bronnen

Eindexamen turks vmbo kb 2013, tijdvak 1

bij dit examen

Let op: beantwoord een open vraag altijd in het Nederlands, behalve als het
anders is aangegeven. Als je in het Turks antwoordt, levert dat 0 punten op.

opgave 1Tekst 1 Naneli Oruk-Kübbül nane

11puitwerkbijlage
Je wilt graag Naneli Oruk bereiden voor je verjaardagsviering.
Welke twee kruiden moet je gebruiken?
Schrijf er twee van op in je uitwerkbijlage.
Je moet in het Turks antwoorden.
Naneli Oruk-Kübbül nane
Bulguru ya da düğürcüğü bol suyla yıkayıp süzün ve süzgeçte 10 dakika
kadar bekletin. Diğer taraftan, soğanı rendeleyin. Islanmış bulguru,
kıymayı, rendelenmiş soğanı et çekme makinesine ya da mutfak robotuna
koyun. Tuz, kimyon, nane ve karbonatı ekleyip çekerek karıştırın. Derin bir
kaba aktarıp iyice yoğurun. 30 santim çapındaki yuvarlak borcamı ya da
aynı büyüklükte kare veya dikdörtgen fırın tepsisini 3 yemek kaşığı
sıvıyağla yağlayın.
Bulgurlu köfte harcından parça parça alıp bastırarak yağlı tepsiye
yerleştirin. Üzeri için; sıvıyağ ve salçayı bir kasede çatalla ezerek çırpın.
Karışımı tepsideki köftenin üzerine kaşıkla sürün. Önceden ısıtıp 170
dereceye ve alt üst konuma ayarladığınız fırında en az 40 dakika pişirin.
Çıkarıp dilimleyin ve servis yapın.
Malzeme listesi
− 1 su bardağı ince köftelik bulgur
(düğürcük de kullanabilirsiniz)
− 1 kg köftelik dana kıyma
− 1 adet büyük boy kuru soğan
− 2 çay kaşığı tuz, kimyon
− 2 tatlı kaşığı kuru nane
− 1 çay kaşığı karbonat
Üzeri için:
− 1 yemek kaşığı domates ya da
figuur bij de opgave
biber salçası
− Türk kahvesi fincanıyla 1 fincan sıvıyağ

opgave 2Tekst 2 Bu da 'Kitap Ça ğ r ı Hatt ı '!

Bu da 'Kitap Ça ğ r ı Hatt ı '! Kitapları okuyucuya getiren '444 24 14 Kitap Çağrı Hattı ' ile 1,5 yılda üç yüz bin kitap siparişi verildiği belirtildi. Türkiye'nin her yerinden aranarak, istenilen her türlü kitaba ulaşılabiliyor. '444 24 14 Kitap Çağrı Hattı ' Genel Müdürü yaptığı kaydetti. masını…

Bu da 'Kitap Ça ğ r ı Hatt ı '! Kitapları okuyucuya getiren '444 24 14 Kitap Çağrı Hattı ' ile 1,5 yılda üç yüz bin kitap siparişi verildiği belirtildi. Türkiye'nin her yerinden aranarak, istenilen her türlü kitaba ulaşılabiliyor. '444 24 14 Kitap Çağrı Hattı ' Genel Müdürü yaptığı kaydetti. masını ıyla da kitap alabilmelerini istediklerini söyledi ve sözlerine şöyle devam etti: ''Çünkü Türkiye'de herkes kitapçıya gidemiyor, herkes interneti de kullanamıyor. Ayrıca, insanlarımız aldığı kitabın yanı sıra o kitaba destek olacak ya da devamı niteliğindeki diğer kitapları bulmakta zorlanıyor. İnsanların önünde, kitap okumak ve kitaba ulaşmayla ilgili her engeli kaldırıyoruz'' dedi. Genel Müdür, şu ana kadar elli yayıneviyle anlaştıklarını , bu sayede kitap arşivlerinin genişlediğini kaydetti. "1,5 Y ı lda 50 bin adrese ula ş t ı k" Çağrı merkezinde on kişinin çalıştığını ve 7 gün 24 saat hizmet verdiklerini vurgulayan Genel Müdür, şunları söyledi: ''Vatandaşlar, çağrı merkezini arayarak, istediği kitabı bildiriyor. Kişi, Türkiye'nin neresinde olursa olsun, yeter ki Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde bir adresi olsun. Hemen o adrese kitabı yolluyoruz. Ücretini de kapıdan alıyoruz. Bu sistem henüz Hollanda'da yok. Vatandaşa bir defa telefon etmenin dışında başka bir engeli, maliyeti olmayan bir hat. 1,5 yılda Türkiye genelinde elli bini aşkın adrese en az bir defa ulaştık. Bu adreslere birkaç kez gittiğimiz de oldu. Ulaştığımız adres sayısı her geçen gün artış gösteriyor.'' Çağrı hattının, Türkiye'nin her yerinden bir kod numarası çevrilmeden, şehir içi numarası gibi aranabildiğini kaydeden Genel Müdür, ''Kitapları , maliyetinde gönderiyoruz. Biz kitapçıdan hangi fiyatla alıyorsak, okuyuculara da o fiyattan veriyoruz. Bir telefonun tuşuna basmak kadar kolay. Her geçen gün kitap sayımız artıyor. Birçok yazarın, değerli eserlerini de tanıtmaya çalışıyoruz. Bu, Türkiye'de ilk kez yapılan bir çalışma.'' şeklinde konuştu.

opgave als beeld van het examen
Waarvandaan kan men het 'Kitap Çağrı Hattı ' bellen en boeken bestellen? Schrijf het antwoord op in je uitwerkbijlage.
Met hoeveel uitgeverijen heeft het 'Kitap Çağrı Hattı ' een samenwerking? A 10 B 20 C 50 D 100
Wat wordt er gezegd over de prijzen van 'Kitap Çağrı Hattı '? De boeken van Kitap Çağrı Hattı zijn A duurder dan in de winkel. B even duur als in de winkel. C goedkoper dan in de winkel.

