bronnen

Eindexamen wiskunde B vwo 2005, tijdvak 1 (wiskunde B1,2)

opgave 1Inademen

Bij controlemetingen aan de ademhaling wordt men gevraagd om diep uit te ademen en vervolgens gedurende vijf seconden zo diep mogelijk in te ademen. Tijdens het inademen is de hoeveelheid verse lucht in de longen een functie van de tijd. Voor gezonde mensen gebruiken we het volgende model: L ( t )…

Bij controlemetingen aan de ademhaling wordt men gevraagd om diep uit te ademen en vervolgens gedurende vijf seconden zo diep mogelijk in te ademen. Tijdens het inademen is de hoeveelheid verse lucht in de longen een functie van de tijd. Voor gezonde mensen gebruiken we het volgende model: L ( t ) = 3,6(1 − e − 2,5 t ). Hierbij is L de hoeveelheid verse lucht in liters en t de tijd in seconden ( 0 ≤ t ≤ 5 ). De maximale hoeveelheid verse lucht in de longen van gezonde mensen is volgens dit model ongeveer 3,6 liter.

→ Bereken na hoeveel seconden 90% van deze maximale hoeveelheid verse lucht is ingeademd. Astma is een aandoening aan de luchtwegen. Bij astmapatiënten is de maximale hoeveelheid verse lucht in de longen kleiner en duurt het langer voordat dit maximum bereikt wordt. Voor astmapatiënten gebruiken we…

→ Bereken na hoeveel seconden 90% van deze maximale hoeveelheid verse lucht is ingeademd. Astma is een aandoening aan de luchtwegen. Bij astmapatiënten is de maximale hoeveelheid verse lucht in de longen kleiner en duurt het langer voordat dit maximum bereikt wordt. Voor astmapatiënten gebruiken we het model: L α ( t ) = α ⋅ 3,6(1 − e − 2,5 α t ). Hierbij is α een constante tussen 0 en 1 die afhankelijk is van de zwaarte van de astma.

In figuur 1 is de grafiek van de hoeveelheid figuur 1 ingeademde verse lucht getekend voor een gezond persoon en voor een zekere astmapatiënt. → Bereken voor deze astmapatiënt α in één decimaal nauwkeurig. Licht je werkwijze toe. Ga bij de volgende vraag weer uit van de formule L α ( t ) = α ⋅…

In figuur 1 is de grafiek van de hoeveelheid figuur 1 ingeademde verse lucht getekend voor een gezond persoon en voor een zekere astmapatiënt. → Bereken voor deze astmapatiënt α in één decimaal nauwkeurig. Licht je werkwijze toe. Ga bij de volgende vraag weer uit van de formule L α ( t ) = α ⋅ 3,6(1 − e − 2,5 α t ). De snelheid waarmee de hoeveelheid verse lucht toeneemt, is maximaal op het tijdstip

t = 0. → Bereken voor welke waarde van α deze maximale snelheid gelijk is aan 4,5 liter per seconde.

opgave 2Betwist gebied

Twee landen A en B worden gescheiden door een zee. De kustlijn van A is recht en loopt west-oost. De kustlijn van B maakt bij kaap K een hoek van 90 ° ; een deel van de kustlijn loopt noord-zuid en een deel west-oost. De afstand tussen de kustlijnen die west-oost lopen is 40 km. Zie figuur 2. Deze…

Twee landen A en B worden gescheiden door een zee. De kustlijn van A is recht en loopt west-oost. De kustlijn van B maakt bij kaap K een hoek van 90 ° ; een deel van de kustlijn loopt noord-zuid en een deel west-oost. De afstand tussen de kustlijnen die west-oost lopen is 40 km. Zie figuur 2. Deze figuur staat ook op de uitwerkbijlage. figuur 2 Beide landen maken aanspraak op een deel van de zee. Ze vinden beide dat de strook tot 30 km uit de kust hen toebehoort. Voor een groot deel van de zee zijn de landen het erover eens van wie het is, maar een deel van de zee blijft betwist gebied.

