opgave 1Tekst 1 Eenzame grazers
11p
Welk vooroordeel over commerciële activiteiten wordt in alinea 1
aangestipt?
21p
een anekdote en een constatering.
een anekdote en een probleemstelling.
een constatering en een vooruitblik.
een probleemstelling en een vooruitblik.
Welke uitspraak over alinea 1 is juist?
Alinea 1 bevat
een anekdote en een constatering. een anekdote en een probleemstelling. een constatering en een vooruitblik. een probleemstelling en een vooruitblik.In de tekst ‘Eenzame grazers’ zijn vier delen te onderscheiden.
− In het eerste gedeelte wordt een maatschappelijke ontwikkeling
geschetst waaruit een conclusie wordt getrokken.
− In het tweede gedeelte wordt een analyse van de huidige stand van
zaken gegeven.
− In het derde gedeelte worden mogelijke verklaringen voor de
geschetste maatschappelijke ontwikkeling gegeven.
− In het vierde gedeelte wordt een volgens de auteur wenselijke
ontwikkeling geschetst.
31p
Bij welke alinea begint het tweede gedeelte van de tekst?
41p
Bij welke alinea begint het derde gedeelte van de tekst?
Alinea’s kunnen verschillende functies ten opzichte van elkaar hebben,
zoals: argument, gevolg, nuancering, opsomming, stelling, tegenstelling,
verklaring, voorbeeld, weerlegging.
51p
Welke functie heeft alinea 6 ten opzichte van alinea 5? Kies één functie
uit bovengenoemde woorden.
62p
Beschrijf op basis van de eerste vijf alinea’s hoe de verhouding tussen
kunst en commercie is veranderd vanaf de jaren ’70 tot nu toe en tot
welke consequentie deze ontwikkeling met name heeft geleid. Neem
daartoe onderstaand schema over en vul dat in.
In alinea 7 staat: “Er zijn allerlei oorzaken aan te wijzen voor het
verdwijnen van vaste elites.” (regels 119-121)
73p
Leg uit welke rol volgens de tekst de nieuwe elite in de jaren zestig van de
vorige eeuw heeft gespeeld in het verdwijnen van de elite.
Gebruik voor je antwoord niet meer dan 30 woorden.
In alinea 9 wordt literatuurcriticus K.L. Poll aangehaald. Hij schrijft over de
tegenstrijdigheden van het democratiseringsstreven.
82p
Leg uit welke belangrijke tegenstrijdigheid Poll signaleert in het
democratiseringsstreven binnen de media.
Gebruik voor je antwoord niet meer dan 20 woorden.
93p
Leg uit waarom volgens de tekst een pleidooi voor een nieuwe canon in
de kunsten gezien kan worden als “een bourdieuse manier om eigen
posities veilig te stellen”. (regels 215-216) Gebruik voor je antwoord niet
meer dan 50 woorden.
In alinea 10 staat: “Dat de culturele elites weinig tot geen weerwoord
hebben tegen hun aanklagers heeft met nog twee structurele
ontwikkelingen te maken. De eerste betreft de kunsten, de andere is
economisch van aard.” (regels 173-178)
103p
Welke twee ontwikkelingen binnen de wereld van de kunsten worden in de
tekst genoemd als oorzaken van het verdwijnen van een culturele elite?
Gebruik voor je antwoord niet meer dan 35 woorden.
Alinea 11 kan gelezen worden als een op zichzelf staande redenering in
de vorm van drie zinnen. Aan elk van de drie zinnen kan een functie
worden toegekend.
112p
Welke functie heeft elk van de zinnen in deze redenering?
Kies per zin telkens een van onderstaande begrippen:
afweging, argument, conclusie, constatering, nuancering, tegenstelling,
tegenwerping, voorbeeld, weerlegging.
− Zin 1 (“Sterker, veel … de krant.”)
− Zin 2 (“Dat dadaïstische … kunnen geven.”)
− Zin 3 (“Zo bezien … te stellen.”)
