opgave 1Opgave 1 Content
Superstream is een internationaal opererend bedrijf dat abonnementen
aanbiedt waarbij klanten tegen een vast jaarbedrag onbeperkt content
(films en series) kunnen kijken op telefoon, tablet en tv (streamen).
Superstream koopt deze content in bij productiemaatschappijen, deels
gefinancierd met nieuw afgesloten kredieten. Het aanbieden van
streamingsdiensten vereist forse investeringen in content (eigen films en
series) en serverparken (voor het opslaan van data / de content).
Superstream opereert op een oligopolistische markt en voert een niet-
kostendekkende prijs. Onder invloed van het stijgende marktaandeel en
de aanwezigheid van schaalvoordelen verwacht het bestuur de komende
jaren echter wel winst te boeken.
12pLeg uit dat er sprake is van ruilen over tijd bij het beleid van Superstream.
22pLeg uit dat de niet-kostendekkende prijs de opkomst van concurrenten
heeft afgeremd.
Bedrijfsanalist Vera Vierklau ziet in haar onderzoek dat er bij de huidige
prijs sprake is van een prijsinelastische vraag als door het gevoerde
prijsbeleid de concurrentie verdwijnt. Ze constateert het volgende:
i. “Door het verdwijnen van de concurrentie verandert de marktvorm.
Hierdoor verschuift de prijsafzetfunctie (GO-curve),
ii. Door deze verschuiving verandert (bij iedere prijs) de prijselasticiteit
van de vraag naar abonnementen.
iii. Als Superstream de prijs (matig) verhoogt, zal de omzet stijgen.”
33pLeg elk van de drie constateringen van bedrijfsanalist Vierklau uit.
Figuur 1 opbrengsten en kosten Superstream bij een monopolie
GO = 200 – 10Q
MK = 2
GO (=P) = de jaarlijkse abonnementsprijs in euro’s
Q = het aantal abonnementen in miljoenen
Door de toegenomen marktmacht wordt Superstream een monopolist en
streeft naar maximale winst.
42pBereken de prijs waarbij Superstream maximale winst behaalt.
Vierklau onderzoekt het totale surplus en kijkt uitsluitend naar figuur 1. Zij
concludeert: “De verandering van een niet-kostendekkende prijs naar een
monopolieprijs heeft enerzijds effect op de omvang van het surplus in
deze markt en anderzijds effect op de verdeling van dat surplus.”
52pLeg beide effecten uit op het surplus.
opgave 2Opgave 2 Aruba
In deze opgave wordt er ter vereenvoudiging van uitgegaan dat in Aruba
alleen de Arubaanse florin wordt geaccepteerd als betaalmiddel.
Aruba heeft een eigen centrale bank en een eigen munt, de Arubaanse
florin (AWG). Aruba heeft sinds 1986 een vaste wisselkoersverhouding
van de AWG ten opzichte van de (stabiele) Amerikaanse dollar (USD)
waarbij 1 AWG = 0,558 USD. De Verenigde Staten zijn een belangrijke
61pVerklaar dat de koppeling van de AWG aan de USD voor een lagere
inflatie voor de consumenten in Aruba zorgt.
Aruba heeft vrij kapitaalverkeer met het buitenland. Er is sprake van een
trilemma bij het monetair beleid: de centrale bank van Aruba kan geen
onafhankelijke rentepolitiek voeren.
72pLeg uit dat de centrale bank van Aruba geen onafhankelijke rentepolitiek
Begin 2019 (= uitgangssituatie) zijn de vraag- en aanbodfuncties van de
Arubaanse florin op de valutamarkt op een bepaalde dag als in tabel 1.
Tabel 1
Medio 2019 kiezen meer Amerikaanse toeristen voor een vakantie naar
Aruba als substitutiegoed voor een reis naar Cuba en de Dominicaanse
Republiek. Tegelijkertijd investeren Amerikaanse bedrijven niet meer in
windturbines en zonnepanelen op Aruba.
Deze twee ontwikkelingen zorgen voor een tegengesteld effect op de
wisselkoers van de AWG in USD. Zonder valuta-interventie daalt de
wisselkoers van de AWG naar 0,50 USD.
82pLeg uit welke ontwikkeling heeft geleid tot een daling van de wisselkoers
van de AWG.
92pToon met een berekening aan hoeveel AWG door de centrale bank medio
2019 wordt opgekocht om de koersdaling tegen te gaan.
In 2020 veroorzaken recessies in de Verenigde Staten, in het buurland
Venezuela en in de Europese Unie een krimpend reëel bruto binnenlands
product van Aruba. Met name het toerisme, waar relatief veel
huishoudens werkzaam zijn tegen lage inkomens, loopt aanzienlijk terug.
Hierdoor kan de Gini-coëfficiënt van de primaire inkomens stijgen.
102pLeg uit dat de Gini-coëfficiënt van de primaire inkomens kan stijgen.
Een econoom wil de recessie bestrijden door de belastingtarieven op
inkomen uit arbeid te verlagen.
