opgave 1Tekst 1 Hera en Zeus bespreken het lot van Troje
Regel 30 νεφεληγερέτα
Het gebruik van bijvoeglijke naamwoorden als νεφεληγερέτα is
kenmerkend voor het epos.
13pa Noteer de gebruikelijke benaming voor een dergelijk bijvoeglijk
naamwoord.
b Citeer twee van dergelijke Griekse bijvoeglijke naamwoorden uit de
regels 40-47 (ὁππότε t/m Πριάμοιο).
Regel 31 Δαιμονίη, τί νύ σε Πρίαμος Πριάμοιό τε παῖδες
en regel 35 ὠμὸν βεβρώθοις Πρίαμον Πριάμοιό τε παῖδας
22pa Noteer de gebruikelijke benaming voor versdelen die identiek of bijna
identiek zijn.
b Beschrijf in eigen woorden de verklaring voor het herhaaldelijk gebruik
van identieke of bijna identieke versdelen in de orale poëzie. Baseer je
antwoord op de achtergronden bij de teksten die je voor dit examen
gelezen hebt.
Regel 37 τοῦτό γε νεῖκος
De oorzaak van dit conflict is, dat Zeus van Troje houdt en dat Hera Troje
haat.
32pa Noteer in eigen woorden de reden die Zeus zelf noemt voor zijn liefde
voor Troje. Baseer je antwoord op het vervolg (t/m regel 49 ἡμεῖς).
b Noteer de reden waarom Hera Troje haat. Baseer je antwoord op de
achtergronden bij de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.
Regel 43 δῶκα
Dit heeft Zeus gedaan in het voorafgaande (vanaf regel 34 Εἰ).
41pCiteer uit het voorafgaande (vanaf regel 34 Εἰ) het desbetreffende
Griekse tekstelement.
Regel 57 Ἀλλὰ t/m ἀτέλεστον
Deze regel wordt door J. van Gelder als volgt vertaald:
Toch mag de moeite die ik mij geef niet zonder gevolg blijven.
In de vertaling is de grammaticale structuur van het Grieks niet geheel
overgenomen.
52pa Leg dit uit met betrekking tot πόνον. Ga in je antwoord in op zowel het
Grieks als de vertaling.
b Noteer de naam van het stilistisch middel dat in het Grieks is gebruikt
en dat ook in de vertaling is toegepast.
Regel 70-72 Αἶψα t/m δηλήσασθαι
In het werk Politeia van de Griekse filosoof Plato betoogt Socrates:
Verhalen waarin goden tovenaars zijn die zelf een andere gedaante
kunnen aannemen en in woord en daad tegen mensen liegen om hen
om de tuin te leiden, mogen onze kinderen in de opvoeding niet te
horen krijgen.
In het vervolg van tekst 1 (niet in dit examen afgedrukt) gaat Athene
precies datgene doen wat Socrates afkeurt, en tegen het eind van de Ilias
vertoont Athene nogmaals dit gedrag.
62pBeschrijf in eigen woorden voor elk van beide gevallen wie er door Athene
misleid wordt en beschrijf voor elk van beide gevallen wat zij met die
misleiding wil bereiken.
Regel 74 βῆ δὲ
Οὐλύμποιο καρήνων ἀΐξασα
72pa Schrijf regel 74 over en scandeer deze regel.
b Leg uit op basis van het metrum, waarom in deze regel de vorm
Οὐλύμποιο is gebruikt in plaats van Ὀλύμποιο.
opgave 2Tekst 2 Achilles’ paarden na de dood van Patroclus
Regel 434-437 Stokstijf t/m gebogen
De primaire functie van deze vergelijking is illustratie van het roerloos
stilstaan van de paarden.
81pBeschrijf in eigen woorden een van de secundaire functies van deze
vergelijking. Baseer je antwoord op de inhoud van deze vergelijking.
De dichter K.P. Kavafis schrijft in zijn gedicht De paarden van Achilles:
Toen zij zagen dat Patroklos gedood was,
hij, zo dapper, zo krachtig en zo jong,
begonnen de paarden van Achilles te wenen;
hun onsterfelijke natuur kwam in opstand
tegen het werk van de dood dat zij aanschouwden.
Zij schudden met hun hoofden, wuifden met de lange manen,
stampten op de aarde met hun hoeven en treurden
om Patroklos.
De beschrijving door Kavafis wijkt in enkele opzichten af van de
beschrijving in tekst 2.
92pa Met welk element in tekst 2 vormt de beschrijving door Kavafis een
tegenstelling? Ga in je antwoord in op zowel tekst 2 als de
beschrijving door Kavafis.