→ Arceer in de figuur op de uitwerkbijlage het betwiste gebied. De zee zou verdeeld kunnen worden volgens het naaste-buurprincipe.
→ Teken in de figuur op de uitwerkbijlage de hierbij behorende grenslijn. Licht je werkwijze toe. In figuur 3 en op de uitwerkbijlage is een figuur 3 punt P getekend van de grenslijn bij verdeling volgens het naaste-buurprincipe. Het betwiste gebied heeft een noordrand en een zuidrand.
→ Toon aan dat P even ver van beide randen afligt.

opgave 3Rechthoek om driehoek

figuur 4
figuur 4
figuur 4
figuur 4
Een gelijkbenige driehoek met een tophoek van 30° ((1)/(6) π radialen) en twee zijden van
lengte 1 wordt op een rechthoekig blaadje papier gelegd met de top in een hoekpunt van het
papier. Zie figuur 4.
Vervolgens wordt door elk van de andere hoekpunten van de driehoek een lijn getrokken
evenwijdig aan een rand van het blaadje. Door de getekende lijnen en de randen van het
blaadje papier wordt zo een rechthoek gevormd.
figuur 4
figuur 4
figuur 5
figuur 5
figuur 5
figuur 5
In figuur 5 is bij vijf verschillende posities van de driehoek de bijbehorende rechthoek
getekend.
In figuur 6 zijn voor een willekeurige situatie figuur 6
letters bij de hoekpunten gezet.
Om driehoek ABC met tophoek A is rechthoek
APQR gevormd.
Bij elke stand van driehoek ABC hoort een
hoek PAB. Noem de grootte van deze hoek x
radialen, dus ∠PAB = x, met 0 ≤ x ≤ (1)/(3) π.
Verder is AB = AC = 1 en ∠BAC = (1)/(6) π.
C Q 1 B 1π 6 1 x A P
De oppervlakte van rechthoek APQR is een functie van x en wordt aangegeven met O(x).
Er geldt: O(x) = cos x · cos( π x).
74p
Toon dit aan.
Voor de afgeleide functie van O geldt: O (x) sin( π 2x) .
85p
94p
106p
Toon dit langs algebraïsche weg aan.
Bereken de exacte waarden die O(x) kan
aannemen.
De omgeschreven cirkels van de driehoeken
APB en BQC snijden elkaar in het punt B en
in een tweede punt S. Zie figuur 7. Deze
figuur staat vergroot op de uitwerkbijlage.
Bewijs dat S op zijde AC ligt.
R C Q S B A P

opgave 4Richtingen

Gegeven is de functie f ( x ) = − 0,01 x 3 + 0,1 x 2 + x . In figuur 8 is de grafiek van f getekend. figuur 8 y De raaklijn in de oorsprong aan de grafiek van f gaat door een top van de grafiek van f .
→ Toon dit langs algebraïsche weg aan. Verder is gegeven het punt A (0, 4). Voor elk punt P ( x , f ( x )) op de grafiek van f tussen de punten O (0, 0) en (10, 10) bekijken we de lijn AP .
→ Bereken de x -coördinaat van het punt P waarbij de lijn AP de grootste richtingscoëfficiënt heeft. Voor iedere startwaarde u 0 wordt een oneindige rij u 0 , u 1 , u 2 , … vastgelegd door de formule u n + 1 = f ( u n ) . We beperken ons tot startwaarden uit het interval [ − 10, 18]: − 10 ≤ u 0 ≤…

→ Bereken de x -coördinaat van het punt P waarbij de lijn AP de grootste richtingscoëfficiënt heeft. Voor iedere startwaarde u 0 wordt een oneindige rij u 0 , u 1 , u 2 , … vastgelegd door de formule u n + 1 = f ( u n ) . We beperken ons tot startwaarden uit het interval [ − 10, 18]: − 10 ≤ u 0 ≤ 18 . Voor elk van deze startwaarden heeft de rij u 0 , u 1 , u 2 , … als limiet de waarde 0 of de waarde 10. De startwaarden waarvoor deze limiet de waarde 0 heeft, vormen twee intervallen [ a , b ] en [ c , d ].

→ Teken in de figuur op de uitwerkbijlage de plaatsen van a , b , c en d op de x -as.