112pLeg uit dat de verlaging van de belastingtarieven kan leiden tot een
toename van de werkgelegenheid.
opgave 3Opgave 3 Bij wanbetaling afrekenen
Tussen bedrijven vinden veel onderlinge leveringen plaats. Doorgaans
biedt de leverancier een betalingstermijn aan inkopende bedrijven aan.
De leverancier loopt daarbij het risico dat inkopers de betalingstermijn
overschrijden en kan daarom een verzekering afsluiten bij een
kredietverzekeringsmaatschappij (zie figuur 1). De verzekeraar dekt de
schade van de leverancier als er niet of te laat betaald wordt. Tevens
levert de verzekeraar een incassodienst als onderdeel van de
verzekering.
Figuur 1 de kredietverzekering
pijl 1: levering verkocht product x
pijl 2: factuurbedrag
pijl 3: premie kredietverzekering
pijl 4: uit te betalen bedrag bij niet betalen door het inkopende bedrijf
pijl 5: eventueel te leveren incassodienst
pijl 6: incassokosten plus opslag
pijl 7: te betalen uitstaande schuld
Een econoom onderzoekt de vier verzekeringsvoorwaarden van een
kredietverzekeraar:
− Indien het inkopende bedrijf niet betaalt als de betalingstermijn is
verstreken, keert de kredietverzekeraar een schadevergoeding uit van
90% van de gemiste omzet aan de leverancier (pijl 4).
− De kredietverzekeraar neemt de incasso van het verschuldigde bedrag
op zich als de betalingstermijn is verstreken en het inkopende bedrijf
nog steeds niet heeft betaald (pijl 7).
− De kredietverzekeraar rekent de incassokosten door aan het
inkopende bedrijf (pijl 6).
− De kredietverzekeraar hanteert een bonus-malussysteem voor de
leverancier.
Een econoom stelt: “Als de leverancier een kredietverzekering afsluit en
het inkopende bedrijf betaalt niet, neemt de kredietverzekeraar de rol van
de principaal over en wordt het inkopende bedrijf de agent. De
kredietverzekeraar heeft een voorwaarde opgenomen om dit probleem
met de agent te verminderen.”
123pLeg dit principaal-agentprobleem uit en geef aan welke
verzekeringsvoorwaarde dit probleem kan verminderen.
Kredietverzekeraars zijn bang om met moral hazard door zowel de
leverancier als het inkopende bedrijf te maken te krijgen.
132pLeg uit welke twee verzekeringsvoorwaarden moral hazard door
leveranciers kunnen verminderen.
142pLeg uit welke voorwaarde het risico op averechtse selectie voor de
verzekeraar vermindert.
Digibate levert IT-diensten aan andere bedrijven en hanteert een
betalingstermijn. De directie overweegt een kredietverzekering af te
sluiten bij de kredietverzekeraar.
De kredietverzekeraar bepaalt de kans op wanbetaling op basis van
historische data en verzamelt de volgende gegevens van Digibate
(zie tabel 1).
Tabel 1 financiële gegevens Digibate
152pBereken de totale verzekeringspremie.
opgave 4Opgave 4 Achter het net vissen
In het land Nambia is de economie voornamelijk gericht op visserij. Ruim
de helft van het nationaal inkomen wordt hiermee verdiend. De zeer
arbeidsintensieve visserijbedrijven opereren op een markt van volledige
mededinging. De overheid van Nambia maakt zich zorgen over het risico
op overbevissing en vraagt econoom Laura Haddok onderzoek te doen
naar de visstand. De visstand is de totale hoeveelheid beschikbare vis in
de wateren voor de kust van Nambia. Econoom Haddok stelt een model
op in figuur 1 en tabel 1.
Figuur 1 collectieve vismarkt en de marginale kosten per visser
Tabel 1 model van de collectieve vismarkt in Nambia
In dit model worden de vaste (constante) kosten achterwege gelaten.
Econoom Haddok stelt dat bij een evenwicht op de collectieve vismarkt in
Nambia, en als de huidige situatie zich voortzet, de toekomst van de
visindustrie in Nambia steeds sneller zal verslechteren.
163pLaat aan de hand van een berekening zien dat de stelling van econoom
Haddok klopt.
Visserijbedrijven willen investeren in innovatieve technologieën om hun
visvangst en hun marktpositie te verbeteren. Haddok onderzoekt dit en
reageert met behulp van figuur 1:
i “Door de investeringen veranderen de kosten voor een individuele
visser en verschuift een curve in het rechterdiagram,
ii Daardoor verandert het evenwicht op de collectieve markt,
iii Hierdoor zal de situatie van overbevissing juist verder verslechteren.”
173pLeg de reactie van econoom Haddok uit met behulp van figuur 1.
Om overbevissing te stoppen moet de visvangst gelijk zijn aan de groei.
Om dit te bereiken zou de overheid een heffing per ton vis kunnen
opleggen.
182pBereken op basis van het model de nieuwe marktprijs en de heffing per
ton vis om de overbevissing te stoppen.
De overheid wil vergunningen uitgeven met een visquotum. Haddok zegt
hierover: “Het uitgeven van vergunningen kan de overbevissing ook
stoppen. Maar er moet worden voldaan aan twee voorwaarden.”
