunstig zijn voor
de bedrijfstak, de bedreigingen.
42p
Geef twee argumenten uit informatiebron 1 waaruit blijkt dat er meer kansen zijn voor de
samenwerkende drogisterij dan voor de niet-samenwerkende drogisterij.
51p
Noem de reden waarom, volgens informatiebron 1, de supermarkten in de concurrentiestrijd
met de drogisterijen, het drogisterijassortiment nog niet kunnen uitbouwen.
Voor het vestigen van een nieuwe winkel in het centrum van de stad heeft Piet informatie
verzameld over mogelijke bedrijfspanden, de inventaris, voorraad en over de financiering
van deze activa. Deze gegevens zijn opgenomen in informatiebron 2.
Uit informatiebron 2 blijkt dat indien Piet gebruikmaakt van een tophypotheek de bank een
hoger rentepercentage in rekening brengt.
62p
Leg uit dat de rentepercentages van tophypotheken in het algemeen hoger zijn dan van niet-
tophypotheken.
72p
Bereken de interestlasten en het bedrag van de aflossing van de Rabobank
Stimuleringslening voor 2003 en 2004 afzonderlijk, indien Piet deze lening per
1 januari 2003 afsluit volgens ‘het voorstel Rabobank Stimuleringslening voor Piet’ uit
informatiebron 2.
Bij het vaststellen van het assortiment maakt Piet gebruik van informatie van het ‘Bureau
van de bedrijfstak Drogisterij’ (zie informatiebron 3). In het nieuwe pand is de schapruimte
te beperkt om alle artikelgroepen aan te kunnen bieden. De maximale schapruimte is 45
vierkante meter. Nadat Piet vastgesteld heeft welke artikelgroepen hij in ieder geval
opneemt, moet hij een keuze maken uit de overblijvende artikelgroepen. Hij kiest die
artikelgroepen die gedurende de eerste twee jaar de hoogste verwachte brutowinstbijdragen
hebben.
81p
Noem de reden waarom volgens informatiebron 1, de artikelgroep
‘zelfzorggeneesmiddelen’ zeker tot 2003 voor de drogisterij een betere concurrentiepositie
heeft dan de groep ‘bijouterie’.
94p
Bereken welke twee artikelgroepen Piet toevoegt aan de reeds vastgestelde artikelgroepen.
Na vaststelling van het assortiment onderzoekt Piet of hij zich vanaf 2003 moet aansluiten
bij een commercieel samenwerkingsverband. Het assortiment van Piet past binnen het
assortimentsconcept van de franchiseorganisatie Deros. Piet vraagt bij de
franchiseorganisatie Deros informatie aan (zie informatiebron 4).
Piet verwacht dat door aansluiting bij de franchiseketen Deros niet alleen de
brutowinstmarge op elk artikelgroep zal stijgen maar ook de omzet. De totale omzet na
aansluiting bij Deros zal in 2003 uitkomen op € 228.000,-. De gemiddelde brutowinstmarge
in procenten van de omzet zal van 45,7% naar 48% stijgen. Door aansluiting bij Deros
zullen de constante kosten, waaronder de personeelskosten, lager worden.
101p
Geef een reden waarom door aansluiting bij Deros de personeelskosten van Piet lager zullen
worden.
Als Piet zich aansluit bij Deros moet hij een royaltyvergoeding betalen. Hij moet een keuze
maken tussen de fixed-royalty vergoeding of de variabele-royalty vergoeding.
112p
Bereken vanaf welke omzet in 2003 het voor Piet aantrekkelijk is om te kiezen voor de
fixed-royalty vergoeding in plaats van voor de variabele-royalty vergoeding.
Als de verwachte nettowinst in 2003 door aansluiting bij Deros hoger is dan zonder
aansluiting, zal Piet besluiten om zich aan te sluiten bij Deros.
125p
Toon door middel van een berekening aan of Piet zich zal aansluiten bij Deros. Bereken
daartoe de verandering van de brutowinst en de verandering van de bedrijfskosten die
optreden door aansluiting bij Deros.

opgave 3Opgave 3

De onderneming Wishdom produceert in 2003 de producten A en B.
In de voorcalculatie voor 2003 staan onder andere de volgende gegevens:
• Ten behoeve van de productie is een machine gekocht met een aanschafwaarde van
€ 30.000,- (exclusief 19% BTW).
• De jaarlijkse afschrijvingskosten zijn 15% van de aanschafwaarde.
• De overige machinekosten, horende bij een normale bezetting van 1.900 machine-uren per
jaar, bedragen € 10.000,-. Van deze overige machinekosten is 50% constant. De variabele
machinekosten zijn proportioneel.
• Per machine-uur kunnen 10 eenheden product A of 5 eenheden product B vervaardigd
worden.
132p
Bereken het constante deel van het machine-uurtarief.
In de nacalculatie van 2003 zijn de volgende gegevens opgenomen:
• Het nadelige bezettingsresultaat op de constante machinekosten bedraagt € 250,-.
• Het efficiencyverschil op de machine-uren is voor product A 50 uur voordelig en voor
product B 10 uur nadelig.
• Het aantal machine-uren ten behoeve van product B bedraagt 1.000.
143p
Bereken het aantal machine-uren dat ten behoeve van product A in 2003 is gebruikt (zie
formuleblad).
152p
Bereken voor product A de werkelijke productie in 2003.

