opgave 1Tekst 1 Afbeelding 1 en Tekst 1
Regel 5-6 quae t/m fuerunt
De inhoud van dit tekstgedeelte wordt ondersteund door het gebruik van
het stilistisch middel parallellisme.
11pLeg uit dat de inhoud ondersteund wordt door dit stilistisch middel.
Regel 8 Romam trahebatur
Hier wordt niet vermeld door wie deze handeling werd uitgevoerd. Uit de
context valt dit echter wel op te maken.
21pCiteer uit de regels 7-11 (fuerat t/m praestabo) het desbetreffende
Latijnse woord.
Regel 9 Arria t/m imponeretur
In het vervolg (t/m regel 13 secuta est) geeft Arria een argument voor dit
verzoek.
32pa Noteer in eigen woorden dit argument.
b Noteer een zelfbedachte aannemelijke reden waarom de soldaten niet
wilden voldoen aan haar verzoek.
Regel 9 navem en regel 12 piscatoriam nauculam
42pa Citeer uit de regels 11-13 (Non t/m secuta est) het Latijnse
tekstelement waarmee navem (regel 9) nogmaals wordt aangeduid,
en noteer de naam van een van de opvarenden.
b Citeer uit de regels 11-13 (Non t/m secuta est) het Latijnse
tekstelement waarmee piscatoriam nauculam (regel 12) nogmaals
wordt aangeduid.
Regel 17-18 Vis t/m mecum
In deze regels gebruikt Thrasea het argumentatief middel analogie. Deze
analogie is niet volledig onder woorden gebracht.
51pNoteer in eigen woorden de volledige analogie die Thrasea gebruikt.
Regel 20 custodiebatur en sensit
62pNoteer van elk van deze beide persoonsvormen de werkwoordstijd en
verklaar het verschil. Betrek in je antwoord de betekenis van beide
persoonsvormen.
Regel 21 potestis enim t/m non potestis
In dit tekstgedeelte zijn drie van de onderstaande stilistische middelen
gebruikt.
71pWelk stilistisch middel komt niet in dit tekstgedeelte voor?
alliteratie
asyndeton
chiasme
hyperbaton
Regel 27 alia esse clariora alia maiora
81pBij welke categorie horen illud (regel 26) en haec (regel 26) volgens Plinius?
illud en
haec horen beide bij
clariora.
illud hoort bij
clariora en
haec bij
maiora.
illud en
haec horen beide bij
maiora.
illud hoort bij
maiora en
haec bij
clariora.
Afbeelding 1 en Tekst 1
91pCiteer uit de regels 21-27 van tekst 1 (Dum t/m Vale) het Latijnse
tekstelement dat een toepasselijk onderschrift is voor het schilderij van
afbeelding 1.
opgave 2Tekst 2
Regel 1 Casta t/m Paeto
In deze regel gebruikt Martialis hetzelfde stilistisch middel tweemaal.
102pLeg uit dat hierdoor de band tussen Arria en haar echtgenoot wordt
benadrukt. Noteer in je antwoord ook de naam van het desbetreffende
stilistisch middel.
Regel 1 traderet, regel 2 strinxerat, regel 3 feci en regel 4 facies
Deze persoonsvormen verwijzen naar gebeurtenissen die niet tegelijkertijd
plaatsvinden.
111pNoteer deze persoonsvormen in chronologische volgorde, van eerder naar
later.
Regel 4 tu quod facies
121pNoteer in eigen woorden wat Arria concreet bedoelt met tu quod facies.
opgave 3Tekst 3 Plinius vergelijkt Trajanus met vorige keizers
Regel 1-2 deorum t/m adpetas
133pa Noteer in eigen woorden wat met dit tekstgedeelte concreet bedoeld
wordt.
Plinius baseert zijn bewering deorum t/m adpetas op enkele feiten, die hij
vermeldt in het vervolg (t/m regel 6 sorderent).
b Noteer in eigen woorden twee van deze feiten.
Regel 9-10 ut t/m sequeretur
Door F.J.A.M. Meijer en D. den Hengst wordt dit tekstgedeelte als volgt
vertaald:
alsof iedere slag bloed en pijn teweegbracht
In de vertaling is de grammaticale structuur van het Latijn niet geheel
overgenomen.
141pLeg dit uit met betrekking tot ictus (regel 9). Ga in je antwoord in
op zowel het Latijn als de vertaling.
Regel 10-13 Nemo t/m mutarentur
152pa Citeer uit dit tekstgedeelte het Latijnse woord waaruit afgeleid kan
worden dat het vorige regime lang geduurd heeft.
b Noteer in eigen woorden wat concreet het onderwerp is van
mutarentur (regel 13).
Regel 19 effigies
Hiermee wordt een ruiterstandbeeld van Domitianus bedoeld.
De Romeinse dichter Statius heeft tussen 90 en 95 na Christus een
dichtbundel gepubliceerd, waarin hij het paard van dit standbeeld vergelijkt
met het houten paard van Troje:
Dát paard bracht verderf en verborg woeste Grieken in zich, terwijl dít
paard ons juist vertrouwen geeft door de vriendelijke ruiter die erop zit.