opgave 3Tekst 3 Nevruz I ğ d ı r'da ba ş lad ı

Nevruz I ğ d ı r'da ba ş lad ı Tüm Türkiye'de Nevruz Bayramı bir hafta öncesinden yaşayan Azeri Türkleri, önünde ateş yakarak başladı . Kutlamalara katı ellerinde poşetlerle kapı kapı gezerek 'Bayramcalık' da denilen çerezleri topladı . Yurttaşlar ise kızıla boyanmış yumurtaları tokuşturdu.…

Nevruz I ğ d ı r'da ba ş lad ı Tüm Türkiye'de Nevruz Bayramı bir hafta öncesinden yaşayan Azeri Türkleri, önünde ateş yakarak başladı . Kutlamalara katı ellerinde poşetlerle kapı kapı gezerek 'Bayramcalık' da denilen çerezleri topladı . Yurttaşlar ise kızıla boyanmış yumurtaları tokuşturdu. Kentteki kadınlar da yine gelenekler çerçevesinde evlerde kapı pencere dinleyip niyet tuttu. 'Yed-i levin' denilen yedi çeşit meyve ve çerezden oluşan yiyecekler 'Honca' tepsi içinde hediyelerle birlikte nişanlı kızlara gönderildi. Iğdır merkeze bağlı Küllük Köyü'nde kutlamaları organize eden Pozitif Düşünce Platformu üyeleri, köy meydanında kuru yemiş dağıttı . Köylüler de mani ve türküler söyledi. Renkli yumurtalar tokuşturuldu. Kutlamalara katılanlar ateş üzerinden atlayarak, gelecek yıla değin tüm kötülüklerin kendilerinden uzak durması için dilekte bulundu. Iğdır Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Öğretim Görevlisi Aslantürk Akyıldız, Iğdır'da geleneksel Nevruz Bayramı 'nın kutlanmasıyla ilgili AA muhabirine şunları anlattı : ″ Salıyı Çarşambaya bağlayan geceye 'Ahir-çerşenbe' denir. Bu gece bahçelerden toplanan çalı çırpılar yakılır. Ateşten atlayanlar 'ağırlığım uğurluğum bütün hastalıklarım bu ateşin üstüne' derler. En az yedi kuru ve yaş yemişten oluşan 'yed-i levin' gecesi yapılır. Kızıla boyanan yumurtalar tokuşturulur. 'Gapı pusma' adeti ise genç kızların niyet tutarak komşu kapılarını dinlemeleri ile ilgilidir. İlk duyulan söz, kişinin yeni yılı lehine veya aleyhine yorumlamasına neden olur. ″

opgave als beeld van het examen
Wat wordt er gedaan met de geverfde eieren? Deze worden A ergens verstopt. B gebruikt voor felicitaties. C gebruikt voor wedstrijden. D tegen elkaar getikt.
Waarom springen de mensen over het vuur volgens de tekst? Schrijf het antwoord op in je uitwerkbijlage. Je moet in het Turks antwoorden.
Waarom luisteren vrouwen aan de deuren volgens de tekst? om A achter geheimen te komen B de kinderen te controleren C een gelukwens te doen D over de vrouwen te roddelen

opgave 4Tekst 4 İ laç saklarken do ğ ru bildi ğ imiz yanl ı ş lar

İlaç saklarken doğru bildiğimiz yanlışlar
İlaçların muhafaza koşullarına dikkat etmediğiniz takdirde olumsuz
sonuçlarla karşılaşacağınızı biliyor musunuz? Eczacı Yeşim Baş, ilaçların
muhafazasında doğru bilinen yaşamsal yanlışlıkları anlatıyor...
Doktorunuzun verdiği ilaçların muhafaza koşullarına dikkat
göstermemeniz sizi büyük bir tehlikeyle karşı karşıya bırakabilir. Bursa
Eczacılar Kooperatifi (BEK) Yönetim Kurulu Üyesi Ecz. Yeşim Baş, ilaç
kullanırken ve saklarken nelere dikkat edilmesi gerektiğini şöyle anlatıyor:
ʺİlaçlarınızı alırken eczacınızın verdiği bilgiyi dikkatle dinleyin ve
anlaşılmayan bir nokta varsa tekrar tekrar sorun. Her ilacın kutusu
üzerinde yazan saklama koşullarına mutlaka uyun.
İlaç, evde saklamanız için size verilmiş bir ürün değildir, tüketilmesi
gereken bir üründür. Ancak en büyük yanlış, şikayet hafifleyince ilacın
yarım bırakılıp, kalanın 'günü gelir' diye saklanmasıdır. Evde; sadece basit
yaralanmalarda kullanabileceğiniz pansuman malzemesi, basit ağrı kesici
ve ateş düşürücü, bir de kronik hastaların sürekli kullandıkları ilaçlar
dışında ilaç olmamalıdır.
Evinizde ilaç varsa bütün ilaçları buzdolabına koymayın. Her ilacın kutusu
üzerinde saklama koşulu mutlaka yazar. Çoğu ilacın 25 derecenin altında,
oda ısısında, ısı ve ışık kaynaklarından uzakta saklanması yeterlidir.
Buzdolabında saklanması gereken
ilaçlar, buzdolabının kapağında değil
de iç raflarında saklanmalıdır. Çünkü
buzdolabı kapağı buzdolabının iç
ısısını aynen muhafaza edemez ve sık
sık ısı değişikliği olur.
Sulandırılarak hazırlanmış ilaçları
kesinlikle iki haftadan daha uzun süre
figuur bij de opgave
saklamayın ve kullanmayın.ʺ
81p
Welke van de onderstaande beweringen is juist volgens de tekst?
A Bewaar de bijsluiters, ook van medicijnen die al lang gebruikt worden.
B Check regelmatig de inhoud van het medicijnkastje op houdbaarheid.
C Doe medicijnen in een doos die niet makkelijk open kan.
D Volg altijd de aanwijzingen op het etiket voor het bewaren.
91p
Wat is de grootste fout die wordt gemaakt na het minder worden van de
klachten volgens de tekst?
medicijnen
A bewaren
B gebruiken
C weggeven
D weggooien
101p
In de tekst staat een waarschuwing die geldt voor vloeibare medicijnen.
Schrijf de eerste twee en laatste twee woorden op van de zin waarin
dit staat.