121p
Dat mensen geen vertrouwen meer hebben in vaste elites komt tot
Doordat mensen tegenwoordig een grote variatie aan producten als
Doordat met de oude elite een richtinggevende en smaakbepalende
Doordat veel producten tegenwoordig in talloze varianten aangeboden
Welke van onderstaande formuleringen geeft het beste weer wat er in de
gedachtegang van de tekst wordt bedoeld met “Het huidige ‘anything
goes’ zou dus een materialistische onderbouw hebben”? (regels 231-233)
Dat mensen geen vertrouwen meer hebben in vaste elites komt totuitdrukking in de manier waarop zij omgaan met de aanschaf van
allerlei producten die in een veelheid aan kleuren en typen te koop
zijn.
Doordat mensen tegenwoordig een grote variatie aan producten alsgelijkwaardig aan elkaar beschouwen, is men gaan denken dat deze
gelijkwaardigheid ook geldt voor allerlei ideeën en meningen.
Doordat met de oude elite een richtinggevende en smaakbepalendegroepering verdwenen is, gaan mensen steeds meer vertrouwen op
hun eigen oordeel bij de aanschaf van producten.
Doordat veel producten tegenwoordig in talloze varianten aangebodenworden, is het van belang dat mensen goed kunnen aangeven waarom
ze bepaalde producten kopen, net zoals ze in het algemeen hun
mening goed moeten kunnen onderbouwen.
131p
De digitalisering heeft de positie van de elite kwetsbaarder gemaakt.
De digitalisering maakt beter zichtbaar waarmee de elite bezig is.
Door de digitalisering is de afstand tussen elite en volk weggevallen.
Door de digitalisering is de culturele elite beter bereikbaar geworden.
Welk effect heeft de digitalisering volgens de tekst gehad op de positie
van de culturele elite?
De digitalisering heeft de positie van de elite kwetsbaarder gemaakt. De digitalisering maakt beter zichtbaar waarmee de elite bezig is. Door de digitalisering is de afstand tussen elite en volk weggevallen. Door de digitalisering is de culturele elite beter bereikbaar geworden.Voor een oppervlakkige lezer kan de strekking van alinea 6 in
tegenspraak lijken met die van alinea 15.
141p
In alinea 6 wordt beschreven hoe de huidige elite zich volgens velen
In alinea 6 wordt geadviseerd hoe een lid van de elite zich het beste
In alinea 6 wordt uitgelegd hoe elite zich beter niet kan gedragen in de
Wat is het verschil tussen beide alinea’s dat ervoor zorgt dat zich hier
geen tegenspraak voordoet?
In alinea 6 wordt beschreven hoe de huidige elite zich volgens velenmoet presenteren in de media, in alinea 15 wordt beschreven hoe een
nieuwe elite zich het beste kan gaan ontwikkelen.
In alinea 6 wordt geadviseerd hoe een lid van de elite zich het bestekan voordoen in de media, in alinea 15 wordt beschreven hoe de
toekomstige elite zich ontwikkelt.
In alinea 6 wordt uitgelegd hoe elite zich beter niet kan gedragen in demedia, in alinea 15 wordt de vraag gesteld hoe de toekomstige elite
zich zou kunnen ontwikkelen.
151p
argumentatie op basis van gezag.
argumentatie op basis van morele oordelen.
argumentatie op basis van oorzaak en gevolg.
argumentatie op basis van vergelijking.
Van wat voor soort argumentatie wordt in alinea 8 tot en met 14 vooral
gebruikgemaakt?
In die alinea’s wordt vooral gebruikgemaakt van
argumentatie op basis van gezag. argumentatie op basis van morele oordelen. argumentatie op basis van oorzaak en gevolg. argumentatie op basis van vergelijking.163p
Leg de titel van de tekst uit. Licht daarbij beide woorden uit de titel toe.
Gebruik voor je antwoord niet meer dan 40 woorden.
171p
De nieuwe elite kan zich alleen ontwikkelen als ze bereid is zich verre
Door de commercialisering zijn de elites verdwenen; als zich weer een
Door verschillende maatschappelijke ontwikkelingen zijn de culturele
Met de teloorgang van hoogstaande cultuur is de elite in Nederland
Welke van onderstaande formuleringen geeft het beste de hoofdgedachte
van de tekst ‘Eenzame grazers’ weer?