192pBenoem deze twee voorwaarden.
opgave 5Opgave 5 Belastingverhoging
De regering van een land discussieert over mogelijkheden om het
bestaande overheidstekort terug te dringen. Een van de opties is het
verlagen van de algemene heffingskorting bij de inkomstenbelasting, dat
levert € 2 miljard extra autonome belastinginkomsten op. Econoom Maria
Kempes onderzoekt deze optie, waarbij ze uitgaat van een gesloten
economie.
Kempes beweert: “Op basis van tabel 1 blijkt dat de nominale daling van
het bbp groter is dan de nominale daling van de algemene heffingskorting.
Dat is het gevolg van de multiplierwerking.”
202pLeg de bewering van Kempes uit. Bereken daarvoor eerst de grootte van
de multiplier van de algemene heffingskorting.
Kempes: “Ik verwacht dat de verlaging van de algemene heffingskorting
leidt tot een afname van het bbp en dat na verloop van tijd de economie
een nieuw evenwicht bereikt bij een rente van 5,6% en een stabiele
inflatie van 1,3%. Dit analyseer ik met behulp van het IS-MB-GA-model
zoals getoond in figuur 1.”
212pLeg de verschuiving langs de GA0-curve uit.
222pLeg uit dat de GA-curve zal verschuiven over de tijd.
De gewenste verbetering van het overheidssaldo is mede afhankelijk van
het rentebeleid van de centrale bank. Kempes concludeert: “Als de
centrale bank de rente op 8% had gehouden, zou de overheid extra
moeten bezuinigen om uiteindelijk de beoogde verbetering van het
overheidssaldo te realiseren.”
232pLeg de conclusie van Kempes uit.
Econoom Gabriel Tango uit kritiek op de Keynesiaanse visie in het model
van Kempes. Tango stelt: “Als je een monetaristische visie had gehad,
zou de centrale bank de rente niet zo ver hoeven te verlagen om haar
doelstelling te behalen.”
242pLeg de stelling van Tango uit. Betrek de helling van de IS-curve in je
antwoord.
Tabel 1 enkele uitkomsten van het model
Figuur 1 grafische weergave van het IS-MB-GA-model
opgave 6Opgave 6 Circulaire economie
Milieueconomen pleiten voor een circulaire economie. Bij een circulaire
economie wordt afval zoveel mogelijk vermeden en het afval dat nog
ontstaat, wordt hergebruikt. Een onderzoeksbureau analyseert de
mogelijkheden om de economie meer circulair te maken (zie figuur 1). Het
onderzoeksbureau neemt aan dat recycling minder milieuvervuilend is dan
productie met niet-hernieuwbare grondstoffen.
Figuur 1 de lineaire en circulaire economie
Milieueconomen stellen: een circulaire economie kan in de toekomst het
groen bbp verhogen.
252pLeg uit dat een circulaire economie het groen bbp kan verhogen.
Het onderzoeksbureau merkt op: “Bij uitputting van niet-hernieuwbare
grondstoffen zal marktwerking leiden tot andere prijzen, waardoor stroom
A zal toenemen.”
262pLeg de opmerking van het onderzoeksbureau uit.
Het onderzoeksbureau stelt dat de overheid een circulaire economie kan
bevorderen door prijsprikkels. Een voorbeeld is statiegeld op plastic
flesjes. De consument krijgt het statiegeld uitsluitend terug bij inlevering
van het flesje.
271pVerklaar dat statiegeld op plastic flesjes de maatschappelijke kosten
verlaagt.
Het onderzoeksbureau bekijkt een casus van twee bedrijven. Bedrijf
‘Cirkel’ heeft een productieproces waarbij afval vrijkomt, maar heeft tot nu
toe niet zelf geïnvesteerd in het scheiden van het afval. Nu levert het
bedrijf het afval aan bedrijf ‘Schoon’, die het afval kan scheiden. Daarvoor
moet bedrijf Schoon wel investeren in een nieuwe verwerkingsinstallatie,
die specifiek wordt gemaakt om het afval van Cirkel te verwerken.
Relevante gegevens van bedrijf Schoon:
− Opbrengst: € 6 per kilogram verwerkt afval.
− Variabele kosten: € 2 per kilogram verwerkt afval + de inkoopkosten
van afval per kilogram (van Cirkel).
− Vaste (constante) kosten: € 180.000 per jaar, waarvan driekwart als
verzonken kosten kunnen worden aangemerkt.
− Er wordt 100.000 kilogram afval per jaar verwerkt.
282pBereken de maximale prijs die Schoon kan bieden voor de inkoop van
afval per kilogram om break-even te kunnen produceren.
Schoon wil anticiperen op mogelijke concurrenten en besluit na een
mondeling overleg met Cirkel de verwerkingsinstallatie aan te schaffen.
Bij de definitieve contractonderhandelingen eist Cirkel een hogere prijs
dan Schoon bereid is te betalen.
292pLeg uit dat Schoon te maken heeft met een berovingsprobleem.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.