opgave 5Tekst 5 75 ya ş ı nda ehliyet almaya karar verdi

75 yaşında ehliyet almaya karar verdi
Dayısının oğlunun vadettiği otomobil için
ehliyet almaya karar veren ve kursa
giden Artvinli 75 yaşındaki Ali Tanrıverdi,
ehliyet sınavında ter döktü.
Ali Tanrıverdi, Artvin'in merkezindeki
Kazım Karabekir Anadolu Lisesi'nde
figuur bij de opgave
düzenlenen Motorlu Taşıt Sürücü Adayları Sınavı'na girdi.
Yaşı itibariyle diğer adaylar arasında dikkati çeken Tanrıverdi, küçük
yaşından itibaren hayalinin otomobil kullanmak olduğunu belirterek
''Sınava girmek için merkeze uzak ilçelerden biri olan Yusufeli'nin
Altıparmak köyünden geldim. Param olmadığı için bugüne kadar araba
alamadım. Dayımın oğlu 'Sen sınava gir, kazan, ben de sana hediye
olarak otomobil alacağım' dedi. Bunun üzerine, yıllardır hayalini kurduğum
arabaya kavuşmanın heyecanıyla sınava girdim.'' dedi.
Sınavda çok heyecanlandığını ifade eden Tanrıverdi, ''Soruların bazıları
kolay, bazıları zordu. Hepsini işaretledim. İlk yardım sorularında
zorlanmadım ama araba motoruyla ilgili sorularda zorlandım'' diye
konuştu.
Sınavda başarılı olması halinde alacağı arabayı köyden yaylaya gitmek
için kullanacağını ifade eden Tanrıverdi, ''Şehre, karayoluna
çıkmayacağım. Sadece yayla ile köy arasındaki işlerimde kullanacağım.
Çiftçilik yapıyorum. Yaşım ilerledi, yürümekte zorlanıyorum. Sınava çok
çalıştım. İnşallah kazanacağım. Arabayı kullanacak cesaretim var. Trafik
kurallarına uyarak, yavaş yavaş gidersem, kaza yapmam. Acele ve süratle
işim olmaz. Yavaş gideceğim ve gaza çok basmayacağım. Trafik
kurallarına uyacağım.'' dedi.
Tanrıverdi'ye sınava girdiği okul binasının merdivenlerinden inerken
görevli polis memurlarının yardım ettiği gözlendi.
111p
Waarom heeft Ali Tanrıverdi besloten om een rijbewijs te halen?
Omdat hij
A dan een auto krijgt van zijn neef.
B een auto als prijs heeft gewonnen.
C een weddenschap is aangegaan.
D er nu genoeg tijd voor heeft.
121p
Met welke examenvragen heeft hij moeite gehad?
vragen over
A de motor
B eerste hulp
C verkeersborden
D voorrangsregels
131puitwerkbijlage
Waarvoor gaat hij zijn auto uitsluitend gebruiken?
Schrijf het antwoord op in je uitwerkbijlage.
Je moet in het Turks antwoorden.

opgave 6Tekst 6 Karacao ğ lan Efsanesi

Karacaoğlan Efsanesi
figuur bij de opgave
Halkın 'Karacaoğlan Ziyareti' diye adlandırdığı ve
adaklar adadığı bu ziyaretin efsanesi şöyledir:
Söylentiye göre Karacaoğlan, bir ağanın koyun
çobanıdır. Vaktin birinde ağa hacca gider. Yolda
giderken canı helva çeker ve "Şu bizim hanımın
helvası olsa da yesem" der. Ağa bunları hac
yolunda düşüne dursun, diğer yanda
Karacaoğlan, ağanın evine gelip ağanın karısına "ağam helva istedi, yap
da götüreyim" der. Ağanın karısı içinden "ağa hacda, çobanın canı helva
çekti, bana da söylemeye cesaret edemedi. Böyle bir yalan söyledi" diye
geçirir. Helvayı yapar bir tasın içine koyup çobana verir.
Ağa yolda giderken bir bakar ki kendisine bir tasın içinde helva uzatılır.
Ağa tası alır, bakar ki bu tas evindeki tastır. Ağa olup bitenlere bir anlam
veremez ama helvayı da yer. Helvayı yedikten sonra tası çantasına koyup
yoluna devam eder. Ağa hacca gider, görevini yapar ve köyüne geri
döner. Evine geldiğinde hanımına yolda kendisine gelen tası sorar. Hanım
da Karacaoğlan ile arasında geçen konuşmayı anlatır ve "Tası ona
vermiştim, daha getirmedi" der. Bunun üzerine ağa kendisini görmeye
gelenlere dönerek "keramet Karacaoğlan'dadır. Gidin onun elini öpün"
diye söyler. Böylece Karacaoğlan yörede 'keramet sahibi' olarak tanınır.
Karacaoğlan, bir gün yine koyunları otlatmak üzere dağlara doğru gider.
Ancak ecel, Karacaoğlan'ı bir tepenin üstünde yakalar. Karacaoğlan
öldüğü tepede defnedilir. Yukarı Karacasu Köyü'nün sınırları içinde,
Karacaoğlan tepesinde, moloz taşlarla üçgen biçiminde yapılmış bir mezar
vardır. Karacaoğlan tepesi ve ziyareti bundan sonra halk arasında kutsal
kabul edilir. Olur yöresinde Karacaoğlan ile birlikte 'Sarı Baba' ve
'Horasan Baba' ziyaretleri de halk arasında adakların adandığı yerlerdir.
Üstelik bu üç kişinin birbirleriyle kardeş oldukları söylenir. Bunların
bulunduğu bölgeye 'Üç Ziyaretler' denir ve buranın kutsallığına inanılır.
141p
In welke vorm is de tekst geschreven?
In de vorm van een
A artikel
B reclame
C roman
D sprookje
151p
Waarom heeft Karacaoğlan volgens de vrouw van de 'ağa' gelogen?
Omdat
A de 'ağa' al op de bedevaartplaats was.
B het kommetje niet meer was teruggebracht.
C hij de afwezigheid van de 'ağa' misbruikte.
D hij een eenvoudige schaapsherder was.
161puitwerkbijlage
Welke graven worden door de mensen bezocht volgens de tekst?
Schrijf één van de drie begraafplaatsen op in je uitwerkbijlage.