In dit gedicht noemt Kavafis enkele elementen van het verhaal die niet in
tegenspraak zijn met iets wat Homerus in tekst 2 vertelt, maar die door
Homerus in tekst 2 niet expliciet genoemd worden, bijvoorbeeld de naam
van Patroclus en het feit dat hij gedood is.
b Beschrijf in eigen woorden een ander element van het verhaal dat
door Kavafis genoemd wordt en dat door Homerus in tekst 2
niet expliciet genoemd wordt, maar dat ook niet in tegenspraak is met
iets wat Homerus in tekst 2 vertelt.
opgave 3Tekst 3 Afbeelding 1
Regel 748-750 Ἕκτορ t/m αἴσῃ
103pa Citeer uit deze regels het Griekse tekstelement dat een tegenstelling
vormt met ζωός περ ἐὼν (regel 749).
b Noteer een gegeven waarop Hecabe’s opmerking in
regel 749 (
μέν t/m θεοῖσιν) gebaseerd kan zijn. Baseer je antwoord
op de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.
c Beschrijf in eigen woorden het gegeven waarop Hecabe haar
opmerking in regel 750 (οἱ t/m αἴσῃ) baseert. Baseer je antwoord op
het vervolg (t/m regel 759 κατέπεφνεν).
Regel 751-756 Ἄλλους t/m ὧς
De werkwoordsvormen ἐξέλετο (regel 754), ῥυστάζεσκεν (regel 755) en
ἔπεφνες (regel 756) verwijzen naar verschillende momenten in het
verhaal.
112pa Noteer deze drie werkwoordsvormen in chronologische volgorde, van
eerder naar later.
De handeling die beschreven wordt met het werkwoord ῥυστάζεσκεν
wordt door Hecabe aangemerkt als zinloos.
b Citeer uit de regels 751-756 (Ἄλλους t/m ὧς) het Griekse
tekstelement waarmee Hecabe dit duidelijk maakt.
Regel 749-759
μέν t/m κατέπεφνεν
Deze passage kan inhoudelijk ingedeeld worden in vier onderdelen.
123pNoteer voor elk van deze vier onderdelen het nummer van de regel
waarmee het begint en noteer bij elk onderdeel een kort kopje dat de
inhoud samenvat. Gebruik bij voorkeur in totaal niet meer dan 30
woorden.
Regel 761 Ἑλένη τριτάτη
132pa Noteer de namen van de eerste twee personen en noteer van elk van
beiden de familierelatie die zij met Hector hadden. Baseer je antwoord
op de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.
b Leg uit dat het begrijpelijk is dat ook Helena een klaagrede houdt.
Baseer je antwoord op de inhoud van Helena’s rede.
Regel 766 ἐξ οὗ t/m πάτρης
142pBeschrijf de aspectswaarde van elk van beide werkwoordsvormen in deze
regel. Ga in je antwoord in op de betekenis van beide werkwoordsvormen.
Regel 768-772
εἴ t/m ἐπέεσσι
In boek 3 van de Ilias zegt Priamus tegen Helena:
Jij hebt voor mij niet de schuld - ’t zijn de goden geweest die mij deze
tranen verwekkende strijd met het volk der Achaiërs bezorgden.
152pa Citeer uit de regels 768-772 (
εἴ t/m ἐπέεσσι) het Griekse woord
waaruit blijkt dat Helena aan dergelijke opmerkingen van Priamus
terugdenkt.
b Verdedig de stelling dat de toevoeging
ἑκυρή (regel 770) in dit
gezelschap niet tactvol is.
Regel 778 voer nu hout aan naar de stad
161pBeschrijf het verband tussen deze woorden en de slotscène van de Ilias.
Let op: de laatste vragen en opdracht van dit examen staan op de
volgende pagina.
Afbeelding 1
De schildering op afbeelding 1 is gemaakt in de achtste eeuw voor
Christus en stelt een rouwscène voor.
173pa Komt deze datering overeen met de tijd waarin het verhaal van de Ilias
zich afspeelt of met de tijd waarin Homerus vermoedelijk leefde?
Verklaar je keuze door in te gaan op beide alternatieven. Baseer je
antwoord op de achtergronden bij de teksten die je voor dit examen
gelezen hebt.
b Welk van de volgende drie citaten uit tekst 3 past het best als
beschrijving van de situatie op afbeelding 1? Leg uit waarom het door
jou gekozen citaat het best past en leg voor elk van beide andere
citaten uit waarom het niet goed past.
1 γόον
ἀλίαστον ὄρινε (regel 760)
2 Ἑλένη τριτάτη ἐξῆρχε γόοιο (regel 761)
3 ἐπὶ
ἔστενε δῆμος ἀπείρων (regel 776)
Algemeen
Over een boek van C. Alexander, De oorlog die Achilles het leven kostte,
schrijft een recensent:
Voor C. Alexander is Homerus een historische figuur, die de ‘epische
traditie’ heeft omgevormd tot een gedicht met een duidelijke
boodschap: dat de oorlog een zinloze catastrofe is met een
vernietigende uitwerking op ieder die erbij betrokken is.
182pa Beschrijf een kenmerk van de inhoud van de Ilias waarop de opvatting
gebaseerd kan zijn dat de Ilias een gedicht is met “de boodschap dat
de oorlog een zinloze catastrofe is”.
b Leg uit dat de opvatting “dat de oorlog een zinloze catastrofe is”
strijdig is met het homerische heldenideaal.
Vertaal de regels 41 t/m 58 in het Nederlands.
