opgave 1Tekst 1 Over Sextus Roscius als persoon
Regel 2 Annos t/m quadraginta
11pLeg uit dat met deze woorden de voorafgaande suggestie
Adulescentulus t/m inductus (regel 1-2) niet volledig weerlegd wordt.
Regel 7 Nihil autem umquam debuit
21pCiteer uit het voorafgaande (vanaf regel 1 Patrem) het Latijnse
tekstelement waarop Cicero met deze woorden ingaat.
Regel 8-9 ruri t/m vixerit
Erucius geeft voor dit feit een andere verklaring dan Cicero.
32pa Beschrijf in eigen woorden de verklaring die Erucius geeft. Betrek in
je antwoord een gegeven uit de regels 22-27 (Nescio t/m possum).
b Beschrijf in eigen woorden de verklaring die Cicero geeft. Betrek in je
antwoord een gegeven uit de regels 28-33 (Quid ais t/m consumere).
Regel 1-19 Patrem t/m constantissimus
In zijn boek De inventione beschrijft Cicero de techniek van de
opsomming:
Bij de opsomming worden verscheidene mogelijkheden naast elkaar
gezet. Nadat alle andere mogelijkheden zijn ontkracht, blijft er een
over die noodzakelijkerwijs de juiste moet zijn. Voorbeeld: “Het moet
wel zo zijn dat het slachtoffer ofwel vanwege vijandschap door mijn
cliënt is gedood, ofwel uit vrees, of omdat hij hoopte er beter van te
worden, of om een vriend een plezier te doen, of het is zo, als geen
van deze omstandigheden aan de orde is, dat het slachtoffer niet door
mijn cliënt is gedood.”
42pa Citeer uit de regels 13-19 (Nam t/m constantissimus) het Latijnse
zelfstandig naamwoord waarmee Cicero naar het motief vijandschap
verwijst.
b Noteer een motief dat Cicero in de bovenstaande passage uit
De inventione noemt, dat hij ook in de regels 1-7 (Patrem t/m
interfuisse) aan de orde stelt.
Regel 21 filius
53pa Citeer uit het voorafgaande (vanaf regel 16 Rursus) de twee Latijnse
tekstelementen waarmee Cicero deze persoon op een meer
uitgebreide wijze heeft beschreven.
b Leg uit welk doel Cicero met deze meer uitgebreide beschrijving had.
Regel 24-26 Quod t/m optima
In deze zin maakt Cicero gebruik van het stilistisch middel chiasme.
61pNeem het volgende schema over en citeer op de plaats van de puntjes de
vier Latijnse tekstelementen die het chiasme vormen:
… (a), … (b), … (b), … (a).
Regel 22-27 Nescio t/m possum
In deze regels kwalificeert Cicero de aanklacht van Erucius onder andere
met de woorden mala (regel 25) en nugatoria (regel 25).
72pCiteer uit de regels 22-27 (Nescio t/m possum) de andere twee niet
direct opeenvolgende Latijnse woorden waarmee Cicero de aanklacht van
Erucius kwalificeert.
Regel 29 relegationis ac supplici
In het vervolg noemt Cicero drie redenen die volgens hem veel meer voor
de hand liggen.
82pCiteer uit de regels 37-40 (Vides t/m dicis) de drie desbetreffende
Latijnse woorden.
Regel 41-42 weinig argumenten
In het voorafgaande heeft Cicero opgemerkt dat Erucius hem daarmee
een probleem bezorgt.
91pBeschrijf in eigen woorden dit probleem. Baseer je antwoord op een
gegeven uit de regels 22-27 (Nescio t/m possum).
opgave 2Tekst 2 Over de bezittingen van Sextus Roscius
Regel 1 in Sullae praesidiis fuit
Dit gegeven wordt door Cicero herhaaldelijk in zijn redevoering benadrukt.
101pLeg uit dat dit gegeven een belangrijk argument vormt in het betoog van
Cicero. Betrek in je antwoord de betekenis van de woorden in Sullae
praesidiis fuit.
Regel 3 lege (het eerste lege in regel 3)
In het vervolg (t/m regel 5 quaero) is sprake van oude en nieuwe wetten.
112pa Tot welke categorie behoort het eerste lege in regel 3? Verklaar je
antwoord.
b Beschrijf in eigen woorden welke twee bepalingen deze wet bevatte.
Baseer je antwoord op de regels 1-5 (Dum t/m quaero).