opgave 7Tekst 7 Lorenzo Natali Ödülü

Lorenzo Natali Ödülü
Avrupa Komisyonu, Dünya Basın Özgürlüğü
Günü dolayısıyla, 2013 Lorenzo Natali Ödülü
sürecini başlattı. Yıllık Ödül, tüm dünyada
insan hakları, demokrasi ve kalkınma
konularında yazılı basın, radyo ve televizyon
gazeteciliğinde mükemmeliyet için
verilmektedir ve tüm dünyadaki gazetecilere
açıktır.
figuur bij de opgave
1992 yılında Avrupa Komisyonu tarafından konulan ödül, Avrupa Birliği'nin
gelişimine ve yardım programlarına kendini adamış eski bir Avrupa
Komisyonu üyesi olan Lorenzo Natali'ye ithaf edilmiştir.
Yazılı/online medya kategorisinin kazananları, 5000 Euro (birincilik ödülü),
2500 Euro (ikincilik ödülü) ve 1500 Euro (üçüncülük ödülü) alacaklardır.
Televizyon ve radyo kategorilerinde kazananların her birine 5000 Euro
verilecektir. Büyük ödül'ün sahibi ise 5000 Euro daha alacaktır.
Kazananlar, Aralık 2013'de düzenlenecek olan ödül töreninde
açıklanacaktır.
Yarışmaya katılabilmek için gazetecilerin çalışmalarının geçtiğimiz yılda
basılmış ya da televizyonda yayımlanmış olması gerekmektedir.
Başvurular için son tarih 31 Ağustos 2013'tür.
Başvuran gazetecilerin çalışmaları, her çalışmanın insan hakları,
demokrasi veya kalkınma konularına ilgisinin yanı sıra orijinalliği, kalitesi,
yapılan araştırmanın derinliği ve olası politik etkilerini dikkate alacak
bağımsız bir jüri tarafından değerlendirilecektir. Başvurular mail ile
yapılmalıdır.
171p
Wie kunnen er deelnemen aan de competitie die georganiseerd wordt
door de Europese commissie?
A diplomaten
B docenten
C journalisten
D scholieren
E televisiemedewerkers
181p
Op welk gebied heeft Lorenzo Natali vooral een bijdrage geleverd aan de
Europese Unie?
A met benefietprogramma's
B met cultuurprogramma's
C met onderwijsprogramma's
D met radioprogramma's
191p
Wanneer moeten de inzendingen die meedoen aan de competitie voor het
laatst gepubliceerd of vertoond zijn?
A binnen de afgelopen drie maanden
B binnen de afgelopen zes maanden
C binnen het afgelopen jaar
D binnen de afgelopen twee jaar
201p
Hoe moeten de aanvragen ingediend worden om aan de competitie deel
te kunnen nemen?
A per e-mail
B per post
C persoonlijk
D telefonisch
E via de website

opgave 8Tekst 8 Domates

Domates
İngiltere'deki Rowett Enstitüsü'nde yapılan
klinik deneyler, domatesin içindeki
doğal jelin pıhtılaşmayı önlediğini ve
vücuttaki kan dolaşımını düzenlediğini
gösterdi.
Bilim adamları, renksiz ve tatsız jelin çeşitli
gıdalara eklenerek tüketilebileceğini ve bu
jelin bir meyve suyunun içinde zaten
kullanıldığını söyledi. AB sağlık yetkilileri,
figuur bij de opgave
jelin tıbbi değerini kabul ettiler ve jelin ambalajlı ürünlerde kullanımına izin
verdiler.
Domatesin faydaları
Cildi Koruyor: Yapılan bir araştırmada, güneş yanıklarından şikayetçi ve güneşe
karşı hassas cilde sahip olan bir grubun günlük beslenmelerine domates eklendi.
Akdeniz'de yaygın olan bu tarz bir beslenme düzeni uygulayanların ciltlerinin, on
hafta sonunda güneşin UV ışınlarına karşı daha dirençli olduğu belirlendi.
Yaşlanmaya Karşı Savaşıyor: Domates, serbest radikalleri önleyici likopen ve
beta karoten içerir. Bazı hücrelerde, serbest radikaller DNA'ya% 42'ye varan
hasarlar verir. Domates, az miktarda zeytinyağı ile birlikte tüketildiğinde,
yaşlanmaya karşı vücudu güçlendiriyor.
Kan Basıncını Düşürüyor: Tostlarınızın içine domates ekleyin. Kan basıncınızı
düşürmeye yarar. Yüksek tansiyondan şikayetçi bir grup hasta üzerinde yapılan
bir araştırmada, hastaların günlük besinlerine domates eklendi. Sekiz hafta süren
araştırmada her gün domates tüketen hastaların büyük tansiyonunun on derece
düştüğü ve küçük tansiyon değerlerinin de dört derece düştüğü gözlendi.
Gribi Önlüyor: Karotenler (likopen ve beta karoten) gibi, sebze ve meyvelerden
elde edilen, koruyucu pigment değerleri düşük olan insanların, günlük domates
tüketmesi öneriliyor. Bakteri ve virüslerle savaşmaya yardımcı olan karoten
bileşikleri çok önemlidir. Günlük domates ihtiyacınızı bir bardak domates suyu ile
giderebilirsiniz. Göreceksiniz, soğuk algınlığı ve gribe karşı vücudunuz çok daha
dirençli olacaktır.
Kolesterolü Kontrol Ediyor: Günde bir domates, sizin kalp ve damar sorunlarınıza
karşı olan savaşınızda en güçlü dostunuz olabilir. Günlük domates yemeye
başladıktan sonraki dört hafta içerisinde HDL (iyi) kolesterol seviyeniz% 15 artar.
211puitwerkbijlage
Welke stof in de tomaat reguleert de bloedcirculatie?
Schrijf het antwoord op in je uitwerkbijlage.
Je moet in het Turks antwoorden.
221p
Welke voordelen heeft een tomaat voor het lichaam als je de tomaat met
een beetje olijfolie eet?
A het beschermt de huid tegen UV-stralen
B het verhoogt de weerstand tegen griep en verkoudheid
C het verlaagt te hoge bloeddruk
D het zorgt ervoor dat het lichaam minder snel veroudert
231p
Binnen hoeveel weken na het dagelijks eten van tomaten, neemt het
cholesterolgehalte toe?
A één week
B vier weken
C acht weken
D tien weken

