bronnen

Eindexamen latijn vwo 2004, tijdvak 2

opgave 1Tekst 1 Brief aan de historicus Lucceius, van wie Cicero bepaalde dingen gedaan wil krijgen

Regel 2 audacius
11p
Citeer het Latijnse tekstelement uit de regels 1-4 (t/m tuis) dat hiermee inhoudelijk een
tegenstelling vormt.
Blijkens huic festinationi meae (regel 4) en quam celerrime (regel 6) heeft Cicero enorme
haast.
21p
Welke verklaring geeft Cicero voor deze haast? Beantwoord de vraag in het Nederlands en
baseer je antwoord op het vervolg (t/m regel 10 institutarum).
Regel 7 monumentis
monumentis wordt hier metaforisch gebruikt.
32p
a. Waarop doelt Cicero in dit verband met deze metafoor? Citeer bij wijze van antwoord
een Latijns woord uit het voorafgaande.
b. Waarom gebruikt Cicero deze metafoor? Baseer je antwoord op de inhoud van het
vervolg van de tekst (t/m regel 9 perfruamur).
Regel 9-10 Neque t/m institutarum
In deze zin komt een litotes voor.
41p
Noteer deze litotes in het Latijn.
Regel 13 nostra
51p
Noteer het Latijnse tekstelement uit het vervolg (t/m regel 15 seiungeres) waardoor dit
wordt geconcretiseerd.
Regel 10-15 Sed t/m seiungeres
Volgens Cicero heeft Lucceius twee alternatieven bij het schrijven. Het tweede alternatief
heeft Cicero’s voorkeur.
63p
a. Hoe laat hij deze voorkeur in de regels 12-15 (coniunctene t/m seiungeres) merken?
Beantwoord de vraag in het Nederlands.
b. Welke twee redenen geeft hij in het vervolg (t/m regel 19 futura sint) voor zijn voorkeur?
Beantwoord de vraag in het Nederlands.
Regel 16-17 interest non te exspectare, dum ad locum venias
72p
a. Waarbij hoort de ontkenning non? Citeer het desbetreffende Latijnse tekstelement.
b. Leg uit wat hier concreet wordt bedoeld met locum.
Regel 20 occupatio tua
82p
Citeer het Latijnse tekstelement uit de regels 5-15 (Genus enim t/m seiungeres) waarin
hetzelfde thema aan de orde is geweest.
Regel 21 Quid t/m ornanda
92p
Citeer een Latijns tekstelement uit het vervolg waaruit blijkt dat Cicero er rekening mee
houdt dat Lucceius er zo over denkt.
Regel 23 leges historiae neglegas
101p
Wat hield dat in blijkens het vervolg van de tekst? Beantwoord de vraag in het Nederlands.
In het Somnium Scipionis zegt Africanus tegen zijn kleinzoon het volgende over roem:
“… quanti tandem est ista hominum gloria, quae pertinere vix ad unius anni partem
exiguam potest? Igitur alte spectare si voles atque hanc sedem et aeternam domum contueri,
neque te sermonibus vulgi dederis nec in praemiis humanis spem posueris rerum tuarum.”
In deze passage formuleert Cicero bij monde van Africanus een heel andere opvatting over
de waarde van roem dan in tekst 1.
112p
Beschrijf in eigen woorden het verschil in opvatting en ga daarbij in op beide teksten.

opgave 2Tekst 2 Wie was gelukkiger: Lucius Thorius Balbus of Marcus Regulus?

In de regels 2-3 (ex altera t/m voluptate) is sprake van een ellips.
122p
Noteer uit het voorafgaande alle ontbrekende Latijnse woorden die aangevuld moeten
worden.
132p
Citeer uit de regels 10-15 (Habebat t/m varietate) het Latijnse tekstelement dat alle
onderdelen bevat die je ook vindt in de uitspraak: ‘Geniet, maar drink met mate’.
Regel 20 potantem in rosa Thorium
141p
Noteer het Latijnse tekstelement uit het direct voorafgaande waarmee dit contrasteert.
In de regels 15-23 (Hunc t/m voluptarius) komt een trikolon voor dat een climax bevat.
152p
Citeer het trikolon en licht de climax toe.
De kenmerkende kwaliteit van Regulus is virtus.
162p
Beschikte ook Thorius Balbus over virtus? Illustreer je antwoord met een Latijns
tekstelement uit de regels 6-15.
Onderstaande passage is afkomstig uit een brief aan Menoikeus waarin de filosoof Epicurus zijn
leer uiteenzet:
“Wanneer wij dus zeggen dat lust ons levensdoel is, hebben wij het niet over de lust van
losbandige lieden of over de lust die gelegen is in actief genieten – zoals sommige mensen denken
die niet weten waar ze het over hebben en die met ons van mening verschillen of aan onze leer een
negatieve uitleg geven – maar wij doelen op een toestand waarin het lichaam geen pijn heeft en de
ziel niet verontrust wordt.”
(Epicurus, brief aan Menoikeus 132; vertaling: Keimpe Algra)
‘dat lust ons levensdoel is’
174p
a. Citeer uit tekst 2, regel 1-9 (t/m interfectus) het Latijnse tekstelement met dezelfde
strekking.
‘een toestand, waarin het lichaam geen pijn heeft’
b. Citeer uit tekst 2, regel 10-14 (Habebat t/m uteretur) het Latijnse tekstelement met
dezelfde strekking.
‘en de ziel niet verontrust wordt’
c. Leg op basis van tekst 2, regel 6–9 (Is t/m interfectus) uit dat Balbus op twee punten aan
deze voorwaarde voldoet. Beantwoord de vraag in het Nederlands.
Tekst 3a en 3 b
Tekst 3a, regel 1 hoc maerore
182p
a. Citeer uit tekst 3b het tekstelement dat naar hetzelfde verwijst.
b. Leg uit waardoor deze maeror veroorzaakt was.
Tekst 3a, regel 4-5 Adfirmo t/m talem
191p
Citeer uit tekst 3b het tekstelement waaruit dezelfde conclusie getrokken kan worden.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
Tekst 3b, regel 7 schrijvenderwijs
203p
a. Citeer het tekstelement (uit tekst 3b) waarmee dit een tegenstelling vormt.
Dezelfde tegenstelling komt ook in tekst 3a voor.
b. Citeer twee Latijnse tekstelementen uit tekst 3a waarin deze tegenstelling tot uiting komt.
Tekst 3b, regel 1 Een tweede stimulans
211p
Wat was de eerste stimulans voor Cicero om filosofische werken te schrijven? Baseer je
antwoord op je kennis van het leven van Cicero.

opgave 4Tekst 4

Regel 2 na een gladverlopende ‘ambtelijke’ carrière: quaestor, praetor, consul
Met gladverlopende bedoelt Blokker suo anno.
221p
Waarom was dit juist in het geval van Cicero een bijzondere prestatie?
Regel 3 consequent op de verkeerde paarden wedt
232p
Geef twee voorbeelden waaruit blijkt dat Cicero op het verkeerde paard heeft gewed.
242p
Noteer een tekstelement uit tekst 4, regel 4-7 (Met als t/m uitspelen) dat een feitelijke
onjuistheid bevat en geef er een toelichting bij.

opgave 5Tekst 5 Historische achtergrond:

2543p
43p Bestudeer tekst 5 met de inleiding en de aantekeningen. Vertaal de regels 1 t/m 14.
√(Einde)
Lees verder