opgave 4Opgave 4

Van een supermarkt, die tot een franchiseorganisatie behoort, zijn de kassa’s verbonden met
de computer van de franchisegever. De franchisegever is een groothandel. Zodra de
supermarkt een product verkocht heeft, volgt automatisch een bestelopdracht bij de
franchisegever.
De bestellingen worden verzameld en twee maal per week levert de franchisegever
(groothandel) de bestelde goederen voor openingstijd af bij de supermarkt.
Bij het product Tjip heeft de supermarkt te maken met steeds stijgende inkoopprijzen.
De voorraadlijst van de supermarkt van het product Tjip in week 20 ziet er als volgt uit:
Week Dag Beginvoorraad in stuks Ontvangen inkopen Afzet Inkoopprijs per stuk 20 maandag 10 mei 125     € 0,69   maandag 10 mei   650 180 € 0,70   dinsdag 11 mei     290     woensdag 12 mei     225     donderdag 13 mei   695 240 € 0,72   vrijdag 14 mei     200     zaterdag 15 mei     220  
163p
Bereken de waarde van de voorraad van product Tjip op zaterdag 15 mei na sluitingstijd als
de supermarkt het lifo-stelsel toepast.
172p
Is bij deze supermarkt de brutowinst in week 20 van product Tjip hoger, lager of gelijk aan
de brutowinst die bij toepassing van het fifo-stelsel behaald zou zijn? Motiveer het
antwoord zonder berekening.

opgave 5Opgave 5

Bij deze opgave horen vier informatiebronnen. Informatiebron 5 bevat exploitatiegegevens
van de wasstraat. Informatiebron 6 omvat informatie omtrent keuzecriteria voor
tankstations. Informatiebron 7 bevat informatie over de grote promotionele actie van
Petrol Green Services N.V. en informatiebron 8 de exploitatiegegevens van de locatie van
Petrol Green Services N.V. na uitbreiding.
In deze opgave blijft de BTW buiten beschouwing.
Petrol Green Services N.V. is een onderneming, die niet gebonden is aan een van de grote
oliemaatschappijen en die brandstoffen verkoopt onder de eigen merknaam Petrol Green.
Petrol Green Services N.V. exploiteert op meerdere locaties een aantal tankstations en een
aantal wasstraten in Midden Limburg en Oost Brabant.
Een locatie kan bestaan uit een wasstraat, een tankstation met of zonder shop of uit een
combinatie van wasstraat met tankstation, al of niet met shop. Elke locatie wordt als een
zelfstandige bedrijfseconomische eenheid gezien, die geleid wordt door een locatiemanager.
182p
Noem twee voordelen voor Petrol Green Services N.V. van het voeren van een eigen merk
ten opzichte van het voeren van een fabrikanten merk.
Een van de locaties met uitsluitend een wasstraat krijgt de mogelijkheid om uit te breiden.
Als de wasstraat wordt uitgebreid moet men kiezen of de uitbreiding moet bestaan uit een
tankstation of een tankstation met shop (waardoor een full-service station ontstaat).
De directie heeft de locatiemanager de opdracht gegeven om eerst vast te stellen wat het
verwachte bedrijfsresultaat van de wasstraat voor het komende jaar zal zijn zonder
uitbreiding en aan te geven hoeveel de verwachte afzet in dat jaar afwijkt van de break-even
afzet.
195puitwerkbijlage
Stel met behulp van informatiebron 5 het exploitatieoverzicht van de wasstraat op voor
2004. Vul daartoe de uitwerkbijlage in die bij deze vraag hoort.
203p
Bereken voor 2004 bij welk aantal bezoeken aan de wasstraat de break-even omzet voor de
wasstraat (zie formuleblad) bereikt wordt.
211p
Noem een reden waarom de directie de verwachte afzet vergelijkt met de break-even afzet.
Uit marktonderzoek blijkt dat er in de regio voldoende vraag naar benzine is, die een nieuw
te bouwen tankstation op die locatie rechtvaardigt.
Petrol Green Services N.V. kan de uitbreiding intern financieren. De directie acht het, mede
op basis van informatiebron 6, noodzakelijk dat er in het openingsjaar een grote
promotionele actie gehouden wordt. De directie van Petrol Green Services N.V. wil
onderzoeken of de locatie uitgebreid moet worden met:
a een tankstation zonder shop of
b een tankstation met een shop.
221p
Noem naast eventuele kostenvoordelen een ander voordeel voor Petrol Green Services N.V.
om de locatie uit te breiden met een tankstation in plaats van elders een apart tankstation te
vestigen.
De locatiemanager heeft een opzet gemaakt voor de grote promotionele actie. Deze is
opgenomen in informatiebron 7. De directie van Petrol Green Services N.V. vraagt de
locatiemanager het plan toe te lichten. De directie gaat akkoord met het plan met dien
verstande dat zij van mening is dat de ‘Petrol Green pas’ voor alle tankstations van
Petrol Green Services N.V. gaat gelden. De directie besluit dan ook dat de kosten van de
actiepunten 3 en 4 niet ten laste komen van het nieuwe tankstation maar direct ten laste van
de N.V. De kosten van de actiepunten 1 en 2 komen wel ten laste van het nieuwe
tankstation.
231p
Leg met behulp van informatiebron 6 uit, waarom de directie de ‘Petrol Green pas’ voor al
haar tankstations wil invoeren.
Bij ‘De Grote Actie’ wordt elke maand 500 liter brandstof als prijs onder de klanten
verloot.
242p
Bereken het bedrag van deze 500 liter brandstof die Petrol Green Services N.V. bij elke
prijsuitreiking als kosten moet opnemen. Baseer deze kosten op de gegevens uit
informatiebron 8.
252p
Bereken de verwachte kosten van ‘De Grote Actie’ voor het openingsjaar die direct ten laste
komen van het nieuwe tankstation.
De keuze van de uitbreiding van de locatie tussen een tankstation met shop of met een
tankstation zonder shop, wordt bepaald door de hoogte van het resultaat dat op de
uitbreiding gehaald wordt. De directie is van mening dat daarbij een berekening voor het
jaar 2004 volstaat.
264puitwerkbijlage
Bereken het resultaat over 2004 indien de locatie wordt uitgebreid met een tankstation met
shop. Vul daartoe de uitwerkbijlage in die bij deze vraag hoort.
273puitwerkbijlage
Laat met een berekening zien welke uitbreiding men zal kiezen. Vul daartoe kolom
‘Tankstation + wasstraat’ zoals die op de uitwerkbijlage vermeld staat, in. Vermeld de
conclusie.