opgave 9Tekst 9 İş stresi

İş stresi
Çalışma saatleri, vardiya usulü çalışma, fiziksel tehlike varlığı, sorumluluk fazlalığı,
işsizlik korkusu gibi bir çok neden insanları gerilim içinde tutar.
İş ortamındaki sorunlar
Vardiya usulü çalışma; kan şekerini, vücut ısısını ve zihinsel verimliliği etkiler. İş
motivasyonunu azaltır. İş ortamındaki sorunlar, nöro-psikolojik ritim bozulması, ülser,
şeker hastalığı, tansiyon gibi bir çok psikosomatik hastalığı da alevlendirmektedir.
Zaman baskısı, hata yapma korkusu, güvenliğin az olması, stresi 24. Bazen aşırı
güvenlik, özellikle de nükleer çalışma gibi riskli ortamlar, beyni daha çok yorar. İş
yerinde kulak koruyucusu kullanımı insanda tecrit olma, tehdit altında olma
duygularını harekete geçirir.
Aşırı çalışan insanların, acil ve beklenmedik durumlarda karar verme kapasiteleri
azalmaktadır. Yorgunluk, sinirlilik, baş ağrısı, çabuk ağlama, uyku düzeninin
bozulması, yalnız kalma isteği, iştahsızlık, çarpıntılar, mide-bağırsak hastalıkları,
alerjiler, romatizmal ağrılar gibi psikosomatik belirtilerde, belli bir artış yaşanmaktadır.
Kurum içindeki rol
Kişinin görevinin sınırlarının belirsizliği, kapasitesinin
üzerinde 25 olması veya kapasitesinin altında terfi
etmiş olması, kaygı düzeyini yükseltir. Kısa zamanda
çok para kazanmak ve daha yüksek bir sosyal konuma
ulaşmak için, yoğun rekabet bedel ödettirecektir. Bedeli
kaybeden kadar kazanan da öder. Bu 26 adı 'İş
stresi'dir.
İş stresinde ailenin rolü
figuur bij de opgave
Aile ortamındaki etkenler, iş içindeki etkenlerden ayrı düşünülemez. Ailevi sorunlar,
maddi güçlükler, kişiler arası ilişki sorunları, iş yerinde kendini güvende hissetmeme
birer stres kaynağıdır.
Özellikle aileden ve işletmeden gelen talebin çatışması ancak, bireyin kişiliği ile
aşılabilir. Kocasına destek vermeyi görev olarak düşünen bir eş, eşinin iş başarısını
arttıracaktır.
Aile yuvasında güvende, rahat olmak, iş dışında evi bir 27 olarak görmek iş
stresini azaltır. İyi bir eş, altı çizilmemiş bir anlaşma ile evin iç sorumluluğunu alır. Bu
kocasının başarısını arttırır. Eşlerin her ikisinin de çalıştığı aile modelinde yeni
sorunlar eklenmektedir. Özellikle Türk aile modelinde kadın hem iş hem ev
sorumluluğunu beraber götürmektedir. Annelik, ev hanımlığı ve çalışma hayatı kadını
daha çok yıpratmaktadır. ABD'de yapılan araştırmalar boşanan çiftlerde artışın
nedenini, yeni aile modeline bağlamaktadır. ABD'de de erkekler çalışan bir eşle
evlendiklerinden dolayı oluşan kendi rollerindeki değişimi 28 etmektedir. Yani evin
iş sorumluluğunu kadından bekleme eğilimi fazladır. Bu da tartışma ve gerilim
kaynağı olmaktadır. Eşlerin her ikisinin çalışmak zorunda olduğu çalışma
modellerinde, aile dışı yardım önem kazanır. Böyle bir yardım yoksa tarafların
sorumlulukları paylaşmaları gerekir.
İş ilişkileri ve stres
Bir çalışma grubunda iyi ilişkilerin kurulması kişi sağlığı ve iş veriminde önde gelen bir
etmendir. Üste saygı gösterilmemesi yani önemsenmeme, 29 bir davranış içinde
olmama, sevgi sıcaklığının bulunmaması gerilim duygularına yol açar.
Yöneticinin adil olmaması, yeteneklere ve katılımcılığa gereken önemi vermemesi,
teknik bilgi ve donanıma uygun davranmaması, karar verirken, kendi başına kararlar
vermesi, iş yerindeki gerilimi artırır. İş yerinde çalışanların zor anlarında destek
görmemeleri, sürekli bir rekabet içinde olma, işle ilgili kaygılarının paylaşılmaması
stres kaynağı olmaktadır. Sıkıntı, depresyon, psikosomatik hastalıklar böyle
durumlarda 30 olarak artmaktadır.
Büyük ve ideal yöneticiler, çalışanların farklılıklarını korurken, onları aynı amaç
etrafında bir bütün olarak çalışabilmelerini sağlayanlardır.
Kies bij iedere open plek in de tekst het juiste antwoord uit de gegeven
mogelijkheden.
241p
A artırır
B hafifletir
C hatırlatır
D unutturur
251p
A araştırma yapmış
B iş yapmış
C kazanç elde etmiş
D terfi etmiş
261p
A bedelin
B ödülün
C rekabetin
D tanımın
271p
A misafirhane
B otel
C pansiyon
D sığınak
281p
A göz ardı
B kabul
C kulak ardı
D sorun
291p
A açıkça
B dostça
C düşmanca
D gizlice
301p
A belirgin
B gizli
C orantılı
D yavaş