De nieuwe elite kan zich alleen ontwikkelen als ze bereid is zich verrete houden van artistieke en culturele uitingen die in brede lagen van
de bevolking worden gewaardeerd.
Door de commercialisering zijn de elites verdwenen; als zich weer eennieuwe elite wil ontwikkelen, zal dat onafhankelijk van de commerciële
media moeten gebeuren.
Door verschillende maatschappelijke ontwikkelingen zijn de cultureleelites verdwenen; als zich weer een nieuwe elite wil ontwikkelen, kan
dat alleen als die zich verre houdt van de media.
Met de teloorgang van hoogstaande cultuur is de elite in Nederlandverdwenen; wanneer ouderwetse waarden worden hersteld, kan zich
weer een nieuwe culturele elite gaan ontwikkelen.
181p
De lezer ervan overtuigen dat de elite verdwenen is en laten zien dat
De lezer informeren over de ontwikkelingen die leidden tot het
De lezer overtuigen van de waarde en betekenis van een culturele
De lezer uitleggen welke ontwikkelingen ervoor hebben gezorgd dat
Wat is het voornaamste doel van de tekst ‘Eenzame grazers’?
De lezer ervan overtuigen dat de elite verdwenen is en laten zien dathet tijd is dat er een nieuwe elite ontstaat die zorg draagt voor een
nieuw cultureel bewustzijn.
De lezer informeren over de ontwikkelingen die leidden tot hetverdwijnen van de elite en hem aansporen om het mogelijk te maken
dat er een nieuwe elite ontstaat.
De lezer overtuigen van de waarde en betekenis van een cultureleelite voor de maatschappij en informeren over de condities waaronder
een nieuwe elite kan ontstaan.
De lezer uitleggen welke ontwikkelingen ervoor hebben gezorgd datde elite verdwenen is en schetsen onder welke voorwaarden een
nieuwe elite kan ontstaan.
tekstfragment 1
Echte grootheid, echt talent, dat is zoiets als een natuurramp of een schipbreuk: een zeldzaamheid waar de dagelijkse krant, alle radio- en tv- programma’s onmogelijk mee kunnen worden gevuld. Zoals het er bij nieuws niet meer om gaat of het betekenisvol is, zo is het bij roem niet meer van belang of er grootheid in het spel is. Zo kan het dat Sterretje, Joker en Barbie uit Oh oh Cherso1) faam genieten bij miljoenen Nederlanders. In een provocatief betoog in NRC Handelsblad stelde de jonge classicus Arjen van Veelen dat Oh oh Cherso oneindig veel leuker was dan bijvoorbeeld een radioprogramma met schrijvers en acteurs op Senneroog. De ‘nobele wilden’ op hun vakantiebestemming houden ons, volgens hem, net zo goed een spiegel voor als de beschaafde elite van bijvoorbeeld de VPRO. In zijn stuk verwijt Van Veelen de geletterde klasse dat zij neerkijkt op de sterren uit de realityshows. Daarbij wordt vergeten dat de rollen zijn omgekeerd: Sterretje, Joker en Barbie zijn de nieuwe elite en zij hebben geen enkel ontzag voor de elite van schrijvers, dichters en denkers. Hij noemt cultuurzender Radio 6 “een goed verstopte verzetszender van de beschaving” en vergeet te vermelden dat die geïs
noot 1 Oh oh Cherso is een Nederlandse realityserie op televisie waarin gedurende een
aantal weken het leven van een aantal Haagse jongeren wordt gevolgd als die hun
zomer doorbrengen in een luxe villa op een populaire vakantiebestemming. De serie
kreeg veel media-aandacht.
192p
Benoem twee verschillen tussen de ‘echte’ elite zoals beoogd in de
hoofdtekst en de Sterretjes, Jokers en Barbies waaraan in tekstfragment 1
wordt gerefereerd.