opgave 5De badkuipkromme

Bij veel in massaproductie vervaardigde apparaten is de levensduur afhankelijk van het
toeval. Bij de modellering daarvan onderscheidt men vaak drie tijdsintervallen:
• een korte beginperiode, waarin fabricage- en materiaalfouten aan het licht komen; er gaan
dan relatief veel apparaten stuk
• een (lange) normale werkperiode, waarin slechts weinig apparaten stukgaan
• een korte eindperiode, waarin vrijwel alle apparaten door veroudering en slijtage stukgaan.
Figuur 9 illustreert een wiskundig model dat voor de analyse van de levensduur van een
bepaald type apparaten gebruikt wordt. Het gaat om apparaten waarbij de begin- en
eindperiode beide ongeveer een half jaar duren en de normale werkperiode ongeveer 10 jaar
bedraagt. De apparaten worden maximaal 11 jaar oud.
0,4 0,3 f 0,2 0,1 0 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 t (jaren)
figuur 9
Op de horizontale as van figuur 9 staat de tijd t, gemeten in jaren. De figuur toont de
grafiek van een functie f waarvoor geldt dat de oppervlakte onder de grafiek op het interval
0 ≤ t ≤ 11 gelijk is aan 1. Voor ieder tijdstip a tussen 0 en 11 jaar is de kans dat een
willekeurig apparaat stukgaat vóórdat het een leeftijd van a jaren bereikt, gelijk aan de
oppervlakte onder de grafiek van f tussen de tijdstippen t = 0 en t = a. In figuur 9 is voor
a = 1 die oppervlakte grijs aangegeven. De grafiek van f wordt vanwege de vorm een
badkuipkromme genoemd.
In dit geval heeft de badkuipkromme de volgende eigenschappen:
• de grafiek is symmetrisch in de lijn t = 5,5
• de oppervlakte onder de grafiek tussen t = 0 en t = 1 is ongeveer 0,14
• de grafiek loopt tussen t = 1 en t = 10 ongeveer horizontaal.
De kans op stukgaan tussen 0 en a jaar (met 0 a 11) noemen we F(a). Dus F(1) 0,14.
145puitwerkbijlage
Teken in de figuur op de uitwerkbijlage de grafiek van F. Licht je werkwijze toe. De
grafiek moet in overeenstemming zijn met de hierboven genoemde eigenschappen van de
badkuipkromme.
Voor de badkuipkromme van figuur 9 geldt het functievoorschrift
f (t) = 0,08 + 2 ⋅10−23 ⋅ (t − 5,5)30
156p
Bereken met behulp van primitiveren de kans op stukgaan tijdens het eerste halfjaar.
De fabrikant geeft één jaar garantie op het apparaat. Als het binnen één jaar stukgaat, wordt
het gratis vervangen door een nieuw exemplaar. Ook dat kan weer binnen een jaar stukgaan,
waarna ook dat exemplaar gratis wordt vervangen, enzovoort.
Iemand koopt vier van deze apparaten.
165p
Bereken de kans dat precies één keer een apparaat van deze persoon gratis wordt vervangen
door een nieuw exemplaar.
Als de gemiddelde levensduur van een apparaat 5,5 jaar is, geldt voor het trekken van een
aselecte steekproef van 150 apparaten: de gemiddelde levensduur van de 150 apparaten in
de steekproef is bij benadering normaal verdeeld met verwachtingswaarde 5,5 jaar en
standaardafwijking 0,285 jaar.
Van een groep van 150 aselect gekozen apparaten bleek de gemiddelde levensduur slechts
5,1 jaar te zijn.
175p
Geeft dit voldoende aanleiding om de veronderstelde gemiddelde levensduur van een
apparaat naar beneden bij te stellen? Neem een significantieniveau van 10%.

opgave 6Middens van bogen

Gegeven is driehoek ABC met zijn omgeschreven cirkel.
De hoeken van deze driehoek zijn α, β en γ.
A1, B1 en C1 zijn de middens van de bogen BC, CA en AB.
∠A1C1B1 noemen we γ1. Zie figuur 10. Deze figuur staat ook op de uitwerkbijlage.
figuur 10
A C 1 γ B 1 α β A B γ 1 C 1
Er geldt: γ_1 = (1)/(2) (180° − γ).
184p
Bewijs dit.
A2, B2 en C2 zijn de middens van de bogen B1C1, C1A1 en A1B1.
∠A2C2B2 noemen we γ2.
Op eenzelfde manier definiëren we γ3, γ4, enzovoort.
Op dezelfde manier als in vraag 18 kun je voor n = 1, 2, 3, … aantonen dat:
γ_n_ +_1 = (1)/(2) (180° − γn).
Deze formule is te herschrijven tot de formule γn+1 − 60° = − (1)/(2) (γn − 60°).
193p
Toon dit aan.
204p
Laat zien hoe uit de formule γn+1 − 60° = − (1)/(2) (γn − 60°) volgt dat de rij γ1, γ2, γ3, …
convergent is en bepaal de limiet van deze rij.
√(Einde)
Lees verder