opgave 10Tekst 10 Dikkat 'dedeler' sosyal medyada!

Dikkat 'dedeler' sosyal medyada! Sosyal payla ş ı m sitelerini art ı k büyükbabalar ve büyükanneler de ke ş fediyor. Aslında dedeler için sosyal medya, torunlarını daha sık görebilmenin, gençlerle iletişimi kaybetmemenin en kolay yollarından biri... 71 yaşındaki emekli Klaus Schmolz, bundan 6 yıl…

Dikkat 'dedeler' sosyal medyada! Sosyal payla ş ı m sitelerini art ı k büyükbabalar ve büyükanneler de ke ş fediyor. Aslında dedeler için sosyal medya, torunlarını daha sık görebilmenin, gençlerle iletişimi kaybetmemenin en kolay yollarından biri... 71 yaşındaki emekli Klaus Schmolz, bundan 6 yıl almış . Şimdi en yeni internette hızlı bir şekilde e-postalarını kontrol etmek ve yetinmiyor, Skype üzerinden ediyor. Schmolz, ayrıca Facebook ve Almanya'da 'kim kimi tanıyor' (wer-kennt-wen.de) adlı platform gibi birkaç sosyal paylaşım sitesinin de aktif üyesi. Klaus Schmolz, tüm bunları çocukları ya da torunlarının zorlaması ile değil, kendi isteği ile öğrenmiş . Ve nedenini de şöyle açıklıyor: "Çünkü ben de teknolojiyi takip etmezsem zamanın gerisinde kalacağımı düşündüm. Eğer torunlarımın ve gençlerin konuştuğu dili konuşamazsam onlarla olan iletişimimi kaybedecektim." Ya ş l ı lar ı n sosyal medyaya ilgisi art ı yor Klaus Schmolz, torunlarının eskisi gibi gelip kapıyı çalmasını ya da onu telefonla arayıp hatır sormalarını bekleyemediğini belirtiyor. O nedenle torunlarının aktif olduğu sosyal paylaşım sitelerine o da üye olmayı tercih etmiş . Kaiserslautern kentindeki Dijital Medya Yüksek Okulu'ndan Sosyal Medya Analisti Prof. Hendrik Speck, emeklilerin sosyal paylaşım sitelerine artan ilgilerini doğruluyor ve şunları kaydediyor: ''Çünkü artık çocukları ve torunları ile iletişimi sıkı tutmak için dijital medyayı kullanmak dışında neredeyse başka çareleri kalmadı .'' Alman birinci ve ikinci televizyon kanalları ARD - ZDF ortaklığı ile yapılan son araştırma da bunu doğruluyor. Araştırmaya göre, 2010 yılında 60 yaş üzerindekilerin yüzde yirmi beşi internet kullanırken, bu oran 2011'de yüzde on artış gösterdi. Araştırmada, diğer yaş gruplarında aynı artış gözlemlenmedi. Eski s ı n ı f arkada ş lar ı n ı bulmak revaçta Aslında yaşlılara yönelik internet sayfaları çok uzun süredir bulunuyor. Ama Prof. Hendrik Speck'e göre, onlar yaşlılık, ölüm ya da hastalık konularıyla yüzleşmek istemediklerinden bu platformlara pek ilgi göstermiyor. Oysa yine yaşlılar için eski sınıf arkadaşlarını bulma imkanı sunan 'stayfriends.de' adlı internet sitesi için aynı şeyi söylemek mümkün değil. Bu platformun yaklaşık 12 milyon üyesinin 2 milyondan fazlasını 50 yaşın üzerindekiler oluşturuyor. Bu platformun kurucusu ve genel müdürü Michel Lindenberg, son yıllarda en fazla üye artışının bu yaş grubunda olduğunu belirtiyor ve nedenini şöyle açıklıyor: '' İnternette kullandığımız dil bunun en önemli sebeplerinden biri. Bizler yaşlıları kastedecek biçimde 'siz' hitabını çok nadir kullanıyoruz. Liseyi yeni bitirmiş birini de değil, ama samimi olarak onları , herkesi

kastediyoruz. Bir diğer konu da kişisel verilerin korunması . Bu konuda kesinlikle hassas davranmaya özen gösteriyoruz ve elimizdeki verileri titizlikle kullanıyoruz." Hayalleri gerçekle ş enler 71 yaşındaki emekli Klaus Schmolz için sosyal paylaşım siteleri aynı zamanda büyük bir şans olmuş .…

kastediyoruz. Bir diğer konu da kişisel verilerin korunması . Bu konuda kesinlikle hassas davranmaya özen gösteriyoruz ve elimizdeki verileri titizlikle kullanıyoruz." Hayalleri gerçekle ş enler 71 yaşındaki emekli Klaus Schmolz için sosyal paylaşım siteleri aynı zamanda büyük bir şans olmuş . Schmolz, bu sayede uzun zaman sonra iki kızına yeniden kavuşmuş . Eski ilişkisinden evlilik dışı doğan iki kızı ile kopan bağlarını 'kim kimi tanıyor' adlı 'wer-kennt-wen.de' portalında tekrar kurmuş . Aynı internet platformuna üye olan kızları , babalarını bulup ona mesaj göndermiş ve zamanla baba ve kızları arasındaki buzlar erimiş . Hatta Klaus Schmolz'un eşi Barbara da artık üvey kızlarıyla iyi anlaşıyor. Bu sayede emekli Klaus Schmolz hayattaki en büyük hayaline ulaşmış . Schmolz, bu hayalini şöyle açıklıyor: "Bütün çocuklarımı Noel ağacının etrafında görmeyi hep istemiştim ve sonunda bu hayalim gerçekleşti. Bu harika bir duygu."