opgave 6Opgave 6

Katja, die in 2001 als zelfstandige ondernemer van start gegaan is, stort in verband met haar
oudedagsvoorziening steeds op 31 december van elk jaar, voor het eerst op
31 december 2001 € 2.000,- op een spaarrekening. Op deze spaarrekening wordt een rente
vergoed van 5,2% per jaar. Katja zal op 31 december 2030 voor de laatste maal € 2.000,-
storten.
Vanaf 1 januari 2032 zal Katja jaarlijks € 12.000,- van deze spaarrekening opnemen.
282p
Bereken het saldo van deze spaarrekening direct na de opname op 1 januari 2032 (zie
formuleblad).
Katja vraagt zich af of haar jaarlijkse stortingen voldoende zijn om gedurende twintig jaar,
jaarlijks op 1 januari een bedrag van € 12.000,- op te kunnen nemen.
292p
Bereken of de jaarlijkse stortingen van € 2.000,- voldoende zijn om vanaf 1 januari 2032
gedurende twintig jaar, jaarlijks op 1 januari een bedrag van € 12.000,- te kunnen opnemen
(zie formuleblad).

opgave 7Opgave 7

Op de effectenbeurs worden aandelen van N.V.’s verhandeld. In Nederland gebeurt dat op
de Amsterdamse effectenbeurs Euronext. De effectenbeurs is onderdeel van de openbare
kapitaalmarkt.
301p
Om welke reden zijn pensioenfondsen aanbieders op de kapitaalmarkt?
In 2002 en 2003 werden diverse grote N.V.’s geteisterd door boekhoudschandalen,
winstwaarschuwingen en economische achteruitgang. Toen bijvoorbeeld de koers van het
aandeel Ahold daalde met 63%, daalden hierdoor ook de aandelenkoersen van een aantal
financiële instellingen.
312p
Noem twee oorzaken waarom de aandelenkoersen van financiële instellingen daalden
tengevolge van de koersdaling van Ahold.
Een N.V. die genoteerd is op de effectenbeurs heeft aandelen Ahold op de balans
opgenomen onder de post vlottende activa.
321p
Leg uit waarom deze N.V. de aandelen Ahold onder de post ‘vlottende activa’ opneemt.
√(Einde)
Lees verder