Het is prettig om naar zijn gezicht te kijken, waarop de sporen zichtbaar
zijn van oorlog, maar ook van aangename vrede.
162pa Noteer het verschil in toon tussen deze beschrijving door Statius en
Plinius’ vermelding van dit beeld in de regels 18-20 (cum t/m
profundebat). Ga in je antwoord in op zowel Statius’ toon als die van
Plinius.
b Waardoor was het voor Statius niet mogelijk in het bovenstaande
citaat dezelfde toon te gebruiken die Plinius gebruikt in de regels
18-20 (cum t/m profundebat)? Baseer je antwoord op de
achtergronden bij de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.
Regel 2-20 Itaque t/m profundebat
In een van zijn brieven schrijft Plinius over de Panegyricus onder meer het
volgende:
Als nu tenminste nog op indeling, overgangen en stijlfiguren tegelijk werd
gelet. Want briljante ingevingen en adembenemende wendingen, die vind
je ook wel eens bij barbaren, maar een sluitende compositie en
gevarieerde figuren zijn uitsluitend aan geschoolde schrijvers
voorbehouden.
“indeling”
De regels 2-20 (Itaque t/m profundebat) zijn in te delen in drie gedeelten,
waarin Plinius telkens eerst over Trajanus en dan over Domitianus spreekt.
175pa Citeer het Latijnse woord waarmee het tweede gedeelte begint en
citeer het Latijnse woord waarmee het derde gedeelte begint.
“overgangen”
In de drie gedeelten waarin de regels 2-20 (Itaque t/m profundebat) zijn in
te delen, spreekt Plinius telkens eerst over Trajanus en dan over Domitianus.
Bij de overgang van Trajanus naar Domitianus gebruikt Plinius in elk
gedeelte een ander woord om aan te geven dat er een tegenstelling bestaat
tussen beide keizers.
b Citeer uit elk van de drie gedeelten het desbetreffende Latijnse woord.
“stijlfiguren”
In het korte tekstgedeelte aditus t/m relucebat (regel 3-4) gebruikt Plinius
een groot aantal stilistische middelen.
c Noteer de namen van twee verschillende van deze stilistische
middelen.
Regel 23-24 reformet et corrigat
In het vervolg (t/m regel 28 tutum est) wordt hiervan een voorbeeld
genoemd.
181pBeschrijf in eigen woorden dit voorbeeld.
Regel 21-28 Omnia t/m tutum est
Met noster (regel 23) en nostri (regel 27) verwijst Plinius onder anderen
naar zichzelf.
191pCiteer uit de regels 21-28 (Omnia t/m tutum est) het andere Latijnse
tekstelement waarmee Plinius de groep mensen aanduidt waartoe hij zichzelf
hier rekent.
opgave 4Tekst 4 Nieuwbouw in Rome
Regel 1-6 Hic ubi sidereus t/m erant
De Romeinse schrijver Suetonius schrijft over keizer Nero:
Het meeste geld verkwistte hij echter aan zijn bouwprojecten. Hij liet een
paleis bouwen dat zich helemaal uitstrekte van de Palatijn tot de
Esquilijn. Hij noemde het eerst De Passage, later, toen het bij de brand
van Rome verwoest en herbouwd was, Het Gouden Huis. (…)
Er waren ook landelijke gedeelten met een afwisseling van akkers,
wijngaarden, weilanden en bossen met allerlei tamme en wilde dieren.
(…) In de overige gedeelten was alles met bladgoud bedekt en versierd
met edelstenen en parelmoer.
203pa Citeer uit de regels 1-6 (Hic ubi sidereus t/m erant) een Latijns woord
waarmee Martialis het door Suetonius genoemde paleis bedoelt.
“dat zich helemaal uitstrekte van de Palatijn tot de Esquilijn”
b Noteer uit de regels 1-6 (Hic ubi sidereus t/m erant) het nummer van
de regel waarin Martialis een soortgelijke opmerking maakt.
“was alles met bladgoud bedekt en versierd met edelstenen en parelmoer”
c Citeer uit de regels 1-6 (Hic ubi sidereus t/m erant) het Latijnse
woord waarmee Martialis dit aspect tot uiting brengt.
Regel 6 Neronis
211pCiteer uit het vervolg (t/m regel 12 domini) het Latijnse woord waarmee Nero
aangeduid wordt.
Regel 11 Reddita est
221pCiteer uit het voorafgaande (vanaf regel 1 Hic ubi sidereus) het Latijnse
woord dat de tegengestelde handeling weergeeft.
Tekst 4 en Tekst 3
De manier waarop Martialis in tekst 4 zijn onderwerp behandelt, is
vergelijkbaar met wat Plinius schrijft in regel 24 van tekst 3 (nihil t/m
laudatur).
Vertaal de regels 1 t/m 12 in het Nederlands.