Hoe beschrijven de bejaarden de 'sociale media' volgens de tekst? Als één van de makkelijkste manieren om A contact te blijven houden met hun kleinkinderen. B contact te blijven houden met bejaarden onder elkaar. C informatie te krijgen over boeken en ze aan te schaffen. D kranten te lezen en naar…

Hoe beschrijven de bejaarden de 'sociale media' volgens de tekst? Als één van de makkelijkste manieren om A contact te blijven houden met hun kleinkinderen. B contact te blijven houden met bejaarden onder elkaar. C informatie te krijgen over boeken en ze aan te schaffen. D kranten te lezen en naar gemiste programma's te kijken.

Met hoeveel procent is het internetgebruik onder bejaarden, volgens het onderzoek, binnen één jaar toegenomen? A 10% B 25% C 35%
Waarom hadden de bejaarden voorheen geen interesse in de sociale media volgens prof. Speck? A Zij hadden geen geduld om urenlang achter de computer te zitten. B Zij vermeden de confrontatie met onderwerpen zoals ouderdom. C Zij vonden het prettiger om bij mensen thuis langs te gaan. D Zij waren…

Waarom hadden de bejaarden voorheen geen interesse in de sociale media volgens prof. Speck? A Zij hadden geen geduld om urenlang achter de computer te zitten. B Zij vermeden de confrontatie met onderwerpen zoals ouderdom. C Zij vonden het prettiger om bij mensen thuis langs te gaan. D Zij waren bang voor de nieuwe ontwikkelingen in de technologie.

Wat is volgens de oprichter van de website 'stayfriends.de' de belangrijkste reden dat het lidmaatschap van bejaarden aan deze site toeneemt? A activiteiten van de site B dwang van kleinkinderen C gebrek aan contacten D taalgebruik van de site
Welk resultaat leverde het gebruik van sociale media voor Klaus Schmolz? Schrijf het antwoord op in je uitwerkbijlage. Je moet in het Turks antwoorden.

opgave 11Tekst 11 Damlata ş Ma ğ aras ı - Alanya

Damlataş Mağarası - Alanya
figuur bij de opgave
Damlataş Mağarası, Alanya'nın içinde ve deniz kıyısında bulunmaktadır. Merkeze
3 km. uzaklıktadır. Toplam uzunluğu 30 m. olan mağara, kuru ve yatay mağara
tipindedir. 200 metrekarelik bir alanı kaplamaktadır. Çok sayıda sarkıt ve dikitin
eşsiz bir görüntü verdiği mağara, 15 m. yüksekliktedir.
Birbirinden güzel binlerce sarkıt ve dikitlerle süslü olan bu mağara, koruma altına
alınıp mağara hakkında araştırmalara başlanmıştır.
Damlataş Mağarası hakkında ilk araştırmalar, Galip Dere tarafından yapıldı.
Galip Dere, gazetelerin birinde 2. Dünya Savaşı zamanında atılan gaz
bombalarından korunmak için bir mağaraya sığınan Almanlar'ın içinde astımlı
olanların şifa bulduklarına dair bir haber okur. Bunun üzerine, mağaranın sağlık
açısından faydası konusunda resmi incelemeler başlar. Doktor ve kimyagerlerden
oluşan ekibin incelemelerinden sonra mağaranın astıma iyi geldiği tespit edilir.
Damlataş Mağarası'nın kapısından içeri girince 45-50 m. uzunluğunda bir geçit,
13-14 m. çapında ve 15 m. yüksekliğinde silindirik bir boşluk, ayrıca 15000
senede oluşmuş sütunlar vardır. Mağaranın iki katlı olan boşluğu 2500 metreküp
hava ihtiva etmektedir. İçindeki ısı yaz-kış 22.3 derecedir. Mutlak nem 19.6
derece, nispi nem%98'dir. Mağara dış tesirlerden arınmış olup havasında bol
miktarda asit karbonik vardır. Hava basıncı deniz seviyesinden biraz aşağıda
olmasına rağmen 760 mm.'dir. Mağara boşluğunun tamamı 180-200 metreküptür.
Mağara etrafındaki kalınlık 10 m.'yi bulduğu için çökme ihtimali yoktur. Senede
5-6 ay devamlı damlar.
Mağaranın astıma iyi gelen dört vasfı olduğu tespit edilmiştir. Mağara ortamında
bulunan normalden 8-10 misli fazla karbondioksit, yüksek oranda nem, alçak ısı,
radyoaktivite gibi unsurların ilk ikisinin astıma iyi geldiği, diğer ikisinin de
yardımcı faktör olarak kabul edildiği bilinmektedir. Alanya'ya astım tedavisi için
gelen hastaların, önce bir doktordan, mağaraya girmesinde bir sakınca
olmadığına dair rapor alarak, mağaranın ilgili memuruna başvurması
gerekmektedir. Tedavi süresince sembolik bir ücret ödenir.
361p
Wat voor soort grot is de Damlataş volgens de tekst?
A een droge en vlakke grot
B een koude en hoge grot
C een vochtige en lage grot
D een warme en steile grot
371puitwerkbijlage
Hoe is men er officieel achter gekomen dat de grot goed is voor de
gezondheid volgens de tekst?
Schrijf het antwoord op in je uitwerkbijlage.
Je moet in het Turks antwoorden.
381p
Waarom kan de Damlataş grot niet instorten volgens de tekst?
De buitenkant is
A bebosd.
B dik.
C laag.
D van beton.
391p
Schrijf twee van de vier elementen op, die goed zijn tegen astma volgens
de tekst.
Je moet in het Turks antwoorden.