Regel 6 In t/m Eruci
121pBeschrijf in eigen woorden de retorische techniek die Cicero in deze zin
gebruikt.
Regel 6-8 nam t/m purgavit
Deze regels worden door A. van den Daele als volgt vertaald:
Sulla immers heb ik van de aanvang af van mijn rede uitdrukkelijk
wegens persoonlijke buitengemene voortreffelijkheid steeds
verschoond.
In de vertaling is de grammaticale structuur van het Latijn niet geheel
overgenomen.
133pa Leg dit uit met betrekking tot het onderwerp van purgavit. Ga in je
antwoord in op zowel het Latijn als de vertaling.
b Citeer het Latijnse woord dat in de vertaling is weergegeven met
‘persoonlijke’.
Cicero maakt in de regels 6-8 (nam t/m purgavit) gebruik van het
stilistisch middel parallellisme.
c Neem het volgende schema over en citeer op de plaats van de puntjes
de vier desbetreffende Latijnse tekstelementen:
… (a), … (b), … (a), … (b).
Regel 9 adversarios
141pNoteer de benaming van de politieke groepering waartoe deze personen
behoren. Baseer je antwoord op de achtergronden bij de teksten die je
voor dit examen gelezen hebt.
Regel 14-15 Aliquot t/m dicuntur
151pWelk woord geeft het best het verband weer tussen deze zin en de
voorafgaande zin (regel 12-14 Opinor t/m Iunias)?
dus
maar
of
want
Tekst 2 bestaat voornamelijk uit een bespreking van wat er met de
bezittingen van Sex. Roscius gebeurd is. Ergens in tekst 2 onderbreekt
Cicero deze bespreking even om tussendoor in enkele regels iets anders
aan de orde te stellen.
162pa Noteer het nummer van de regel waarin deze onderbreking begint en
het nummer van de regel waarin deze onderbreking eindigt.
b Noteer in eigen woorden in één zin wat Cicero in deze onderbreking
aan de orde stelt.
opgave 3Tekst 3 Het slot van de redevoering
Regel 2 eundem
Door het gebruik van het woord eundem vestigt Cicero terloops de
aandacht op een naar zijn mening absurde situatie.
171pBeschrijf in eigen woorden deze absurde situatie.
Regel 9-14 Illam t/m putetis
Een van de wapens waarmee een redenaar zijn publiek probeerde te
overtuigen was movere.
182pBeschrijf in eigen woorden uit deze regels twee verschillende
opmerkingen waarin Cicero dit wapen toepast.
Regel 13-14 videte t/m putetis
Deze woorden worden door A. van den Daele als volgt vertaald:
Zie dan toe, bij de onsterfelijke goden, naar welk een afgrond de staat
gevoerd zal worden.
In het Latijn is hier het stilistisch middel eufemisme gebruikt.
192pa Leg uit dat in de vertaling het eufemisme niet is overgenomen. Ga in
je antwoord in op zowel het Latijn als de vertaling.
b Noteer de naam van een ander stilistisch middel dat in het Latijn is
gebruikt, maar niet in de vertaling is overgenomen.
Regel 16 iis
201pCiteer uit het vervolg (t/m regel 18 laborare) het Latijnse tekstelement
waarmee Cicero iis nader concretiseert.
Regel 16-18 Vestrum t/m laborare
211pNoteer in eigen woorden de a-fortiori-redenering die uit deze regels op te
maken is.
Regel 21-22 hominibus t/m incommodorum
Cicero zegt in het vervolg (t/m regel 24 amittimus) ongeveer hetzelfde als
hier.
222pVerklaar het verschil in tijd tussen ademit (regel 21) en amittimus
(regel 24). Betrek in je antwoord de context van beide
werkwoordsvormen.
Let op: de laatste vraag en opdracht van dit examen staan op de
volgende pagina.
Regel 20-24 Quae t/m amittimus
In een artikel over deze redevoering schrijft Chr. Pieper dat Cicero het
proces wil presenteren als een zaak waarin de vrijheid van de Romeinse
republiek verloren dreigt te gaan.
In deze laatste regels van zijn redevoering noemt Cicero niet vrijheid,
maar een andere belangrijke waarde die verloren dreigt te gaan.
232pa Noteer een Nederlands woord waarmee deze waarde wordt
weergegeven.
b Noteer de Latijnse benaming van het slotgedeelte van een
redevoering.
Vertaal de regels 1 t/m 13 in het Nederlands.