opgave 12Tekst 12 Villa A ş ina

Villa Aşina
Aşina Sokak, özel tasarımıyla küçük otelimizin içinden geçerek, Akdenizli avlumuza ulaştırıyor sizleri. Terlemiş olarak geldiniz, valizlerinizi güler yüzlü personelimize teslim ederek, yol yorgunluğunu üstünüzden…

Aşina Sokak, özel tasarımıyla küçük otelimizin içinden geçerek, Akdenizli avlumuza ulaştırıyor sizleri. Terlemiş olarak geldiniz, valizlerinizi güler yüzlü personelimize teslim ederek, yol yorgunluğunu üstünüzden atmak üzere oturdunuz bahçemize; Simi'yi ve Akdeniz'i

içeceğinizi yudumladınız. Her bir köşesi sürprizlerle dolu lobimizden geçerek,
sizler için tertemiz hazırlanmış ve hepsi birbirinden farklı döşenmiş on yedi
odamızdan birine çıktınız, üstünüzü değiştirmek üzere.
Deniz kıyafetlerinizi giyip, yemyeşil çimlerin üzerinde palmiyelerle gölgelenmiş
havuzumuza attınız kendinizi. Kulaçlarınızı atarken 41 yüzdüğünüz hissine
kapıldınız. Bir tepenin üstünde ama sanki denizin içindesiniz, aynı göz
seviyesindesiniz.
Beş çayında Aşina Aşevi'nin ikramı olan lezzetli kurabiyelerin, çöreklerin kokusu
avluya ve bahçeye yayıldı. Bu kokular hafifçe esen rüzgâra karışarak, bir
geçmişe savuruyor size; aşina olduğunuz akraba evlerine, bir bugüne getiriyor;
tatile, Villa Aşina'ya…
Akşamüstü keyfinin devamında liman sokağına indiniz; belki de denize…
Akşam yemeğinde Bülent Bey'in özenli balık sofraları bekliyor sizleri. Gecenin
devamında şezlonglara uzanırsanız eğer, yıldız haritasını aklınıza getirmeye
çabalamayın hiç. Çünkü o göklerden göz kırpıyor sizlere, tane tane
okuyabilirsiniz hepsini, bir o kadar berrak, bir o kadar pırıl pırıl.
Gecenin keyfi doyumsuz bahçemizde, ancak güneşi selamlayan sabahı
karşılamak da bir o kadar güzel. İsminin anlamıyla bütünleşen odanıza çekilmek
istiyorsanız eğer, iyi geceler hepinize ve aşina rüyalar…
401p
Wat doen de gasten bij hun aankomst in de tuin van Villa Aşina?
A krant lezen
B tafeltennissen
C uitrusten
D zwemmen
411p
Welk van de onderstaande woorden past het best in de tekst op plek 41?
A denizde
B gölde
C havuzda
D nehirde
421p
Wat herinnert de gasten van Villa Aşina aan vroeger?
A azuurblauwe hemel
B geurige thee
C kleurrijke tuin
D onstuimige golven
E versgebakken koekjes
431p
Wat wordt er met 'bir o kadar pırıl pırıl' bedoeld?
A maan
B ster
C zee
D zwembad
Let op: de laatste vraag van dit examen staat op de volgende pagina.

opgave 13Tekst 13

441p
Je weet dat 'trança şiş' een echte lekkernij is en je wil het zelf ook een
keer klaarmaken.
Waar moet je bij het grillen van de 'trança' (rode zeebrasem) goed op
letten?
Je moet in het Turks antwoorden.
Trança Şiş
Mercan ailesinden Ege'nin ünlü balığı trança diplerde gezinir, avlanması zordur.
Kıpkırmızı rengi, kocaman kafası ve kuvvetli çenesiyle harika bir balıktır. Kafa
kısmından çok güzel çorba olur, ikiye yarıp ızgara da yapabilirsiniz. Buğulaması,
fileto ızgarası, fırında sebzelisi çok güzel olur. Ama en makbulü şiş şeklinde
pişirilmesidir. Çok lezzetli beyaz ete sahiptir.
Kullanılan Malzeler
(1-1,5 kg) trança balığı
kiraz domates
yeşil biber (hafif acı olabilir)
taze defne yaprağı
Sos için:
3 küçük taze defne yaprağı
1 limon suyu
1 çay bardağı sızma zeytinyağı
1 bardak süt
bir diş kıyılmış sarımsak
deniz tuzu
iri çekilmiş karabiber
figuur bij de opgave
Hazırlanışı
Kafa ve vücut pulları dikkatlice temizlenmiş balığın içi ve dışı güzelce yıkanıp
kurulanır. Balığın filetosu çıkarılır, derisi yüzülür ve iri parçalar halinde şişlik
doğranır. İnce parçalar ikiye katlanarak şişe dizilebilir. Balığın kafa, kılçık ve
derisi daha sonra balık suyu hazırlamak için buzluğa atılabilir. Balık parçaları,
sosun içine koyulup buzdolabında birkaç saat dinlendirilir.
Kiraz domates, yeşil biber, defne yaprağı ve balık sırasıyla şişlere dizilir. Kömür
ateşinde yüksek ısıda, dışını hafif kızarmış, içini bol sulu bırakacak şekilde,
hızlıca pişirilir. Elma patates kızartması veya közlenmiş patatesle birlikte sıcak
olarak servis edilir.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.